Тимоти Северин: Саяхатшы, тарихшы және жазушының өмірі мен еңбектері
Tim Severin
Тимоти Северин (1940-2020) – британдық саяхатшы, тарихшы, жазушы. Тарихи тұлғалардың саяхаттарын қайта жасады, география саласындағы марапаттардың иегері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық зерттеуші, тарихшы, жазушы (1940–2020)
British explorer, historian, writer (1940–2020)
Тимоти Северин (25 қыркүйек 1940 – 18 желтоқсан 2020) – британдық зерттеуші, тарихшы және жазушы. Северин тарихи тұлғалардың аңызға толы саяхаттарын қайта жасау жұмысымен белгілі болды. Оған Корольдік географиялық қоғамның Құрылтайшы медалі және Корольдік шотланд географиялық қоғамының Ливингстон медалі табысталды. 1982 жылы жарық көрген "Синдбад сапары" кітабы үшін ол Томас Кук саяхат кітабы сыйлығына ие болды.
Timothy Severin (25 September 1940 – 18 December 2020) was a British explorer, historian, and writer. Severin was noted for his work in retracing the legendary journeys of historical figures. Severin was awarded both the Founder's Medal of the Royal Geographical Society and the Livingstone Medal of the Royal Scottish Geographical Society. He received the Thomas Cook Travel Book Award for his 1982 book The Sindbad Voyage.
Жеке өмірі мен мансабы
Ол 1940 жылы Үндістанның Ассам штатындағы Джорхат қаласында, шай плантациясын басқарған әкесі Морис пен анасы Инге Уоткинстің отбасында дүниеге келді. 7 жасынан бастап Англияда білім алған ол Тонбридж мектебінде оқыды және Оксфордтағы Кебл колледжінде география мен тарих пәндерін зерттеді. Жастық шағында оны күткен анасының анасына құрмет көрсету үшін Северин есімін қабылдады. Северин 2020 жылдың 18 желтоқсанында 80 жасында Ирландияның Батыс Корк аймағындағы Тимолейгте қайтыс болды. Оның бірінші некесінен туған қызы Ида Эшворт және екі немересі бар.
He was born Giles Timothy Watkins in 1940 to Maurice and Inge Watkins in Jorhat, Assam, India, where his father managed a tea plantation. Educated in England from age 7, he attended Tonbridge School and studied geography and history at Keble College, Oxford. He adopted the name Severin to honour his maternal grandmother, who cared for him in his youth. Severin died on 18 December 2020, aged 80, at home in Timoleague, West Cork, Ireland. He is survived by his daughter from his first marriage, Ida Ashworth, and two grandsons.
Марко Полоны іздеу (1961)
Оксфорд университетінде студент болған кезде Северин, Стэнли Джонсон және Майкл де Ларрабеити Марко Полоның XIII ғасырдағы Азия арқылы жасаған саяхатын мотоциклмен қайта жасады, Полоның "Әлем туралы сипаттамасы" кітабын жол көрсетуші ретінде пайдаланды. Олар Оксфордтан Швейцария арқылы Венецияға, содан кейін Түркия, Парсы және Ауғанстан елдерінен өтіп, құмды дауылдарды, су тасқындарын, мотоцикл апаттарын бастан өткерді және түрмеде уақыт өткізді. Северин және оның серіктері Дех Бакри жотасы арқылы түйелермен жүріп, Поло сипаттаған парсы "жәннат алмаларын" және жасырын ыстық су бұлақтарын табуға тырысты. Қытай шекарасында виза мәселесі туып, сапарды аяқтау мүмкін болмады, олар Бомбейден теңіз арқылы Англияға қайтып келді.
