Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық ғалым және саясаткер (1884–1969 жж.)
Irish academic and politician (1884–1969)
Альфред О'Рахили, KSG (1 қазан 1884 – 1 тамыз 1969) – электромагнетизм және дін туралы көңілі толмайтын пікірлері бар ғалым. Ол қысқа мерзімге саясатқа қатысып, Корк қаласының Техта Даласы (TD) болды, содан кейін Корк университетінің президенті болды. Әйелі қайтыс болғаннан кейін дін қызметкері де атанды.
Alfred O'Rahilly, KSG (1 October 1884 – 1 August 1969) was an academic with controversial views on both electromagnetism and religion. He briefly served in politics, as a Teachta Dála (TD) for Cork City, and was later the president of University College Cork. He also became a priest following the death of his wife.
Білім беру және академиялық орта
Туған (Рахилли тегімен) Ирландияның Керри округіндегі Листовел қаласында, Томас Фрэнсис Рахилли (Керри округінің Баллилонгфорд ауылынан) және Джулия Мэри Рахиллидің (құрметті аты Карри, Лимерик округінің Глин ауылынан) отбасында дүниеге келген. Ол алғашқы білімін Листовелдегі Сент-Майкл колледжінде және Дублиндегі Блэкрок колледжінде алған. О'Рахилли алғаш Университет колледжінде математикалық физикадан BA (1907) және MA (1908) дәрежелерін алды. Магистрлік дипломын алғаннан кейін Ланкаширдегі Стонихерст колледжінде схоластикалық философияны оқыды, содан кейін UCC-ге BSc (1912) алу үшін оралды. 1914 жылы ол UCC-де математика және математикалық физика кафедрасының ассистенті болып тағайындалды, ал 1917 жылы математикалық физика профессоры атанды. 1919 жылы Римдегі Папалық Григориан университетінен докторлық диссертациясын қорғады. 1920 жылы UCC-нің тіркеушісі болып тағайындалды және 1943 жылға дейін осы қызметте болды, содан кейін университет президенті болды. О'Рахилли 1925 жылы Корк университетінің баспасын құрды. 1927 жылы ол Гарвардта бір жыл бойы әлеуметтік және саяси теорияны зерттеді. 1938 жылы ол электромагниттік теорияны зерттейтін "Электромагнетизм" (Longman, Green and Company) атты даулы кітап жариялады, ол 1956 жылы Dover баспасынан "Электромагниттік теория: негіздерді сын тұрғысынан қарастыру" деген атпен қайта басылды. 1939 жылы UCC оған D.Litt. дәрежесін берді, ал 1940 жылы Ирландия Ұлттық университеті оған DSc дәрежесін тағайындады. О'Рахили ғимараты 1990-шы жылдарда UCC кампусындағы маңызды жобалардың бірі болды және О'Рахилидің құрметіне аталды.
Born (with the last name Rahilly) in Listowel, County Kerry, Ireland to Thomas Francis Rahilly of Ballylongford, County Kerry and Julia Mary Rahilly (née Curry) of Glin, County Limerick. He was first educated at St Michael's College, Listowel and at Blackrock College in Dublin. O'Rahilly first earned University College Cork degrees in mathematical physics (BA 1907, MA 1908). He studied scholastic philosophy at Stonyhurst College in Lancashire following his master's degree, then returned to UCC for a BSc (1912). In 1914, he was appointed assistant lecturer in the Department of Mathematics and Mathematical Physics at UCC, and then in 1917 he was made Professor of Mathematical Physics. In 1919 he received a doctorate from the Pontifical Gregorian University in Rome. He became Registrar of UCC in 1920, and held the post until 1943 when he became President of the University. O'Rahilly founded Cork University Press in 1925. He spent a year, in 1927, at Harvard studying social and political theory. In 1938, he published a controversial book surveying electromagnetic theory called Electromagnetics (Longman, Green and Company), republished in 1956 by Dover as Electromagnetic theory, a critical examination of fundamentals. In 1939, UCC conferred on him the degree D. Litt., and in 1940 the National University of Ireland awarded him a DSc. The O'Rahilly Building was one of the major developments on the UCC campus in the 1990s and was named in honour of O'Rahilly.
