Кіріспе

Абдуценс ядросы – абдуценс жүйкесінің (VI) бастау ядросы, яғни бас миы жүйкесінің ядросы. Бұл ядро төртінші қарыншаның астында, көкпек жағының қаудальдық бөлігінде, орта сызыққа жақын, шектеуші ойыстың медиалды жағында орналасқан. Абдуценс ядросы және бет жүйкесінің ішкі иілісі бірге бет колликулын құрайды, ол көкпек жағының дорсальдық бетіндегі медиалдық дөңгелекшенің қаудальдық шетіндегі дөңес.

Құрылымы

Абдукция ядросында екі негізгі нейрон түрі орналасқан: моторлық нейрондар және интернейрондар. Алғашқылары абдукция жүйкесі (алтыншы бас сүйегі жүйкесі) арқылы ипсилатеральді бүйірлік тік бұлшық еттің жиырылуын тікелей қозғайды; бұл бұлшық еттің жиырылуы көзді сыртқа қарай бұрады (абдукция). Екіншілері абдукция ядросынан контралатеральді окуломоторлық ядроға сигналдарды жібереді, онда моторлық нейрондар ипсилатеральді медиалдық тік бұлшық еттің жиырылуын қозғайды (демек, абдукция ядросынан берілген бұйрыққа қарама-қарсы); бұл бұлшық еттің жиырылуы көзді ішке қарай бұрады (аддукция).

Функция

Бұл "байланыс схемасы" абдукценс ядросының негізгі функциясы екі көздің бір бағыттағы үйлесімді қозғалысын жасау екенін көрсетеді. Шындығында, абдукценс ядросын электрмен стимуляциялау екі көздің бірдей бағытта және бірдей бұрышпен айналуын қамтамасыз ететін конъюгациялық көз қозғалысын тудырады. Мұндай көз қозғалысы алыстағы нысаналарға қарағанда болады. Сонымен қатар, интернейрондардың аксоналдық жолындағы (медиалды бойлық фасцикулдағы) зақымданулар қарсы жақ көзінің сал болуы арқылы конъюгациялық көз қозғалысын бұзады. Маңыздысы, зақымдануларға қарамастан, бұл бұлшықет конвергенция кезіндегі көз қозғалысы кезінде де жұмыс істей береді. Соңында, абдукценс ядросындағы жеке нейрондардың электрлік активтілігі баяу және жылдам конъюгациялық көз қозғалысы кезінде тіркелген эксперименттер мотонейрондар мен интернейрондардың разрядталу үлгілерінде айтарлықтай аз айырмашылықтарды көрсетті. Барлығын ескерсек, абдукценс ядросы екі көздің біріккен қозғалысы үшін маңызды құрылым екені қазір кеңінен қабылданады.

Клиникалық маңызы

Балалық езотропия синдромы сәбиде нашар абдукция болған кезде Abducens ядросының оқшаулау жиілігіндегі мәселелерден туындауы мүмкін. Зерттеулер, жасалмалы шалқаюы бар маймылдарда оқшаулау жиілігінің өзгешеліктерін көрсетті. Абдукция нервінің зақымдануы бір көзді ипсилатеральді бүйірлік офтальмопарезге алып келеді: атап айтқанда, ипсилатеральді көзді сыртқа қарай жылжыту қабілетінің жоғалтылуы (абдукция). Керісінше, Abducens ядросының зақымдануы екі жақты көз қозғалысының бұзылуына (латеральді көз салдануына) әкеледі. Бұл ипсилатеральді бүйірлік тік бұлшықетін (rectus) иннервациялайтын төменгі моторлық нейрондардың, сондай-ақ контралатеральді медиалдық бойлық шоғыр арқылы окуломоторлық ядроның медиалдық тік бұлшықет (rectus) субнуклеосына проекциялайтын интернуклеарлық нейрондардың зақымдануынан болады. Дегенмен, конвергенция қозғалысы кезінде зақымдалған жаққа қарсы көз зақымдану бағытында әлі де қозғала алатынын ескеру қажет.