Кіріспе

1984 жылы түсірілген Стивен Спилбергтің фильмі. 1984 жылы түсірілген Стивен Спилбергтің фильмі. Кейт Капшоу Вильгельмина "Уилли" Скотт рөлінде: Шанхайда жұмыс істейтін американдық түнгі клуб әншісі. "Жұлдызды соғыстар" франшизасына сілтеме жасай отырып, клуб "Оби Ван клубы" деп аталды. Уилли Инди мен Шорт-Раундпен бірге бастан кешетін оқиғаға дайын емес және қиын жағдайға түскендей көрінеді. Ол сонымен қатар Индимен романдық қарым-қатынас құрайды. Рольге 120-дан астам актриса сынақтан өтті, олардың ішінде Шарон Стоун да болды. Рольге дайындалу үшін Капшоу "Африка королевасы" және "Джо атты жігіт" фильмдерін көрді. Спилберг Уиллидің "Жоғалған сандықтың іздеушілерінен" Марион Рейвенвудтан толыққанды өзгеше болуын қалады, сондықтан Капшоу ролге арналған шашын қоңырдан сарыға бояды. Костюм дизайнері Энтони Пауэлл кейіпкердің қызыл шашы болғанын қалады. Куан ағасы сынақтан өткеннен кейін рольге ие болды. Спилберг оның мінезін ұнатып, Фордпен бірге карта ойыны кезінде Шорт-Раунд Индиді алдап отыр деп айыптаған көріністі импровизациялады. Рошан Сет Чаттар Лал рөлінде: Панкот Махаражасының премьер-министрі. Чаттар, сонымен қатар Thuggee табынушысы, Инди, Уилли және Шорт-Раундтың келуіне таңғалады, бірақ Индидің сарай тарихына және археологтың күмәнді өткеніне күмән келтіргеніне ренжіді. Филип Стоун капитан Филип Блумбертт рөлінде: Панкот сарайын және айналасын тексеруге келген британдық үнді армия офицері. Ол Индианаға 11-ші Пуна мылтық полкімен бірге Тэгги сектасының мүшелерімен күресу арқылы көмектеседі. Сонымен қатар, Рой Чьяо Шанхай қылмыстық әлемінің басшысы Лао Че рөлін ойнайды, ол ұлдары Чэнь (Чуа Ках Джу) және Као Кан (Рик Янг)мен бірге Индиді атасының бірінің күлін қайтаруға жалдайды. Дэвид Ип (фильмдегі дебюті) клубта өлтірілген Индидің досы Ву Ханды бейнелейді. Радж Сингх Панкоттың жасөспірім Махаражасы Залим Сингхті, ал Д. Р. Нанаяккара Индиді ұрланған қасиетті Шива лингамы тасын қайтарып алу үшін шақырған кішкентай ауылдың басшысы Шаманды бейнелейді. Деневака Хамин мен Ираганни Серасингхе ауыл әйелдерінің екеуін ойнайды. Кәсіби күрескер Пэт Роуч кендегі Тудги бақылаушысының рөлін ойнайды, онымен Инди үлкен төбелес тудырады; Роуч бұрын "Жоғалған сандықтың іздеушілерінде" Индимен төбелес жасаған неміс механик және алып Шерпа рөлінде ойнаған. Ден Айкройд қысқа ғана көрініп, британдық акцентпен Вебер рөлінде, Джонс, Шорт-Раунд және Уиллиді машинадан ұшаққа дейін сүйемелдейді. Спилберг, Лукас, Маршалл және Кеннеди әуежайда эпизодтық рөлдерде ойнады. Кейін екеуі де фильмнің "Жоғалған сандықтың іздеушілерінен" қараңғырақ тонды болуын, олардың жеке көңіл-күйлеріне байланысты деп түсіндірді. Лукас фильмді бірінші фильмге қарағанда ертерек жылға орналастырды, зұлымдар ретінде