While he was an undergraduate at Oxford University, Severin, Stanley Johnson and Michael de Larrabeiti retraced Marco Polo's thirteenth century journey through Asia on motorcycles, using Polo's The Description of the World as a guide. They travelled from Oxford via Switzerland to Venice, through Turkey, Persia and Afghanistan, surviving sandstorms, floods, motorcycle accidents, and time spent in jail. Severin and his guides rode camels through the Deh Bakri pass to identify the Persian "apples of Paradise" and the hidden hot springs described by Polo. They were unable to complete the voyage due to visa problems at the border of China and returned to England by sea from Bombay.
Миссисипидің зерттеушілері (1967)
Конкистадорлардан бастап XIX ғасырдағы джентльмен-зерттеушілерге дейін, Северин осы батыл саяхатшылардың іздерімен жүріп, жүздеген жылдар бойы АҚШ-тың Миссисипи өзенімен саяхаттаған олардың тарихтарын баяндайды. Бұл саяхатын ол каноэ мен моторлы қайықпен өзен бойымен өтеді.
From conquistadors to nineteenth century gentlemen explorers, Severin follows the routes and tells the stories of the adventurers who have travelled along the US river the Mississippi for hundreds of years, and does so while navigating the length of the river by canoe and launch.
Бренданның сапары (1976 1977)
Кейбір ғалымдар 800 жылға дейін жатқан Navigatio Sancti Brendani Abbatis (Бредан абысының саяхаты) атты латын мәтіндері Бреданның (шамамен 489–583) Атлант мұхиты арқылы жаңа жерге жеті жылдық саяхатын және оның қайта оралуын баяндайды деп санайды. Аңыздың тарихи шындыққа негізделгеніне көз жеткізген Северин 1976 жылы Бреданның курашының көшірмесін жасады. Дәстүрлі құралдармен қолмен жасалған, 11 метрлік, екі мачты кеме ирланд күлі мен еменнен салынды, шамамен 3 километрлік былғары белдікпен қолмен байланды, 49 ірі қара терісімен оралды және қой майымен жабылды. 1976 жылдың 17 мамырында Северин және оның экипажы (Джордж Малони, Артур Маган, Трондур Патурссон) Бреданда Керри округінің Дингл түбегінен шықты. 13 айдан астам сапардан кейін, 1977 жылдың 26 маусымында 7200 километр (4500 миль) қашықтықты жүріп Канадаға жетіп, Ньюфаундленд аралының Пекфорд аралына қонды, содан кейін Канаданың жағалау күзеті Мусгрейв портына сүйреп әкетті. Северин журналистерге: "Біз былғары қайықтың қазіргі заманғы көптеген кемешілердің батыл тұра алмайтын бағытпен Солтүстік Атлантты кезе алатынын дәлелдедік", - деді. Сапар барысында олар Гебрид аралдарында, Фарер аралдарында және Исландияда (11 мамырда қайта жолға шыққанға дейін қысты өткізді) тоқтады. Ол саяхатты қайта жасауы, осы оқиғаның көптеген аңыздық элементтерінің негізін анықтауға көмектесті деп есептеді: "Қой аралы", "Құстардың жұмағы", "Кристалл мұнаралар", "саяхатшыларға тас лақтыратын таулар" және "Уәде етілген жер". Севериннің экспедиция туралы жазған "Бредан саяхаты" атты кітабы 16 тілге аударылып, халықаралық бестселлерге айналды. Қазір қайық Ирландияның Клэр графтығындағы Крэггаунвен ашық аспан астындағы мұражайында қойылған.
