Джон Пендлтон Махаффи: Ирланд суреткер, ғалым және Триннити колледжінің басшысы

Кіріспе

Ирландиялық классицист және көп салалы ғалым (1839–1919)

Сэр Джон Пентленд Махаффи (26 ақпан 1839 – 30 сәуір 1919) – ирландиялық классицист және көп салалы ғалым, 1914 жылдан 1919 жылға дейін Дублин Тринити колледжінің 34-ші провосты болды.

Ерте өмір және білім

Ол 1839 жылдың 26 ақпанында Швейцариядағы Вевей қаласының жанында ирландтық ата-анасы – Натаниел Бриндли Махаффи және Элизабет Пентланд отбасында дүниеге келді. Алғашқы білімін Швейцария мен Германияда жеке алды, ал кейін Дублин қаласындағы Тринити колледжінде оқыды. Оқушы кезінде ол Университет философиялық қоғамының президенті болды. 1857 жылы стипендиямен оқуға қабылданды, 1859 жылы классика және философия мамандықтары бойынша бітірді, ал 1864 жылы колледждің мүшесі болып сайланды.

Академиялық мансап

Махаффи 1871 жылдан бастап Тринити колледжінде Ежелгі тарих кафедрасын ұстады, және 75 жасында 1914 жылы проректор болды. Ол көрнекті классик және папиролог, сондай-ақ музыка докторы болған. Ол шіркеуде орындалатын "Грейс" әнінің музыкасын жазды. Махаффи, көп дағдылы адам, түрлі тақырыптар бойынша көптеген еңбектер жариялады, олардың кейбіреулері, әсіресе Грекияның "Күміс ғасыры" туралы жазғандары, маңызды анықтамалықтарға айналды. Ол 1900 жылы Монаган округінің бас шерифі және Дублин округінің әділет судьясы болды. 1911 жылдан 1916 жылға дейін Корольдік ирландиялық академияның президенті қызметін атқарды.

Танымал ақыл-ой

Ол Дублиннің ең үлкен мінезтанушысы және ең зиялы адамдарының бірі саналды. Тринити колледжінің проректоры болуға талпынған кезде, қазіргі проректор ауырып жатқанын естігенде, "Ештеңе ұсақ болмасын деп үміттенемін" деген ескерту жасады. Академиялық жылдарындағы ең белгілі шәкірті Оскар Уайльд болды, ол ежелгі Грециядағы гомосексуализм туралы пікір алмасып, Махаффидің "Грециядағы әлеуметтік өмір" кітабын жазуға бірге еңбек етті. Кейін Махаффиге күмәнмен қарағанмен, Уайльд оны "бірінші және ең жақсы ұстазым" және "грек мәдениетін қалай сүю керектігін көрсеткен ғалым" деп сипаттады. Уайльд даңққа ие болғанда, Махаффи оны өзі жасағандығымен мақтанды, бірақ кейін Уайльдты "ұстаздық жолымдағы жалғыз дақ" деп атады. Өзінің шәкірттері Уайльд пен Оливер Гогарти сияқты, Махаффи да керемет әңгімешіл болды, "Ирландияда болмайтын нәрсе ешқашан болмайды, ал күтпеген нәрсе үнемі болады" сияқты асыл сөздер айтты. Әйелдер құқығын жақтаған біреуден ер мен әйелдің айырмашылығын сұрағанда, ол: "Мен оны ұқтыра алмаймын" деп жауап берді. Ол ирландтық католиктердің жоғары білім алуына қарсы болды; Джеральд Гриффин Махаффинің "Джеймс Джойс – бұл аралдың түпкі тұрғындары үшін жеке университет құрудың қателік болғанын дәлелдейтін тірі аргумент" деген сөзін жазды. Саяси тұрғыдан алғанда, Махаффи 1899 жылы ирланд тілін ұлттық орта білім беру бағдарламасынан алып тастауға тырысқан бекем одақтас болды, себебі тілде "діни, әдепсіз немесе ұятты" емес әдебиет жоқ деп санады. 1914 жылы ол университеттегі Гейл қоғамын Томас Осборн Дэвистің туғанына 100 жыл толуын атап өтуді ұсынғанда, Патрик Пирс сөз сөйлеуге шақырылды. Пирс сол кезде Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық қарулы күштеріне ирландтық сарбаздарды жұмылдыруға қарсы науқан жүргізіп жатқан еді, ал Махаффи британдық соғыс күшін толық қолдауды жақтады. Сонымен қатар, Махаффи Ирландияның бөлінуінен қатты алаңдады және 1917 жылғы Ирландия конвенциясында Швейцария кантондарының үлгісінде Ирландияда федеративтік өзін-өзі басқаруды ұсынды, онда әр провинцияның парламенті орталық жиналысқа өкілдерін жіберетін болды. Махаффинің сноб екендігі де белгілі болды. Мысалы, ол ақсүйектерге жоғары баға беріп, герцогтар мен корольдердің қосылуын артық көретін. Ол жазғы резиденциясы ретінде Эрлсклиффке (Дублин округіндегі Хоут тауындағы үй) көшкенде, сол кездегі біреу оны Дюкесклифф деп атауды ұсынды. Мінезтанушы және сноб болғанымен, Махаффи зор және кенеттен туындаған мейірімділікке де қабілетті еді, бұл Хоут тауының жанында грекше оқып отырған мектеп оқушысын кездестіргендегі оқиғадан көрінеді. Махаффи оның оқуы туралы сұрақтар қойды, кейін оған көмектесу үшін кітаптар берді және ақырында жас жігіттің Дублиндегі Тринити колледжінде классикалық кітаптарды тегін оқуына мүмкіндік жасады.

