Кіріспе

Америкалық кісі өлтіруші Келси Паттерсон (24 наурыз 1954 – 18 мамыр 2004) Техас штатымен өлім жазасына кесілді. Ол 63 жастағы мұнай компаниясының иесі Луис Оутс пен оның хатшысы, 41 жастағы Дороти Харрис екеуін өлтіргені үшін сотталды. Паттерсонның психикалық аурулары болған, ал өлім жазасын орындау алдында Техас кешірім және шартты түрде босату жөніндегі кеңесі оның жазасын өмір бойы түрмеге отыруға ауыстыруды ұсынған. Бірақ губернатор Рик Перри жазаны жеңілдетуден бас тартты, себебі сол кезде Техаста өмір бойы шартсыз түрме жазасы қарастырылмаған; тіпті өлім жазасын алған қылмыстар үшін де өмір бойы сотталғандар 40 жыл өткен соң шартты түрде босатылуға құқылы болған.

Өмірбаян

Паттерсон 1954 жылы Техас штатының Андерсон округінде дүниеге келген. Паттерсон Оутстың артына жақындап, басына .38 калибрлі тапаншамен атып, өлтірді. Ол орнынан кетіп, бірақ қысқа уақыттан кейін қайта оралып, атыс дыбысын естіп, Оутсты тапқан Харристі атып өлтірді. Харрис атыс естіген соң дабыл көтеріп шыққан еді. Содан кейін Паттерсон досының үйіне барып, киімдерін шешіп, көшеде жалаңаш тұрғанда ұсталды. Қылмыстың нақты себебі анықталмады, бірақ Оутстың досы полицияға Паттерсон мен құрбанның Паттерсонның Оутстың ұлынан жақсы футболшы екеніне қатысты пікір таластырғанын айтты. Сотта екі куәгер 1980 және 1983 жылдары Паттерсонның жеке оқиғаларда оларды атып жарақаттағанын мәлімдеді. Екеуі де бірнеше оқтан зардап шеккендерін айтты; біреуінің өкпесі тесілді, ал екіншісі жамбас және шатқаудағы жарақатымен үш ай ауруханада жатты. Қорғаушы адвокаттар Паттерсонның санасыздыққа шалдыққанын алға тартты, ал оның жарты қарындасы оның психикалық проблемалары Паттерсонның басты күтушісі, әжесінің қайтысынан кейін көп ұзамай басталғанын мәлімдеді. Прокурорлар Паттерсонның жаман адам болғанын, бірақ ақыл-есі дұрыс екенін айтты. Қазылар алқасы 1993 жылдың 1 шілдесінде Паттерсонды кінәлі деп таныды, олар екі сағат бойы кеңеседі. Тағы төрт сағаттық кеңесуден кейін сол түні оған өлім жазасы берілді.

Өмір бойы бас бостандығынан айыру туралы ұсыныс

2004 жылдың мамыр айында Паттерсон Техас кешірім және шартты түрде босату жөніндегі кеңесінен ақыл-саулығының нашарлауына байланысты өлім жазасын өмір бойына жазаға ауыстыру туралы сирек кездесетін ұсыныс алды. Бірақ губернатор Рик Перри бұл ұсынысты қабылдамады. Губернатор Перри Паттерсонның жазасын өмір бойына ауыстырудан бас тартуын былай түсіндірді: «Бұл айыпталушы өте зорлық-зомбылыққа бейім адам. Техас штатында шартты түрде босатусыз өмір бойына жазалау мүмкіндігі жоқ, және егер оның жазасы жеңілдетілсе, ол тағы да қылмыс жасамайтынына ешкім кепілдік бере алмайды. Әділеттілік пен қоғамдық қауіпсіздік үшін, мен айыпталушының кешірім және жазаны тоқтату туралы өтінішін қабылдамаймын». Паттерсонды өлім жазасына кесу алдында Техас штатында өлім жазасын көздейтін қылмыстар үшін екі ғана жазалау шарасы болды: 40 жылдан кем емес мерзімге шартты түрде босатумен өмір бойына жазалау немесе өлімге әкелетін инъекция; шартсыз өмір бойына жазалау мүмкіндігі болмады. Бұл оқиғаға жауап ретінде, 2005 жылы Техас заң шығарушы органы қастерлі кісі өлтіруге байланысты жазалау заңын өзгертіп, губернатор Перри оған қол қойды. Жаңа заң бойынша, шартты түрде босатумен өмір бойына жазалау мүмкіндігі шартсыз өмір бойына жазалаумен алмастырылды. (Дегенмен, заң өзгергенге дейін ашық қалған барлық істер бойынша, сотталған жағдайда шартты түрде босатумен өмір бойына жазалау мүмкіндігі сақталады.)

Атқару

Паттерсон 2004 жылдың 18 мамырында 50 жасында өлім жазасына кесілді. Ол соңғы тамақ сұрамады, бірақ шоколад таяқшасы мен газдалған сусынды қабылдады. Бекітілген кезде ол маңғылдап: "Туысым жоқ, туысым жоқ, туысым жоқ. Мен өлім жазасын көздейтін қылмысқа кінәлі емеспін. Менің құқықтарымды беріңіз. Мен өлім жазасын көздейтін қылмыстан ақталдым" деді. Түрме бастығы соңғы сөзін сұрағанда, ол: "Қандай мәлімдеме? Қандай мәлімдеме? Мен өлім жазасын көздейтін қылмыс жасады деп айыпталған жоқпын" деп жауап берді. Паттерсон өз құқықтарын қайта-қайта сұрап, сөзін тоқтатпады. Бір сәтте ол: "Тозаққа барыңдар!" деді. Дәрілер әсер етуге басталғанда, ол: "Маған өмірімді қайтарып беріңіз" деп айқайлады. Ол капитан Джо Берд зиратында жерленген.