It is theorized by some scholars that the Latin texts of Navigatio Sancti Brendani Abbatis (The Voyage of St Brendan the Abbot) dating back to at least 800 AD tell the story of Brendan's (c. 489–583) seven year voyage across the Atlantic Ocean to a new land and his return. Convinced that the legend was based on historical truth, in 1976 Severin built a replica of Brendan's currach. Handcrafted using traditional tools, the 36 foot (11 m), two masted boat was built of Irish ash and oak, hand lashed together with nearly two miles (3 km) of leather thong, wrapped with 49 traditionally tanned ox hides, and sealed with wool grease. On May 17, 1976, Severin and his crew (George Maloney, Arthur Magan, Tróndur Patursson) sailed from Dingle Peninsula, County Kerry on the Brendan, and, over more than 13 months, travelled 4,500 miles (7,200 km), arriving at Canada on June 26, 1977, landing on Peckford Island, Newfoundland, before being towed to Musgrave Harbour by the Canadian Coast Guard. Severin told reporters, "We've proved that a leather boat can cross the North Atlantic by a route that few modern yachtsmen would attempt.". Along the way, they had stopped at the Hebrides, the Faroe Islands and Iceland (where they spent the winter until departing again on May 11) en route. He considered that his recreation of the voyage helped to identify the basis for many of the legendary elements of the story: the "Island of Sheep", the "Paradise of Birds", "Crystal Towers", "mountains that hurled rocks at voyagers", and the "Promised Land". Severin's account of the expedition, The Brendan Voyage, became an international best seller, translated into 16 languages. The boat is now featured at the Craggaunowen open air museum in County Clare, Ireland.
Синдбад сапары (1980-1981)
Ортағасырлық теңізші Синдбадтың оқиғалары, "Мың бір түнде" жазылғандай, Севериннің келесі саяхатына шабыт берді. Ол үш жыл бойы аңыздарды, араб және парсы елдерінің ертедегі ортағасырлық кемелердің суреттерін зерттегеннен кейін, 1980 жылы жобаны Оманның Сур қаласына әкелді. Оман сұлтаны Қабус бин Саид әл Саидтың демеуімен ол Оман кеме жасаушыларына "Сохар" кемесін салуға жетекшілік етті. Кеме жеті айда қолмен кесілген ағаш тақтайлардан тігілді, олардың арасын 640 шақырымға жуық қолмен оралған кокос жаңғағының талшықтарынан жасалған арқанмен байланыстырды. "Сохар" 1980 жылдың 21 қарашасында Оманнан шықты. Жұлдыздарға бағытталған Северин және оның 25 адамнан тұратын экипажы сегіз айда шамамен 9600 шақырым сапар шекті. Олар Сурдан шығысқа қарай Араб теңізі арқылы, оңтүстікке қарай Үндістанның Малабар жағалауымен Лакшаддипке және одан әрі Үндістанның Каликут қаласына дейін жүзді. Саяхаттың келесі кезеңі оларды Үндістан жағалауымен Шри-Ланкаға жеткізді. Галледен олар Үнді мұхиты арқылы жүзіп өтті, жолда бір айға жуық безгекке тап болды, мачталар сынды, жүк тасымалдаушы кемелермен шатысып кетуге айналды, бірақ 17 сәуірде Сабанға жетті, содан кейін Малакка бұғазы арқылы Малаккаға және Сингапурға 1 маусымда келді, ал 6 шілдеде Қытайдың Гуанчжоу қаласына жетті.
The adventures of the medieval sailor Sindbad, as recorded in One Thousand and One Nights, became the inspiration for Severin's next voyage. After three years of researching the legend and early Arab and Persian sketches of medieval ships, he brought the project to Sur, Oman in 1980. Sponsored by Qaboos bin Said al Said, Sultan of Oman, he guided Omani shipwrights in the construction of the "Sohar", an 87 foot (26.5 m) replica of a ninth century, lateen rigged, cotton sailed Arab dhow. The ship was constructed in seven months of hand sawn wooden planks sewn together with nearly 400 miles (640 km) of hand rolled, coconut husk rope. Sohar left Oman on 21 November 1980. Navigating by the stars, Severin and his crew of 25 travelled nearly 6,000 miles (9,600 km) in eight months. From Sur they sailed east across the Arabian Sea, south down India's Malabar Coast to Lakshadweep and on to Calicut, India. The next phase of their voyage took them down the coast of India to Sri Lanka. From Galle they sailed across the Indian Ocean, on route they were becalmed in the doldrums for nearly a month, suffered broken spars, and were nearly run down by freighters, but arrived in Sabang on 17 April, then down the Malacca Straits to Malacca and Singapore arriving 1 June, then on to Guangzhou, China on 6 July.