Саясат және қоғамдық өмір
1916 жылғы Пасха көтерілісінен кейін О'Райли «Синн Фейн» партиясын ашық қолдады және «Синн Фейн» мен Көлік жұмысшыларының үміткері ретінде Корк қалалық кеңесіне сайланды. 1921 жылдың басында саяси жазбалары үшін тұтқындалған О'Райли Спайк аралы түрмесіне қамалды. 1921 жылдың қазанында босатылып, Ирландия шарты бойынша делегацияның конституциялық кеңесшісі болды. О'Райли Англо-ирланд шартын қолдады және 1922 жылы Даррелл Фиггиспен бірге Ирландия еркін мемлекетінің конституциясының жобасын жасады. О'Райли 1924, 1925 және 1932 жылдары Халықаралық еңбек ұйымының конференцияларына ирландтық делегацияларды жетектеді, сондай-ақ Мюнстердегі кәсіподақтар мен жұмыс берушілер арасындағы дауларды бейбітшілікке шығаруға қатысты. Университет колледжінің президенті ретінде ол 1940 жылдардың соңында университетте жұмысшыларға білім беру курстарын ұйымдастырды, бұл курстар Корк кәсіподақтарының өкілдері тарапынан үлкен сұранысқа ие болды. 1923 жылғы жалпы сайлауда Корк округінен «Cumann na nGaedheal» партиясынан үміткер ретінде ол 4-ші Дэйлге сайланды. 1924 жылы ол отставкаға кетті, осыдан кейін өткен қосымша сайлауда «Cumann na nGaedheal» партиясының үміткері Майкл Эган жеңіске жетті.
After the 1916 Easter Rising, O'Rahilly publicly supported Sinn Féin and was elected to Cork City Council as a Sinn Féin and Transport Workers candidate. Arrested early in 1921 for political writings, O'Rahilly was interned in Spike Island prison. Released in October 1921 he was constitutional adviser to the Irish Treaty Delegation. O'Rahilly supported the Anglo Irish Treaty and in 1922 he composed a draft constitution for the Irish Free State with Darrell Figgis. O'Rahilly led Irish delegations to the International Labour Organization conferences in 1924, 1925 and 1932, and took on a conciliatory role in trade union and employers disputes in Munster. As President of University College Cork, he initiated workers' education courses in the university in the late 1940s which proved popular with Cork trade unionists. Standing as a candidate in Cork Borough for Cumann na nGaedheal, he was elected to the 4th Dáil at the 1923 general election. He resigned in 1924, causing a by election later that year which was won by the Cumann na nGaedheal candidate Michael Egan.
Дін
Өмірінің басынан бері терең діндар католик болған О’Рахили Иса қоғамының мүшесі болды, бірақ дін қызметкері болар алдында одан шығып, антынан босатылды. Өмір бойы өзінің (кейде даулы) діни көзқарастарынан айнымады, әйелі қайтыс болғаннан кейін дін қызметкері, сосын монсеньор атағын алды. Ол Вилли Дойлдың өмірбаянын жазды. Сондай-ақ "The Irish Catholic" апталық газетіне материалдар жазды. 1954 жылы Папа Пий XII оған Ұлы Григорийдің орденін табыс етті. Ол Дублин архиепискобы Джон Чарльз МакКвейдтің университет білімі жөніндегі кеңесшісі болды және 1950 жылдан бері бір бейресми комитетте жұмыс істеді. Аталған комитетке О’Рахилимен бірге Ирландия Ұлттық университетінің президенттері – Майкл Тиерни (UCD), Монсеньор Пэдрейг де Брун, кардинал Д’Алтон, сондай-ақ Корк епискобы Корнелиус Люси және Галвей епискобы Майкл Браун кірді.
