Кіріспе

Саяхат – адамдардың салыстырмалы түрде алыс географиялық жерлер арасындағы қозғалысы. Саяхатты жаяу, велосипедпен, автомобильмен, пойызбен, қайықпен, автобуспен, ұшақпен, кемемен немесе басқа да тәсілдермен, жүкпен немесе жүксіз, бір бағытта немесе қайта оралумен жүзеге асыруға болады. Саяхат туризм сияқты, бірден кейін бірге келетін қозғалыстар арасында қысқа мерзімді тоқтауларды да қамтуы мүмкін.

Этимология

"Саяхат" сөзінің шығу тегі тарихта жоғалған. "Саяхат" термині көне француз сөзі "travail" – "жұмыс" дегенді білдіреді. Мерриам-Вебстер сөздігінде көрсетілгендей, "саяхат" сөзі алғаш рет 14 ғасырда қолданылған. Сондай-ақ, бұл сөз орта ағылшын тіліндегі "travailen, travelen" (азаптау, еңбек ету, күш салу, сапар) және ескі француз тіліндегі "travailler" (қажырлы еңбек ету) сөздерінен шыққан. Ағылшын тілінде адамдар кейде "travail" сөзін күрес деген мағынада қолданады. Саймон Винчестердің "Ең жақсы саяхатшылар әңгімелері" (2004) кітабында саяхат және еңбек сөздерінің одан да көне түбірі бар екені айтылады: римдіктердің үш тіреуіштен құралған азаптау құралы – "tripalium" (латын тілінде "үш тіреуіш", яғни шаншалап тігу). Бұл байланыс ежелгі заманда саяхаттың қаншалықты қиын болғанын көрсетеді. Қазіргі заманда сапар шегу, бағытқа байланысты, бұрынғыдан оңай немесе қиын болуы мүмкін. Эверест тауына, Амазонка орманына саяхаттау, экстремалды туризм және шытырман оқиғалы саяхаттар саяхаттың қиын түрлеріне жатады. Саяхаттау тәсіліне байланысты да қиындықтар тууы мүмкін, мысалы, автобуспен, круиздік кемемен немесе тіпті өгіз арбамен сапар шегу.

Географиялық түрлері

Саяхат жергілікті, аймақтық, ұлттық (ішкі) немесе халықаралық болуы мүмкін. Кейбір елдерде жергілікті емес ішкі саяхат үшін ішкі паспорт талап етілуі мүмкін, ал халықаралық саяхат үшін әдетте паспорт пен виза қажет болады. Турлар – саяхаттың көп тараған түрі. Саяхат турларының мысалдарына экспедициялық круиздер, шағын топтық турлар және өзен круиздері жатады.

Қауіпсіздік

Билік өкілдері саяхат қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін сақтық шараларын қабылдаудың маңыздылығын атап өтті. Шетелге саяхаттағанда, қауіпсіз және оқиғасыз саяхат жасау ықтималдығы жоғары, бірақ саяхатшылар қиындықтарға, қылмысқа және зорлық-зомбылыққа ұшырауы мүмкін. Қауіпсіздік үшін қоршаған ортаға назар аудару қажет. Өз еліңізде рәсімделген автокөлік сақтандыру полисі шетелде жарамсыз болуы мүмкін, сондықтан сапар тартатын елде жарамды уақытша автокөлік сақтандыруын алу жиі талап етіледі.

Бір миллиард саяхатқа шаққандағы өлім көрсеткіші (сағат, километр)
Автобус: 4.3 – 11.1 – 0.4
Теміржол: 20 – 300 – 0.6
Әуе: 117 – 30.8 – 0.05
Кеме: 90 – 502 – 2.6
Микроавтобус: 206 – 1.2
Автокөлік: 401 – 303 – 1
Жаяу жүру: 402 – 205 – 4
Велосипед: 170 – 550 – 45
Мотоцикл: 164 – 484 – 109