Джейсонның сапары (1984)
Епикалық поэма "Аргонавтика", б.з.д. III ғасырының соңында Александрияда Родостың Аполлонийімен жазылған, Севериннің келесі экспедициясының негізі болды. Ол 1981 жылы ежелгі грек кемелерін және мәтіннің егжей-тегжейін зерттеуді бастады. Кеме жасау шебері Василис Делимитрос Спетсес қаласында Аргоның масштабты үлгісіне сәйкес қола дәуірі кемесінің 54 футтық (16,5 м) көшірмесін қолмен жасады. 1984 жылы жиырма ерікті гребшімен Северин Солтүстік Грекиядан Дарданелл арқылы жүзіп, Мармара теңізінен өтіп, Босфор бұғазы арқылы Қара теңізге жетті, содан кейін Кеңес Грузиясындағы Фазис дельтасына дейін сапарлады: 2400 шақырымдық саяхат. Сапар барысында олар Ясон мен оның аргонавттары барган жерлердің кейбір нысандарын анықтады және Алтын жүн туралы аңыздың ықтимал түсіндірмесін тапты. Северин экспедиция туралы "The Jason Voyage" (1985) еңбегінде баяндады.
The epic poem Argonautica, first written down by Apollonius of Rhodes in Alexandria in the late 3rd century BC, became the basis for Severin's next expedition. He began his research into ancient Greek ships and the details of the text in 1981. Master shipwright Vasilis Delimitros of Spetses hand built a 54 foot (16.5 m) replica of a Bronze Age galley based on a scale model of the Argo. In 1984, with twenty volunteer oarsmen, Severin rowed and sailed from northern Greece through the Dardanelles, crossed the Marmara Sea, and passed through the Straits of Bosphorus to the Black Sea, reaching the Phasis delta in then Soviet Georgia: a voyage of 1,500 miles (2,400 km). Along the way they identified some of the landmarks visited by Jason and his Argonauts, and found a possible explanation for the legend of the Golden Fleece. Severin recounted the expedition in The Jason Voyage (1985).
"Улисс сапары" (1985)
1985 жылы Северин "Одиссея" романындағы Одиссейдің Троядан Ион аралдарындағы Итакаға дейінгі үйге қайту жолымен қайтадан "Арго" кемесін пайдаланды. Саяхат барысында Северин Лотос жеушілер елінің орнын, король Нестордың сарайын, Аидтың сарайларын, шарлап жүретін тастарды, Сцилла мен Харибдисті, сондай-ақ сиреналардың мекенін анықтауға тырысты немесе нақты анықтады. 1987 жылы жарық көрген "Улисс сапары" кітабы экспедицияның өзі, оған жасалған тарихи зерттеулер және Северин мен оның экипажының жол бойындағы жаңалықтарын баяндайды.
Once again making use of the Argo from The Jason Voyage, in 1985 Severin followed the route of Ulysses' voyage home in The Odyssey, from Troy to Ithaca in the Ionian islands. Along the way, Severin made tentative or conclusive identifications of The land of the Lotus eaters, King Nestor's palace, the Halls of Hades, the Roving Rocks, Scylla and Charybdis, and also the sirens. The Ulysses Voyage, published in 1987, tells the story of the expedition, the historical research that went into it, and the discoveries Severin and his crew made along the way.