нацистерді қайта пайдаланудан аулақ болу үшін. Спилберг бастапқыда Марион Рейвенвудты қайта әкелгісі келді, сценарийді дамыту барысында Лукас Қытайдың Ұлы қабырғасында Индиана Джонс мотоциклмен қуып жететін көріністі ойлап тапты, содан кейін "Динозаврлар мекендейтін жасырын аңғармен жоғалған әлем пастиші" пайда болды. Лукастың Индиананың серігі туралы бастапқы идеясы - таза жас ханшайым, бірақ Хьюик, Кац және Спилберг бұл идеяны ұнатпады. Индиана Джонс Лукастың Аляскалық маламутының атымен аталғандай, Уилли кейіпкері Спилбергтің Кокер-спаниелінің атымен, ал Шорт-Раунд Хьюиктің итінің атымен аталды, оның есімі "Стальді қалқаннан" алынған. "Жоғалған сандықтың іздеушілерінде" Ра таяғының бас киімі бастапқыда екі бөліктен тұруы керек еді, бірінші бөлігі Шанхайдағы жапондық одақтас қытайлық қолбасшы генерал Хок мұражайында сақталған. Джонс сол бөлікті ұрлап, кейін генерал Хок оның қашуы кезінде автоматпен атып жібергенде үлкен гонгты қалқан ретінде пайдалануы керек еді, бұл "Оби Ван клубындағы" соңғы көрініс сияқты. Касдан бұл көріністі түсіру тым қымбат екенін айтты. Содан кейін Джонс Непалға ұшып барып, Марион мен екінші бөлікті табуға тиіс еді. Ұшу кезінде ол ұйықтап қалды, ал басқа жолаушылар құтқару парашюттерімен секіріп, қауіпсіз жерге түсті, оны жалғыз қалдырды. Ол Гималайдың беткейімен Марионның барына дейін үрмелі салмен сырғанап түсті. Касдан бұл оқиғаның ағынын бұзғанын және "сенуге қиын" болғанын айтты, бұл аяқталған сахнаға кейбір сыншылар шағымданды. Лукас, Хьюик және Кац 1970-жылдардың басынан бері "Радиоленд өлтірулерін" (1994) жасап келді. Фильмнің ашылу музыкасы сол сценарийден алынып, "Temple of Doom" фильміне қолданылды. Харрисон Форд "Жоғалған сандықтың іздеушілерінен" Индиана Джонс рөлін қайта ойнады. Уилли Скотт рөліне 1000-нан астам актриса сынақтан өтті. Сынақтан өткен белгісіз актрисалардың арасында Шарон Стоун да болды. Ақырында, Спилберг Капшоуды оның бейнежазбадағы сынақтарын көріп, оны Харрисон Фордқа көрсеткеннен кейін таңдады. Фильмдегі түрлі үнділік кейіпкерлерге қатысты, ауыл тұрғындары Шри-Ланка актерлері мен актрисаларымен ойналды, ал Панкот сарайындағы кейіпкерлер негізінен үнділік актерлермен ойналды. Басты жаман кейіпкер Мола Рам рөліне Англия мен Америка Құрама Штаттарында іздеу жүргізілді, өйткені Лукас пен Спилберг басты үнділік рөлдерді батыстық актерлерге бояп көрсетуге тырыспады. АҚШ-та тұратын үнділік актерлердің арасында ешкімді таба алмағандықтан, олар сол кезде 18 фильмде бірден жұмыс істеп жатқан Амиш Пуриге рұқсат алды. Пури Спилбергпен кездесіп, бастапқыда рөлден бас тартты, бірақ Ричард Аттенборомен сөйлескеннен кейін, ол осы рөлге көнді. Чаттар Лал рөлін ойнаған Рошан Сет, сонымен қатар Пуримен бірге "Ганди" фильмінде ойнаған.