A deeply religious Catholic from early life, O'Rahilly was a member of the Society of Jesus but left before ordination and was dispensed from his vows. He maintained his (sometimes controversial) religious views throughout his life, and became a priest, and then Monsignor, in later years following the death of his wife. He wrote a biography of Willie Doyle. He also contributed to The Irish Catholic weekly newspaper. In 1954, Pope Pius XII conferred on him the Pontifical Order of Saint Gregory the Great. He was also an advisor on university education to the Archbishop of Dublin John Charles McQuaid and sat on an informal committee from 1950. The committee included O'Rahilly, and the other presidents of the National University of Ireland; Michael Tierney of UCD, Monsignor Pádraig de Brún, Cardinal D'Alton, and Bishops Cornelius Lucey of Cork and Michael Browne of Galway.
Ғылым
О'Рахиллидің электромагниттік теорияны зерттеудегі маңызды еңбегі – "Электромагнитика" (1938) кітабында, ол Максвеллдің электромагниттік өріс туралы басым (британдық) теориясына қарсы шығып, француз католик физигі, ғылым тарихшысы және ғылым философы Пьер Дюхемнің Максвеллдің өрістік теориясын қабылдамау дәстүрін жалғастырды. Максвеллдің теориясын қабылдамауының логикалық салдары ретінде О'Рахилли Альберт Эйнштейннің салыстырмалылық теориясын да қабылдамады. О'Рахилли Ритцтің жарық туралы баллистикалық теориясын және Ритцтің электродинамикасын қолдады. Ритц теориясы Кулон заңы мен Ампер заңын қамтиды, бірақ оның туындысы феноменологиялық болғандықтан, ол Лиенард-Вихерт потенциалынан өзгеше. О'Рахилли сонымен қатар эволюция теориясын адам қоғамына қолдануға қарсы болды. Корк қаласында әлеуметтік ғылымдар бойынша оқу бағдарламасының жетіспеушілігіне байланысты, О'Рахилли экономика және әлеуметтану пәндерінен сабақ беруге ерікті түрде ұсыныс жасады. Физика курстарынан босатылмайтынын естіген соң, ол физика курстарымен қатар экономика және әлеуметтану курстарын да оқытуға келісті.
In O'Rahilly's major survey of electromagnetic theory, Electromagnetics (1938), he opposed Maxwell's dominant (British) theory of the electromagnetic field and followed the French Catholic physicist, historian of science, and philosopher of science Pierre Duhem in rejecting Maxwell's field account. As a logical consequence of his rejection of Maxwell, O'Rahilly also rejected Albert Einstein's theory of relativity. O'Rahilly embraced Ritz's ballistic theory of light and Ritz's electrodynamics. While Ritz's theory reduces to Coulomb's Law and Ampere's Law, since its derivation is phenomenological, it differs from the Liénard–Wiechert potential. O'Rahilly also wrote against applying the theory of evolution to human society. Because O'Rahilly thought Cork lacked a social science curriculum he volunteered to teach courses in economics and sociology. When told that they could not spare him from the physics courses, he volunteered to teach an economics course and sociology course along with his physics courses.
Отбасы
Оның ағасы Т. Ф. О'Рахили кельт тілдерінің ғалымы және академигі болды, тарихи лингвистика және ирланд диалектілері саласына қосқан үлесімен ерекше көзге түсті. Оның қарындасы Сесиль О'Рахили де кельт ғалымы болды, Táin Bó Cúailnge-дің екі нұсқасының басылымын шығарды және ағасымен бірге Дублин жоғары оқу орнының Кельт зерттеулер мектебінде жұмыс істеді. Оның туысы О'Рахили Ирландия еріктілерінің құрылуына қатысты және Пасха көтерілісінде қаза тапты.
His brother T. F. O'Rahilly was a Celtic languages scholar and academic, noted for his contribution to the fields of historical linguistics and Irish dialects. His sister Cecile O'Rahilly was also a Celtic scholar, and published editions of both recensions of the Táin Bó Cúailnge and worked with her brother in the School of Celtic Studies at the Dublin Institute for Advanced Studies. His first cousin The O'Rahilly was one of the founding members of the Irish Volunteers and died in the Easter Rising.