Иерусалимге атпен (1987 - 1988)
Бірінші крест жорығынан тоғыз жүз жыл өткен соң Тим Северин мен Сара Дормон ат үстінде Герцог Годфрий Бульон мен басқа крестшілердің Бельгиядан Иерусалимге дейінгі 2500 мильдік жолын қайтадан басты. Олар қазіргі Германия, Австрия, Венгрия, Югославия (қазір тарихқа енген), Болгария, Түркия және Сирия жерлерінен өтті. Таңдалған аттар – жаттығу мектебінің палфрейы (Мистерия) және ауыр арденн (Карти) болды, екіншісі крестшілердің ат әскерінің соғыс аттарының ұрпағы, Северин оны сол заманғы "басты шайқас машинасы" деп атады. Бұл сапар Севериннің көп жылдық теңіз экспедицияларынан кейін ұзақ қашықтыққа құрлықта саяхаттауға оралуы болды. Сапар 2 жылға созылды, жылқылар мен саяхатшылар 1987/8 жылғы қыста демалыс алды. Ливандағы азаматтық соғыс салдарынан Северин Герцог Годфридің жолын нақты қайталамады, орнына Сирия және Иордания арқылы Иерусалимге жетті.
Nine hundred years after the First Crusade, Tim Severin and Sarah Dormon set out on horseback to follow the 2500 mile route of Duke Godfrey of Boullion and other Crusaders from Belgium to Jerusalem, travelling through the modern lands of Germany, Austria, Hungary, Yugoslavia (itself today consigned to history), Bulgaria, Turkey and Syria. The horses chosen were a riding school palfrey (Mystery) and a Heavy Ardennes (Carty), the latter a descendant of the war horses of Crusader cavalry – what Severin called ‘the Main Battle Tank’ of its day. This journey, after many years of marine expeditions, was a return to long distance land exploration by Severin. The Journey would take place over 2 years with the horses and riders resting over the winter of 1987/8. Severin was unable to follow exactly the route of Duke Godfrey due to the civil war in the Lebanon, instead routing through Syria and Jordan to reach Jerusalem.
Шыңғыс ханды іздеуде (1990)
Оксфорд университетінде студент болып оқып жүрген кезінде Северин өзінің диссертациясын XIII-XIV ғасырлардағы Орталық Азияға сапар шеккен алғашқы еуропалықтар туралы жазды. Осы тәжірибесінің арқасында, Шыңғыс ханның 800 жылдығын тойлауға арналған сапарында ол моңғол малшыларымен бірге моңғол империясының хабаршылары жүрген жолмен шарықтап, Гобі шөлінде түйешілермен араласып, қазақтармен олардың үйлерінде бірге тамақтанды. Оның бұл оқиғасы, бір жағынан саяхат жазбасы, екінші жағынан зерттеу еңбегі болғандықтан, 1993 жылы «Шыңғыс хан іздерінде» деген атпен жарияланды.
While still a student at the University of Oxford, Severin wrote his thesis on the first European travellers in Central Asia during the thirteenth and fourteenth centuries. With this background, to commemorate the 800th birthday of Genghis Khan he rode with Mongol herdsmen along the route once used by couriers of the Mongolian empire, mingled with camel herders in the Gobi Desert, and ate with Kazakhs in their yurts. His story, part travelogue, part research paper, was published in 1993 under the title In Search of Genghis Khan.