Түсірілім

Фильмнің сценарийі үкіметке ұнамағандықтан, фильм жасаушыларға Солтүстік Үндістан мен Әмер фортында түсіруге рұқсат берілмеді. 5 мамырда Англияның Гертфордширдегі Эльстри студиясына көшірілді. Маршалл еске алады: "Көріністегі жәндіктерді түсіргенде, актерлар мен түсіру тобы үйлеріне барғанда шаштарында, киімдерінде және аяқ киімдерінде жәндіктер табатын". Дэнни Дэниелс "Anything Goes" атымен белгілі ашылу музыкалық номерін хореографиялады. Кейпшоу мандарин тілінде ән айтуды үйреніп, стэп биін меңгерді. Бірақ көйлек тым тар болғандықтан, Кейпшоу оны киіп билеуге мүмкіндік болмады. Барбара Матера 1920-1930 жылдарға тән түпнұсқа моншақтардан жасаған бұл көйлек өте ерекше болды. Ашылу биі сахнасының түсірілімі соңғы болып аяқталды, алайда көйлек Шри-Ланкадағы түсірілімдердің бірінде, жақын маңдағы ағашқа ілініп кептірілген күйінде де көрінді. Өкінішке орай, бір піл оны жеп қойып, көйлектің артқы жағын жыртып жіберді. Соның салдарынан Матераға қалған моншақтармен шұғыл жөндеу жұмыстарын жасауға тура келді, ал сақтандыру туралы өтінішті костюм дизайнері Энтони Пауэлл толтырды. Ол зардапты "піл жеген көйлек" деп көрсетуге мәжбүр болды. Макао (сол кезде португалдық колония) Шанхайдың орнына қолданылды. Продюсер Маршалл 1984 жылдың қаңтар айында Флоридада екінші топты түсірді, крокодилдердің орнына аллигаторларды пайдаланды. Секвенцияда шағын тоқтату анимациясы да қолданылды. Визуалды эффекттерді бақылаушылар Деннис Мурен, Джо Джонстон және Industrial Light & Magic командасы визуалды эффекттер жұмысын орындады, ал Skywalker Sound, Бен Бертт басқаруымен, дыбыс дизайнын жасады. Бёртт шахта арбасының көрінісі үшін Анахаймдағы Диснейленд паркіндегі американдық таулы жолдардың дыбысын жазды. Маршалл алғашқы фильмдегі жыландарға қарағанда, жәндіктерді түсірудің қиын болғанын еске алады: "Жәндіктермен жұмыс істеу жыландармен жұмыс істеуден гөрі қиын болды. Жыландарды үйіп қоюға болады, ал жәндіктермен мұндай мүмкіндік жоқ. Адамдар жәндіктерден де қорқып кетті. Бірде-бірде жәндіктер стэп биін жаттығу алаңына келгенде қорқынышпен айқай естілетін. Бұл кез келген жәндік үшін жаман орын".

Өңдеу

"Мен Джорджқа [Лукасқа] фильмді көрсеткеннен кейін, сағат 1 минут 55 секунд өткенде біз бір-бірімізге қарадық", - деп еске алды Спилберг. "Біздің бірінші айтқанымыз: "Тым жылдам". Бізге оқиғаны баяулату қажет болды. Мен оны баяулату үшін тағы бірнеше матт кадрларын түсірдім. Біз оны сәл баяулаттық, көрерменге тыныс алуға мүмкіндік беру үшін, оларға екі сағаттық оттегімен қамтамасыз еттік". Фильм 1984 жылғы ең табысты дебюттік көрсетілімді жасады және сол жылғы ең көп касса жинаған фильм болды (Солтүстік Америкада "Беверли-Хиллс полицейі" мен "Ghostbusters" фильмдерінен кейін үшінші орында). Сонымен қатар, ол шыққан кездегі барлық уақыттағы ең табысты фильмдердің он біріншісі болды.

Жылжыту

Marvel Comics компаниясы жазушы Дэвид Мишелини және суретшілер Джексон Гюйс, Ян Акин, Брайан Гарви мен Боб Камптың фильмге негізделген комикс адаптациясын шығарды. Ол Marvel Super Special No. 30 ретінде және үш бөлімдік шектеулі серия ретінде жарық көрді. LucasArts және Atari Games фильмді аркадалық ойын шығару арқылы жарнамалады. Hasbro 2008 жылдың қыркүйегінде фильм бойынша ойыншықтар жиынтығын шығарды.

