Кіріспе

Сұйықтың адиабатикалық түрде стандартты анықтамалық қысымға дейін жеткізілген кезде алатын температурасы. Белгілі бір қысымдағы сұйық бөлігінің потенциалдық температурасы – бұл бөліктің адиабатикалық түрде стандартты анықтамалық қысымға дейін жеткізілген кезде алатын температурасы. Потенциалдық температура әдетте және, идеалды газ ретінде жақсы жуықталған жағдайда, келесі формуламен беріледі:

мұнда – бөліктің қазіргі абсолютті температурасы (К есебінде), – ауаның газ тұрақтысы, ал – тұрақты қысымдағы нақты жылу сыйымдылығы. Ауа үшін (метеорология). Мұхиттағы потенциалдық температураның анықтамалық нүктесі әдетте мұхит бетінде болады, онда су қысымы 0 дбар. Мұхиттағы потенциалдық температура теңіз суының әртүрлі жылу сыйымдылығын ескермейді, сондықтан ол жылу мазмұнының консервативті өлшемі емес. Температура мен тереңдік графигінде потенциалдық температураның графикалық бейнесі нақты температура сызығынан әрқашан төмен болады.

Ескертпелер

Потенциалдық температура нақты температураға қарағанда динамикалық тұрғыдан маңызды шама болып табылады. Бұл оның кедергілерден немесе кең ауқымды атмосфералық турбуленттіктерден туындайтын физикалық көтерілу немесе төмен түсумен байланысты өзгеспейтіндігінен келіп шығады. Кішкентай таудың үстінен қозғалатын ауа массасы беткейге көтерілгенде кеңейіп, суынады, ал екінші жағынан түскенде қысылып, жылынады, бірақ потециалдық температура жылу беру, салқындату, булану немесе конденсация болмаса өзгермейді (осы әсерлерді ескермейтін процестер құрғақ адиабаталық процестер деп аталады). Бірдей потенциалдық температураға ие ауа массаларын жұмыс немесе жылу беру қажет болмай алмастыруға болады, сондықтан тұрақты потенциалдық температураның сызықтары табиғи ағын жолдары болып табылады. Көптеген жағдайларда атмосферада потенциалдық температура биіктікпен бірге артады, ал нақты температура артуы немесе азаюы мүмкін. Потенциалдық температура барлық құрғақ адиабаталық процестерде сақталады, сондықтан планеталық шекаралық қабатта маңызды шама болып табылады (ол көбінесе құрғақ адиабаталыққа жақын болады). Потенциалдық температура ылғалды емес атмосфераның статикалық тұрақтылығын өлшеуге арналған пайдалы құрал. Қалыпты, тұрақты қабатталған жағдайларда потенциалдық температура биіктікпен бірге артады.

Температураның ықтимал бұзылуы

Атмосфералық шекаралық қабаттың (АБЖ) ықтимал температурасының ауытқуы – АБЖ-ның ықтимал температурасы мен АБЖ-дан жоғарыдағы бос атмосфераның ықтимал температурасы арасындағы айырмашылық ретінде анықталады. Бұл шама катабатикалық ағын жағдайында ықтимал температура дефициті деп аталады, себебі беткі қабат бос атмосферадан әрқашан суық болады және ықтимал температураның ауытқуы теріс мәнге ие болады.

Байланысты мөлшерлер

Брунт-Вейзела жиілігі – потенциалдық температураны қолданатын және атмосфералық тұрақтылықты зерттеуде кеңінен пайдаланылатын тығыз байланысты шама.