Қытай сапары (1993 жылдың мамыр-қараша аралығы)
Ежелгі қытай мәтіндері Қытайдың алғашқы императоры Цинь Ши Хуанның 218 жылғы өмірді ұзартатын дәрілерді іздеу үшін "Шығыс мұхитына" жіберген теңізші және зерттеуші Хсу Фу туралы айтады. Хсу Фу бамбуктан жасалған салмен саяхатын аяқтады, және кейбіреулер оның Америкаға жетіп қайтқанына сендіреді. Северин мұндай сапардың жасалуы мүмкін екенін дәлелдеуді көздеді. Вьетнамдағы Сам Сон жағалауында ол 220 бамбук пен ратан бауларымен байланыстырылған, ұзындығы 18,3 метр, ені 4,6 метр болатын салдың құрылысын қадағалады, ал оны 74 шаршы метрлік джунк типті желкен басқарды. 1993 жылдың мамырында Азиядан шыққаннан кейін Северин және оның экипажы мұссондармен, қарақшылармен және тайфундармен бетпе-бет келді, содан кейін ратан шіри бастады және сал Тынық мұхитының ортасында бұзыла бастады. 105 күн ішінде 8850 шақырымды жүзіп өткеннен кейін, олар мақсатты жеріне 1600 шақырымдай жетпегенде салды тастап кетуге мәжбүр болды. "Хсу Фу" деп аталған сал саяхатын аяқтамаса да, Северин сапар өзінің мақсатына жеткеніне сенді. 1994 жылы жарық көрген "The China Voyage" еңбегінде ол экспедицияның біздің заманымыздан бұрынғы екінші ғасырдағы бамбук салдың Тынық мұхитын кесіп өтуі мүмкін екенін дәлелдегенін жазды, дәл Хсу Фу баяндайтын болғандай.
Ancient Chinese texts tell the story of Hsu Fu, a navigator and explorer sent by the first Emperor of China, Qin Shi Huang, in 218 BC into the "Eastern Ocean" in search of life prolonging drugs. Hsu Fu completed the voyage on a bamboo raft, which some believe took him to America and back. Severin set out to prove that such a voyage could have been made. On the beach at Sam Son, Vietnam, he oversaw the construction of a 60 foot (18.3 m) long, 15 foot (4.6 m) wide raft built of 220 bamboos and rattan cording, and driven by an 800 square foot (74 square metre), junk rigged sail. After leaving Asia in May 1993, Severin and his crew faced monsoons, pirates and typhoons before the rattan began rotting and the raft began falling apart in the mid Pacific. After travelling 5,500 miles (8,850 km) in 105 days, they were forced to abandon the raft about 1,000 miles (1,600 km) short of their destination. Although the Hsu Fu, as the craft was named, did not complete the trip, Severin believed the voyage had accomplished its purpose. In The China Voyage, published in 1994, he wrote that the expedition had proved that a bamboo raft of the second century BC could have made a voyage across the Pacific, just as Hsu Fu's account recorded.
Моби Дикті іздеу: Ақ китке іздену (1999)
Пекуодтың жолын жалғап, Северин тірі, ақ сперма кит табуға шығады. Оның ізденісі оны Тынық мұхитының ең шалғай шеттеріне жеткізеді: Филиппиннің Памилакан аралы, ондағы халық қолдарымен және арқандармен киіт акулаларды аулайды, сондай-ақ Индонезияның Ламалера аралы, ондағы халық ашық қайықтардан гарпундармен сперма киттерді аулайды. Экспедициясы барысында Северин Мелвиллдің баяндамасын өзі ашқан шындықпен салыстырып, Мелвиллдің көптеген материалдары қарызға алынған немесе ойдан шығарылған екенін көрсетті.
Following the path of the Pequod, Severin sets out to find a living, white sperm whale. His quest takes him to the remotest parts of the South Pacific: the Philippine island of Pamilacan, whose people hunt whale sharks with their hands and grappling hooks and the Indonesian island of Lamalera, whose people hunt sperm whales with harpoons from open boats. Throughout his expedition, Severin was able to compare Melville's account with the reality he discovers, and to show that much of Melville's material was either borrowed or fabricated.
Көркем әдебиет
Северин тарихи романдар да жазды. 2005 жылы тұңғыш рет жарық көрген "Викинг" сериясы, әлемді шарлаған жас викинг саяхатшысы туралы. 2007 жылы ол 17 ғасырдың соңында өмір сүрген 17 жастағы корсар туралы "Гектор Линчтің бастырғандары" сериясын жариялады.
Severin also wrote historical fiction. The Viking Series, first published in 2005, concerns a young Viking adventurer who travels the world. In 2007 he published The Adventures of Hector Lynch series, set in the late 17th century, about a 17 year old Corsair.