Үй медиасы

Видео 1986 жылғы Рождествода 29,95 долларға сатылып, рекордтық 1,4 миллион дана сатылды. Фильмнің DVD нұсқасы 2003 жылы сол кездегі «Индиана Джонс» трилогиясының қалған екі фильмімен бірге шықты. Фильмнің Blu-ray нұсқасы 2012 жылы серияның жинақ жиынтығының бір бөлігі ретінде жарық көрді, сол кезде онда төрт фильм болды. 2021 жылы фильмнің түпнұсқа негативтерінен сканерленген нұсқалар негізінде жасалған 4K жаңартылған нұсқасы Ultra HD Blu-ray форматында шығарылды. Ол «Индиана Джонс» фильмдер сериясының төрт фильмін қамтитын жинақ жиынтығының бөлігі ретінде ұсынылды.

Теледидар

Жапонияда фильм 1987 жылғы 16 қазанда Nippon TV (NTV) телеарнасында көрсетілді. Ол 26,9% көрермендер рейтингісімен NTV-нің сол кезге дейінгі ең көп тамашаланған фильмі болды, 1985 жылы «First Blood» фильмі көрсеткен 25,3% рекордын арттырып түсті. Кейіннен «Қиямет ғибадатханасы» фильмі 1994 жылы «Цурибака Нисси 4» фильмімен озысып кетті, бірақ 2004 жылға дейін NTV-нің ең көп тамашаланған шетелдік фильмі болып қала берді. Ұлыбританияда фильмнің 2005 жылғы көрсетілімін BBC1 арнасынан 5 миллион көрермен тамашалады, бұл 2005 жылдың бірінші жартысында арнаның ең көп тамашаланған тоғызыншы фильмі болды.