He was regarded as one of Dublin's great curmudgeons and also one of its greatest wits. When aspiring to be Provost of Trinity College, upon hearing that the incumbent was ill, he is said to have remarked, "Nothing trivial, I hope?" In his academic years, perhaps his most notable student was Oscar Wilde, with whom he discussed homosexuality in ancient Greece, and with whom he also collaborated in writing Mahaffy's book Social Life in Greece. Although he later expressed reservations about Mahaffy, Wilde nonetheless described him as "my first and best teacher" and "the scholar who showed me how to love Greek things". When Wilde went on to achieve fame and success, Mahaffy boasted of having created him, only to later describe Wilde as "the only blot on my tutorship". Like his protégés, Wilde and Oliver Gogarty, Mahaffy was a brilliant conversationalist, coming out with such gems as "in Ireland the inevitable never happens and the unexpected constantly occurs." When asked, by an advocate of women's rights, what the difference was between a man and a woman he replied, "I can't conceive." He was apparently opposed to Irish Catholics accessing higher education; Gerald Griffin records Mahaffy as saying “James Joyce is a living argument in defence of my contention that it was a mistake to establish a separate university for the aborigines of this island – for the corner boys who spit into the Liffey.”

Politically, Mahaffy was a staunch unionist who in 1899 tried to have the Irish language removed from the national Intermediate curriculum on the grounds that there was no literature in the language that was not “religious, immoral or indecent”. In 1914, he suppressed the university's Gaelic Society when it proposed to mark the centenary of the birth of Thomas Osborne Davis with a gathering that was to be addressed by Patrick Pearse, who at the time was campaigning against the recruitment of Irish soldiers to serve in the British armed forces during World War I, whereas Mahaffy was vigorously in favour of all possible support for the British war effort. Additionally, Mahaffy was greatly worried by the prospect of the partition of Ireland, and during the Irish Convention of 1917 18, he proposed a federalist Home Rule arrangement in Ireland, based on the Swiss cantons’ model, with parliaments in each of the provinces sending representatives to a central assembly. Mahaffy also had a reputation as a snob. For instance, he had a great admiration for the nobility and would often prefer the company of dukes and kings. When he moved into Earlscliffe (a house on the Hill of Howth, County Dublin) as his summer residence, a wag at the time suggested that maybe it had better be renamed Dukescliffe. Curmudgeon and snob though he could undoubtedly be, Mahaffy was also capable of great and spontaneous kindness, as is evident from the instance of the schoolboy whom Mahaffy came upon near the Hill of Howth, where the boy was reading Greek. Mahaffy asked him about his studies, later lent him books to assist him, and eventually saw to it that the young man was admitted free of charge to read Classics at Trinity College Dublin.

Жеке өмір

Махаффидің әкесі тарапынан шыққан ата-бабаларының тамыры Донегал графлығының оңтүстігіне дейін жетеді, онда оның бабасы жер иесі болған. Оның әкесі мен атасы да Ирландия шіркеуінің дін қызметкерлері болған. 1865 жылы Махаффи Франсис Летиция Макдугаллға (1908 ж. қайтыс болған) үйленді, олардан Рейчел Мэри (1944 ж. қайтыс болған) және Элси (1926 ж. қайтыс болған) есімді екі қызы, сондай-ақ Артур Уильям (1919 ж. қайтыс болған) және Роберт Пентланд (1943 ж. қайтыс болған) есімді екі ұлы дүниеге келді. Ол Мысыр, Нубия, Грекия және Америка Құрама Штаттары сияқты көптеген елдерге саяхат жасады. Діни қызметкер ретінде тағайындалғанына қарамастан, ол 1918 жылы, қайтыс болғанға аз уақыт қалғанда рыцарь дәрежесіне ие болды. Оның қызығушылықтары академиялық саламен ғана шектелмеді: ол Ирландия үшін атқыштар командасы құрамында болды, крикет ойнады және Ольстердегі әрбір жарыс жылқысының тегін білетінін айтты. Ол сонымен қатар шебер балық аулаушы да болған. Ирландияның грузин сәулетін бағалау мақсатында грузин қоғамын құруға да белсенді қатысты, ол 1908 жылдан 1913 жылға дейін қызмет етті. 1889 жылы досы Джеймс Эдвард Роджерспен бірлесіп «Голландия мен Германия арқылы саяхаттан алынған эскиздер» атты кітабын жариялады. Махаффидің көптеген жетістіктері Р. Б. Макдауэллдің еңбегінің арқасында сақталды, ол В. Б. Стэнфордпен бірге «Махаффи: Англо-ирландтық адамның өмірбаяны» (Routledge & Kegan Paul, 1971) кітабын жариялады.