Кіріспе
1966 жылы жазылған Грэм Гриннің "Комедиандар" романы. Роман Франсуа "Папа Док" Дювалье мен оның құпия полициясы – Тонтон Макутс үкім сүрген Гаитиде өрбиді. Ағылшын қонақ үй иесі Браунның бейнесі арқылы саяси қуғын-сүргін мен терроризмді зерттейді. Оқиға үш ер адамның – Браунның, "надан" америкалық Смиттің және алаяқ майор Х.О. Джонстың Гаитиге бет алған кемеде танысуымен басталады. Браун, Смит және Джонс, олардың есімдері есімсіздікке ишаратайды, Гриннің романындағы "комедиантар" рөлін сомдайды. Романға күрделілік қосатын жайттар: Браунның бүлікші көшбасшымен достығы, саяси көзқарастары қарама-қайшы қонақтар мен Оңтүстік Америка елшісінің әйелі Марта Пинедамен арадағы қарым-қатынас. Романның көп бөлігі Порт-о-Пренс қаласының орталығында орналасқан Олоффсон қонақ үйі үлгісінде салынған Трианон қонақ үйінде өтеді. 1967 жылы экранға шыққан, Ричард Бертон, Элизабет Тейлор, Алек Гиннес, Питер Устинов, Джеймс Эрл Джонс, Сицили Тайсон, Пол Форд және Лилиан Гиштің қатысуымен түсірілген осы аттас көркем фильм романың жемісі болды.
The Comedians (1966) is a novel by Graham Greene. Set in Haiti under the rule of François "Papa Doc" Duvalier and his secret police, the Tontons Macoutes, the novel explores political repression and terrorism through the figure of an English hotel owner, Brown. The story begins as three men, Brown, Smith, an "innocent" American, and Major H. O. Jones, a confidence man, meet on a ship bound for Haiti. Brown, Smith, and Jones, their names suggesting a curious facelessness, are the "comedians" of Greene's title. Complications include Brown's friendship with a rebel leader, politically charged hotel guests and an affair with Martha Pineda, the wife of a South American ambassador. The setting for much of the novel, the Hotel Trianon, was inspired by the Hotel Oloffson in central Port au Prince. The novel was adapted as a feature film of the same name, released in 1967 and starring Richard Burton, Elizabeth Taylor, Alec Guinness, Peter Ustinov, James Earl Jones, Cicely Tyson, Paul Ford and Lillian Gish.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Басты кейіпкерлер Гаитиге «Медея» кемесімен саяхаттайды, бұл голланд кемесі ел астанасы Порт-о-Пренс пен Доминикан Республикасына қызмет көрсетеді. Баяндаушы – Браун мырза, АҚШ-қа сәтсіз сапардан оралған, ел астанасында орналасқан қонақ үйін сатуға тырысады. Басқа тұлғалар – 1948 жылғы АҚШ президенттік сайлауында вегетариандық платформамен түскен АҚШ президенттікке үміткер Мистер Смит; ол және миссис Смит Гаитиде вегетариандық орталық құрып, басқаруды жоспарлап отыр. «Майор» Джонс, ағылшын-үнді бизнесмен, жағымды мінезді және көптеген соғыс оқиғаларын айтады, бірақ оларға толық сену қиын. Браун өз қонақ үйіне оралады, онда ол үкімет министрі Филиппоның бассейнінде өзін-өзі өлтіргенін біледі. Ол үкімет тарапынан қудаланған болуы мүмкін. Браун денеден құтылуға мәжбүр, өзіне айып тағудан сақтану үшін. Темірқасықта Джонс Гаити жеріне аяқ басқаннан кейін дереу тұтқындалады. Браун Мистер Смиттен оның «саяси ықпалын» Джонсты түрмеден шығаруға пайдалануға көндіреді. Тек қалам мен қағаздың көмегімен Джонс Гаити үкіметіне жол таба алады. Министр Филиппоның денесі табылады, ал оның отбасы аза тұту рәсімін өткізуге тырысады. Президенттің жеке күзеті, «Тонтон Макут» тобы шеруге шабуыл жасап, мәйітті ұрлап алады. Филиппоның туысы бүлікшілерге қосылуға шешім қабылдайды, алдымен вудуға арналған кіріспе рәсімінен өтуі керек. Браун өзінің сүйіктісі, Уругвай елшісінің әйелі Марта Пинедамен қайта кездеседі. Ол әлі де күйеуі мен баласын тастағысы келмейді. Гаитиде армандарына жете алмайтындарын түсінген Мистер және Миссис Смит көршілес Доминикан Республикасына кетеді. Джонс мемлекетке қарсы жауға айналады, ал Браун оны елден шығаруға тырысады. Джонстың Мартамен қарым-қатынасына қауіп төндіретініне сеніп, оны солтүстіктегі бүлікшілерге қосылуға көндіреді. Джонстың әскери білімінің жетіспеушілігі көп ұзамай байқалады және ол шайқаста қаза табады, ал бүлік сәтсіз аяқталады. Дювалье билігін нығайтады, ал Браун қонақ үйіне орала алмай, Санто-Домингоға кетеді. Ол онда жаназалаушы болып жұмыс істейді.
Кейіпкерлер
Браун мырза – басты кейіпкер және баяндаушы. Ол Гаитиде қонақ үйдің иесі. Майор Джонс Браун мен Смиттермен бірге "Медея" кемесімен келді. Мистер және миссис Смит "Медея" кемесімен келіп, Гаитиде вегетариандық орталық ашуға ниеттеніп отыр. Марта Пинеда – Браунның сүйіктісі және Уругвай елшісінің әйелі.
Сыни қабылдау
The New York Times газеті Гриннің қараңғы орындар туралы жазғанын атап өтті, ал бұл роман Дувалье мен оның «Тотон Макут» деп аталатын жарымәскери тобы билеген Гаитиді зерттейді. Грин «АҚШ долларымен қолдау көрсетілген зұлымдықтың жеңіске жетуіне байланысты үмітсіздікті» көрсетеді. Ол «жақсы коммунист дәрігердің қазасы мен адал болуға тырысқан, бірақ алаяқ майор Джонстың тағдырына» қатысты дауагерлік сезімді бейнелейді. Ол романды «бізден күткендей керемет оқиға» деп сипаттайды. Кейіпкерлерді сипаттағанда, Браун Гаитиге «онымен байланысты, сүйген және меншігі бар жалғыз орын» деп баяндайды.
Бейімделулер
Роман 1967 жылы Грэм Грин жазған сценарий негізінде сол атпен көркем фильмге жылдам бейімделді. Фильмді Питер Гленвилл режиссерлік етіп, продюсерлікке де жетекшілік жасады, ал басты рөлдерді Ричард Бертон, Элизабет Тейлор, Алек Гиннес және Питер Устинов сомдады.