Сыни жауап

Индиана Джонс және апат ғибадатханасы жарық көрген кезде әртүрлі пікірлер алды. Metacritic сайтында фильмнің орташа бағасы 100-ден 57, 14 сыншының бағасына сүйене отырып, "аралас немесе орташа пікірлер" көрсетіледі. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдызды баға беріп, оны "қазіргі кезге дейін жасалған ең керемет көкселген қол фильмдерінің бірі" деп атады. "Көкселген қол" фильмі дегенді білесіз бе? Бұл фильмде сіздің жақыныңыз экрандағы төзімсіз қызығушылықпен бірге, әрдайым сіздің білегіңізді қысқақтап ұстап алады. "Индиана Джонс және апат ғибадатханасы" дәл сол нәрсе үшін кешірім сұрамайды: қызықты, асығыс, шексіз қиялға толы қашқындау. Кешірім сұраудың қажеті жоқ. Бұл "Жоғалған сандықтың іздеушілерінен" бері ең көңілді, ең қызық, ең ерекше, романтикалық оқиғаларға толы фильм. Оны жалғастыру емес, теңдес деп айтуға болады. Сіз күлімдеп, білегіңіз көгерген күйде шығасыз. Винсент Канби фильмді "Райдерс сияқты қызықты болуы үшін тым пішінсіз деп санады, бірақ пішін маңызды емес болуы мүмкін. Ескі уақыттағы, 15 бөлімді фильмдер сериясының пішіні болмады. Олар тек жалғастырып тастады, жалғастырып тастады, және "Апат ғибадатханасы" да осылай әзіл-қалжың мен техникалық жаңалықтармен толы. Нил Габлер: "Менің ойымша, кейбір жағынан, Индиана Джонс және апат ғибадатханасы Жоғалған сандықтың іздеушілерінен жақсы болды. Кейбір жағынан нашар болды. Жалпы алғанда, маған одан көбірек ұнады. Бұл міндетті түрде жақсы дегенді білдірмейді, бірақ мен одан көбірек ләззат алдым". Колин Коверт "Star Tribune" газетінен фильмді "ақымақтырақ, қараңғы зорлық-зомбылыққа толы және сәл ақымақтырақ, бірақ әлі де қызықты" деп атады. Паулин Каел оны "Жоғалған сандықтың іздеушілерінен" жақсы көреді, ол былай деп жазады: "Фильмнің тақырыбы қарқын болуы мүмкін. Бұл фильмдердің шын мәнінде, тіпті толық мойындалмаған тақырыбы болды. "Индиана Джонс және апат ғибадатханасы" фильмінде бұл жай ғана мойындалмайды, одан да даңқтанады. Бүкіл фильм - бұл серуен, ал соңында, қасиетті тасты тауып, ұрланған балаларды махараджаның кенінен босатып, кішкентай шахта вагонымен қашуға тырысқан батырлар үштігінің камера бұрыштарының өзгеруі бізді олармен бірге әдемі тау-кен саяхатына алып шығады, көрермендер бұл саяхатта екенін түсініп күледі. Фильм американдықтардың машинаға отырып, бірден жолға шығуын ұнататынымен байланысты - бұл демалыс. Дейв Кехр: "Фильмде он жасар баланың өлі құртты кішкентай қарындасының бетіне салғызып, оны ренжітуге тырысудан артық адамгершілік сезімі жоқ" деді. People журналының Ралф Новак: "Бұл фильм кішкентай балаларға тым ауыр болуы мүмкін" деген жарнамалар - алаяқтық. Ешбір ата-ана кішкентай баласына осындай фильмді көруге рұқсат бермеуі керек; бұл балаларды қорлаудың кино түріне айналады. Тіпті Харрисон Фордтың да Куанды сапалап, Капшоуды қорлауы керек. Фильмде ешқандай қаһарман жоқ, тек екі жаман адам бар; олардың есімдері Стивен Спилберг пен Джордж Лукас". "Observer" газетінде бұл "жіңішке, сәл қисық, әсем емес оқиға" деп сипатталған. The Guardian газетінде: "Екі сағаттық сериядағы бір-бірімен тығыз байланысты емес қудалаулар, орындықтың шетінде отыру сізді шаршатады, сонымен қатар миыңызды уылайды" деп қорытынды жасалды. 2014 жылы Time Out бірнеше кино сыншыларын, режиссерлерді, актерлерді және каскадерлерді сұрап, олардың үздік экшн фильмдерін тізімдеді. "Индиана Джонс және апат ғибадатханасы" осы тізімде 71-ші орында тұрды. Режиссер Квентин Тарантино "Индиана Джонс және апат ғибадатханасы" сериясының ең сүйіктісі, сондай-ақ Спилбергтің "Жаулар" фильмінен кейінгі екінші үздік фильмі деп мәлімдеді. "[Спилберг] шекараны кеңейтеді, ол PG 13 фильмін жасады, бұл фильм MPAA-да жаңа деңгейді құрды", - деп қосты ол. "Кинодағыдай қорқынышты комедиялық аспект бар; бірінші фильмде ондай комедиялық аспект толыққанды болмады".

Қатысушылар мен актерлік құрамның қарсы алуы

Кейт Капшоудың Вилли Скотт рөлін орындауы жиі сынға ұшырайды, Капшоу Виллиді "ақылсыз, қатты айқайлайтын сары шашты қызға" теңейді. Визуалды эффекттер тобы сол санатта жеңіс алды. Кинематографист Дуглас Слокомб, редактор Майкл Кан, Бен Бёртт және Skywalker Sound-тың басқа дыбыс дизайнерлері номинация алды. Спилберг, сценаристтер, Харрисон Форд, Джонатан Ке Куан, Энтони Пауэлл және гример Том Смит Сатурн сыйлықтарына ұсынылды. "Тағдыр ғибадатханасы" "Ең үздік фантастикалық фильм" номинациясына ие болды, бірақ "Адам аулаушыларға" есе жіберді. Сыйлық санаты Жеңімпаз Нәтижесі Академия сыйлығы Ең үздік түпнұсқа саз Джон Уильямс Ең жақсы көрнекі эффекттер Деннис Мурен, Майкл Дж. МакАлистер, Лорн Петерсон, Джордж Гиббс Британдық академиялық кино сыйлығы Ең жақсы кинематография Дуглас Слокомб Ең жақсы монтаж Майкл Кан Ең жақсы дыбыс Бен Бертт, Саймон Кей, Лорел Ладевич Ең жақсы арнайы көрнекі эффекттер Деннис Мурен, Джордж Гиббс, Майкл Дж. МакАлистер, Лорн Петерсон Сатурн сыйлығы Ең жақсы фантастикалық фильм Индиана Джонс және тағдыр ғибадатханасы Ең жақсы режиссер Стивен Спилберг Ең жақсы актер Харрисон Форд Жас актердің ең жақсы ойнауы Джонатан Ке Куан Ең жақсы сценарий Виллард Хьюик, Глория Катц Ең жақсы костюм дизайны Энтони Пауэлл Ең жақсы грим Том Смит

