Кіріспе

Американдық сценарист (1915–1997)

Пол Джаррико (12 қаңтар 1915 – 28 қазан 1997) – американдық сценарист және кино өндіруші. Маккартизм дәуірінде Голливуд киностудияларының басшылары оны қара тізімге қосып, жұмыстан шығарды.

Алғашқы жылдар

Пол Джаррико 1915 жылдың 12 қаңтарында Лос-Анджелесте Израиль Шапиро есімiмен дүниеге келген. Оның әкесi – Ресейден келген еврей иммигранты, заңгер, ақын және социалист болған. UCLA-да оқып жүргенде Джаррико Жастар коммунистік лигасына қосылып, Америка коммунистік партиясының белсенді мүшесіне айналды. Оның партиямен байланысы мен қатысы 1937 жылдан 1958 жылға дейін сақталды. Джаррико 1936 жылы Сильвия Гассинге үйленді. 1941 жылы Сильвияның кіші қарындасы Зельма сценарийші Майкл Уилсонға тұрмысқа шықты.

Кино мансабы

1930 жылдары Джаррико жазушылық жолын бастады. Ол негізінен Колумбия Пикчерс компаниясы үшін төмен бюджетті голливудтық фильмдерге детективтік және комедиялық сценарийлер жазды. Осы фильмдердің ішінде 1937 жылғы "Некеге шаруа жоқ", 1938 жылғы "Мен – заң", және Люсиль Боллдың түскен 1939 жылғы "Сұлулықты сұрағанда" фильмдері бар. 1940 жылдардың басында Джаррико Екінші дүниежүзілік соғыста сауда флотында Солтүстік Африка мен Италияға жіберілді. Отанға оралғаннан кейін ол Metro Goldwyn Mayer Pictures компаниясында мансабын жаңадан бастады. 1941 жылы Джинджер Роджерстің басты рөлде ойнаған "Том, Дик және Гарри" фильмі "Ең үздік түпнұсқа сценарий" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ие болды. 1943 жылы Джаррико "Ресей әні" көркем фильмінің сценарийін бірлесіп жазды. Бұл фильм президент Франклин Д. Рузвельттің ықпалымен, Германияға қарсы соғыста кеңес жағына халықтың қолдауын тарту мақсатымен жасалды. 1940 жылдары Джаррико жазған тағы бірнеше сәтті фильмдерге "Мыңдаған шаттықтар" (1943), "Ізденіс" (1948) және "Қажет емес" (1949) кіреді.

Қара тізімге енгізілген

Джаррико RKO басшысы Говард Хьюзбен ұзаққа созылған сот дауына қатысты. 1950 жылы Говард Хьюздің «Ақ мұнара» фильмі үшін жаңа сценарий үстінде жұмыс істеп жатқанда, Джарриконың жақын досы оның есімін Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі комитетке берді. Джаррикоға сотқа шақыру туралы хабарды естігеннен кейін Хьюз оны фильмнен шығарды. HUAC алдында куәлік беруден бас тартқаннан кейін Джаррико қара тізімге енгізіліп, паспорты тартылып алынды. Бұл оның фильм түсіруін өте қиын етіп берді. Американдық студиялар оның сценарийлерін фильмге түсіруге келіспеді, ал ол паспорты болмағандықтан басқа елдерге бара алмады. 1954 жылы Джаррико қара тізімдегі тағы бір режиссер Герберт Биберманмен бірге Жаңа Мексикаға барып, «Ер тұзы» фильмін жасады. Бұл фильм қара тізімдегі режиссерлер түсірген жалғыз фильм болды, сол себепті ол өзі де қара тізімге енді, яғни қара тізімге енген жалғыз фильм атанды. 1992 жылы Конгресс кітапханасы осы фильмді Ұлттық кино тізіліміне енгізген 100 фильмнің қатарына қосты. 1958 жылы ол Еуропаға көшіп, онда жиырма жылдан астам өмір сүрді. 1960 жылдары «Питер Ахилл» деген псевдониммен бірнеше фильмнің сценарийін жазуға қатысты, олардың ішінде «Jovanka e l’Altri» (1960), «Call Me Bwana» (1963), «Der Schatz der Azteken» (1965) және «La Balada de Johnny Ringo» (1966) фильмдері бар. Сондай-ақ, ол 1960 жылдары Еуропа теледидары үшін сценарийлер жазды.

Жеке өмір және өлім

1966 жылы Джаррико 30 жыл бойы әйелі болған Сильвия Гассиннен ажырасып, француз қызы Иветт Ле Флокке үйленді. 1977 жылы ол одан ажырасып, Америка Құрама Штаттарына қайтып келді, онда ол Лия Бенедеттимен танысып, 1992 жылы оған үйленді. Өмірінің соңына дейін Калифорнияда тұрды. Санта-Барбарадағы Калифорния университетінде сабақ берді және АҚШ мен Еуропа бойынша кино теориясы және «қара тізім» тақырыбында лекциялар оқыды. Джаррико 1997 жылғы 28 қазанда автокөлік апатында қайтыс болды. Ол «қара тізімнің» басталуына 50 жыл толуына арналған іс-шаралардан үйге қайтып бара жатқан жолда қаза тапты. Ол 82 жасқа толуға азық қалған еді.