Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өлім тұзағы – батырды немесе басқа да жаны ашыр кейіпкерді қолға түсірген зұлым адамның, оларды өлтіру үшін күрделі, ықтималсыз және көбінесе садистік әдіс қолдануға тырысатын әдеби және драмалық сюжеттік құрал. Ол көбінесе оқиғадағы шиеленісті күшейту және зұлым адамның батырға маңызды ақпаратты беру үшін пайдаланылады, себебі батыр оны көп ұзамай қолдана алмайды деп сенімді. Сондай-ақ, бұл батырдың қашып құтылудағы шеберлігін немесе жазушының соңғы сәттегі құтқаруды немесе deus ex machina ойлап табудағы талантын көрсетуге мүмкіндік береді.
A deathtrap is a literary and dramatic plot device in which a villain who has captured the hero or another sympathetic character attempts to use an elaborate, improbable, and usually sadistic method of murdering them. It is often used as a means to create dramatic tension in the story and to have the villain reveal important information to the hero, confident that the hero will shortly not be able to use it. It may also be a means to show the hero's resourcefulness in escaping, or the writer's ingenuity at devising a last minute rescue or deus ex machina.
Тарих
Бұл сюжеттік құрылғы киносериалдар мен 19-ғасырдағы театрлық мелодрамалар арқылы танымал болған деп есептеледі. Белгілі бір мысал – қастық іздеп жүретін, миығын бұрап, қаһарман қызды рельстің үстіне байлап тастайтын жаман жігіттің клишесі. Оның Джеймс Бонд фильмдері мен супергеройлер туралы оқиғаларда қолданылуы кеңінен белгілі.
This plot device is generally believed to have been popularized by movie serials and 19th century theatrical melodramas. A well known example is the cliché of the moustache twirling villain leaving the heroine tied to railroad tracks. Its use in the James Bond film series and superhero stories is well known.
Спуфтар
Өлім тұзағы/монолог тұжырымы көптеген сатираларда кездеседі. Өлім тұзақтары «Остин Пауэрс» фильмдерінде кеңінен пародияланды, соның ішінде Джеймс Бондтың «Акулалар басқан су» өлім тұзағының көшірмесі де бар. Ол алғаш рет «күрделі және экзотикалық өлімді қамтитын, оңай құтылуға болатын жағдай» ретінде таныстырылады, Остин бассейін үстіндегі платформаға орналастырылады (Доктор Зұлым оны «қажетсіз баяу қозғалатын батыру механизмі» деп атайды). Тұзақтан құтылу үшін тіс жібінен жасалған арқанмен серуендеу қажет. Лазерлік сәулелермен қаруланған акулалар сирек кездесетін түрлерге қатысты халықаралық заңның күрделілігіне байланысты қолжетімсіз болғандықтан (Доктор Зұлымның көңілі қалды), олардың орнына ызалы мутант теңіз басы қолданылады. Скотт Зұлым, Доктор Зұлымның ұлы, өлім тұзағының мәнсіз екенін және оларды жақын жердегі тапаншамен атуға болатынын айтады және оларды жалғыз қалдырғаны үшін әкесіне ашуланып айқайлайды. Доктор Зұлым, өлтіруді көрудің қажеті жоқ, бірақ оның сәтті аяқталғанын болжау жеткілікті дейді. «Blackadder» ситкомында Принц Эдмунд өзінің жауы, Хоукпен тұтқындалады, ол оны 60 секунд ішінде түрлі жолмен қиянатын орындыққа байлайды. Эдмундтың достары Болдрик пен Перси Хоукты және оның ізбасарларын улайды, бірақ бұл күмәнді жеңісті тойлап жатқанда, уақыт бітеді және Эдмунд қорқынышты тағдырға ұшырайды. Басқа эпизодта Лорд Флэшхарт зұлымдыққа толы сөз бастаған қарсыласымен кездеседі. Бірақ оның сөзін аяқтауын күтпей, Флэшхарт оны ескертусіз атып өлтіреді. «Маймыл аралының қарғысы» осы клишеге күлкі тартады. Зұлымдық жасаушы ЛеЧак Гайбрус Трипвудты тұтқындағаннан кейін оны өлтіру алдында өзінің жоспарларын айтуға талап етеді. Осы диалог арқылы ойыншыға ойындарды байланыстыратын қызықты ақпарат беріледі. Гайбрус оны тыңдауға келіседі, бірақ біраз уақыттан кейін ол соншалықты жалыққандықтан, тіпті ЛеЧак жалғастыруды өтінсе де, тыңдаудан бас тартады. «Watchmen» фильміндегі танымал сөз, онда Озимандиас кейіпкері уақытын жұмсап, өзінің жоспарын қалай қайтаруға болмайтындай етіп іске асыратынын егжей-тегжейлі түсіндіреді, содан кейін суперзұлымдардың монолог ету бейіліне әдейі сын айта отырып, «Дэн, мен республикалық сериалдың зұлымдығы емеспін. Мен оны отыз бес минут бұрын жасадым» дейді. «Симпсондар» эпизоды «You Only Move Twice», көбінесе Бонд зұлымдарының клишелерін пародиялайды, суперзұлым/бас шеф Хэнк Скорпио «Мистер