Үндістанның суреті

Үндістанның бейнеленуі дау тудырды, фильм елдегі кинотеатрларда көрсетілмеді, себебі Үндістанда фильмге уақытша тыйым салынды. Кейін фильм елде үйге бейнежазба арқылы шығарылды. Сиэтл қаласында 30-50 адамнан тұратын шағын наразылық тобы жергілікті газеттерде пайда болды, олар фильмде үндістерді әлсіз немесе зұлым етіп көрсетуге қарсылық білдірді. Үндістан асханасының бейнеленуіне қатысты көп сын айтылды, себебі фильмдегі жыланның балалары, көздің шарбаты, қоңыздар және салқындатылған маймыл миы сияқты тағамдар үнді тағамдарына жатпайды. Иветта Россер сияқты профессорлар фильмді Үндістанды бейнелеуі үшін сынады, Россер былай деп жазды: "[Фильм] көптеген мұғалімдер тарапынан Үндістанның дұрыс бейнесі ретінде қабылдаған сияқты, себебі көптеген студенттер мұғалімдердің маймыл миын жеу туралы айтқанын шағымдады." Фильмнің тағы бір көп сынға ұшыраған жағы – ақ құтқарушы туралы сюжет, онда Индиана шалқары Үндістанның шалғай ауылына келгеннен кейін үлкен ақ батыр ретінде бейнеленеді, ал ауыл тұрғындары өздеріне-өздері көмектесе алмайды. Чаттар Лал рөлін сомдаған Рошан Сет банкет сахнасының дұрыс естілмеген әзіл екенін айтты, ол былай деді: "Стивен оны әзіл ретінде ойлады, әзілдің мәні – үндістер соншалықты ақылды болғандықтан, барлық батыстықтардың үндістер тарақан жейді деп ойлайтынын білді, сондықтан олар олар күткен нәрсені берді. Бұл фильм үшін әзіл тым нәзік болды."

PG бағасы

Көптеген ата-аналар балаларын фильмді көруге алып барғаннан кейін, фильмдегі кейбір эпизодтардың PG рейтингі үшін тым зорлық-зомбылыққа толы екеніне шағымданып, әсіресе адам құрбандығы және балаларды сауатсыздықпен ұру сияқты көріністерге наразылық білдірді. Спилберг бастапқыда зорлық-зомбылықты қорғап, "Бұл картинаны Гүлдер ғибадатханасы деп емес, Қиындық ғибадатханасы деп атадық. Фильмнің кейбір бөліктері кішкентай балалар үшін тым ауыр, бірақ бұл қиял-ғажайып әсері. Бұл шын мәнінде орын алмайтын және кинотеатртан шығып, достарына үйде осындай әрекеттер жасауға ешкім бармайтын зорлық-зомбылық." Фильмдегі зорлық-зомбылыққа толы кейбір эпизодтарға жауап ретінде және Gremlins туралы ұқсас шағымдарға (одан екі апта кейін шыққан) байланысты, Спилберг Америкалық кино ассоциациясының (MPAA) PG және R рейтингтері арасында жаңа рейтинг енгізу арқылы рейтингтік жүйесін өзгертуді ұсынды. MPAA келісіп, фильм шыққаннан кейін екі ай өткен соң жаңа PG-13 рейтингі енгізілді. Ұлыбританияда фильм PG рейтингі үшін қатты цензураланды. Ұлыбритания бес жылдан кейін соның үлгісін келіп, BBFC 12 рейтингін енгізді, ал "Бэтмен" (1989) оны алған алғашқы фильм болды. "Қиындық ғибадатханасы" фильмі 2012 жылы 12 рейтингімен қайта қарастырылды.