Бонтты» «Goldfinger» фильміндегідей лазермен үстелге байлайды. Бонт қашып құтылуға тырысады, бірақ Гомер оны ұстап алады. Скорпионның қолбасшылары Бонтты дереу атып өлтіреді. Зұлым иелер тізімінің кейбір нұсқалары өлім тұзақтарының практикалық емес екенін көрсетеді. Мысалдарға өлім тұзағының өте аз уақытқа есептелгені немесе «Ату менің жауларыма жеткілікті емес» сияқты сөздер кіреді. «Флинтстоунс» анимациялық классикалық сериясының 5-ші маусымының 8-ші бөлімі «Доктор Зұлым» Джеймс Бонд сериясын («Джеймс Бондрок») пародиялады және басқа да өлім тұзақтарының арасында Фред пен Барниді «The Pit and the Pendulum» поэмасына ұқсас, кесікпен жабдықталған баяу төмен түсетін маятникпен тақтаға байлап қойды. Екеуі де Барни байланған қолын жоғары көтеріп, кесік оның байлауын кесіп тастағанда қашып құтылады. Содан кейін ол өзін босатып, Фредті босатады, ал соңғы серуен тақтаның жартысын екіге бөледі.
The concept of the deathtrap/monologue is featured in many satires. Deathtraps were heavily spoofed in the Austin Powers movies, including a replication of James Bond's Shark Infested Water deathtrap. It is first introduced as "an easily escapeable situation involving an overly elaborate and exotic death" with Austin placed on a platform over a pool (which Dr. Evil calls "the unnecessarily slow moving dipping mechanism"). The trap is escaped by swinging on a grapple of dental floss. As the intended sharks with laserbeams were unavailable due to the complexities of international law regarding endangered species (much to Dr. Evil's disappointment), ill tempered mutant seabass are used instead. As part of the spoof, Scott Evil, Dr. Evil's son, insists that the deathtrap is pointless and that they could simply shoot them with a pistol, which is nearby, and yells at his father for the further incompetence of leaving them alone. Dr Evil responds that not watching the killing but assuming it went well makes perfect sense. In the sitcom Blackadder, Prince Edmund is captured by his nemesis, the Hawk, who straps him into a chair which, in sixty seconds, will mutilate him in a variety of ways. Edmund's friends, Baldrick and Percy, manage to poison the Hawk and his followers, but while celebrating this unlikely victory, the time runs out, and Edmund suffers a terrible fate. In another episode, Lord Flashheart is confronted by a villain who begins an evil villain speech. However, rather than waiting for him to finish, Flashheart merely shoots him without warning. Curse of Monkey Island makes fun of this cliché. The villain LeChuck, after capturing Guybrush Threepwood, insists on telling him his plans before executing him. By this dialogue, interesting background story that connect the games together are given to the player. Guybrush does him the favour to listen, but after a while he is so bored that he refuses to listen any more, even if LeChuck pleads to continue. The famous line from Watchmen wherein the character Ozymandias takes his time and explains in detail how he will set his plan irrevocably in motion and then, in a deliberate skewering of the monologuing tendencies of supervillains, explains that "Dan, I'm not a Republic serial villain. I did it thirty five minutes ago." In The Simpsons episode "You Only Move Twice", which generally spoofs Bond villain clichés, supervillain/great boss Hank Scorpio has "Mr. Bont" strapped to a table with a laser à la Goldfinger. Bont manages to escape, only to be tackled by Homer. Scorpio's henchmen promptly shoot Bont. Some incarnations of the Evil Overlord List point out the impracticality of deathtraps. Some examples include making sure the deathtrap has a very small estimated time of death or such lines as "Shooting is NOT too good for my enemies." Season 5 Episode 8 of the animated classic series The Flintstones entitled "Dr. Sinister" spoofed the James Bond series ("James Bondrock") and featured, among other deathtraps, Fred and Barney being tied to a slab with a slowly descending pendulum with blade, a la Poe's "The Pit and the Pendulum". The duo escape when Barney holds his tied hands up and the blade slices through his bonds. He then unties himself and frees Fred before the final swing slices the slab in half.