Кіріспе

1993 жылы Хелен Преджанның "Өлген адамның ізімен" (1993) кітабы – Нью-Орлеандағы Сент-Джозеф Медейль әпкелері қатарындағы Рим католик монахинясы Хелен Преджанның құжаттық әңгімесі. Кітап өлім жазасын күтіп отырған екі қылмыскерге рухани кеңес беру қызметінен туындаған. Оқиғаның көп бөлігі Луизиана штатының Батыс Фелисиана округіндегі Луизиана мемлекеттік түрмесінде (Ангола) өтеді. Кітапта адамдардың жасаған қылмыстарын мойындауы және мемлекеттің өлім жазасын қолдануына қатысты моральдық мәселелер зерттеледі.

Өмірбаян

Преджин АҚШ-та өлім жазасын жоюдың белді жақтаушысы болды. Оның үгіт-насихат жұмысы екі сотталған кісі өлтірушімен хат алмасып, оларды аралап-көргеннен кейін басталды. Ол осы миссиясын 1982 жылы бастады. Бірінші адам – Эльмо Патрик Сонье, ол жасөспірімдер жұбын өлтіргені үшін өлім жазасына кесілді. Ол Соньеді түрмеде көріп, оның электр орындығында өлім жазасына кесілуіне дейінгі айларда рухани кеңесшісі болуға келісті. Екіншісі Роберт Ли Уилли болды, оған да ол рухани кеңесші ретінде көмектесті. Прежан сотталған кісі өлтірушілердің психологиясын, өлім жазасын орындау процесін, түрме күзетшілері мен басқа да қызметкерлерге тигізетін әсерді түсінді. Ол мемлекеттің өлім жазасын қолдануы моральдық жағынан қате екеніне көз жеткізді және өлім жазасына қарсы айқай көтерді. Сонымен қатар ол "Survive" атты ұйымды құрды, ол зорлық құрбандарының отбасыларына психологиялық көмек көрсетуге арналған.

Атауы

Кітаптың атауы американдық түрмелерде өлім жазасына кесілгендерді белгілеу үшін бұрын қолданылған дәстүрлі тіркестен алынған. Олар "өлім жазасы камерасы" деп аталатын орында ұсталды, көптеген әлеуметтік байланыстардан айырылып, жұмыс істеуге және түрме бағдарламаларына қатысуға тыйым салынды. 1960 жылдарға дейін күзетшілер өлім жазасына кесілген адамды түрме дәлізімен алып өткенде, "Өлі адам келе жатыр! Өлі адам келе жатыр!" деп дабыл салар еді. Бұл тіркестің шығу тегі белгісіз. Бұл басқа қызметкерлерді немесе тұтқындарды ескерту үшін болуы мүмкін, өйткені өлім жазасына кесілген адамның жоғалтатыны ештеңе болмайды және ол қауіпті болуы мүмкін. Сонымен қатар, бұл өлім жазасына кесілгендер түрме жүйесіндегі элита саналатындықтан, басқа тұтқындарға жол беруге шақыру ретінде, құрметті жариялау болған деуге болады. Керісінше, бұл шақыру сотталған адамға таңылған, оған тиіспеу үшін, оның жаман ықпалынан сақтану үшін жақын тұрғандарға ескерту жасау мақсатында болған. Қалай болғанда да, оның символизмі айқын: заң алдында сотталған тұтқын бұрыннан-ақ өлі саналады.

Фильм

1995 жылы кітап бойынша фильм түсірілді, онда Сьюзан Сарандон мен Шон Пенн басты рөлдерде ойнады.

Опера

Кітап Джейк Хеггидің музыкасына және драматург Терренс МакНэллидің либреттосына негізделген, сол аттас опера ретінде бейімделді. Операның тұңғыш қойылымы 2000 жылдың қазан айында Сан-Франциско операсында болды. Операның халықаралық тұңғыш қойылымы 2003 жылдың тамызында Аделаида қаласында өтті. Ол сондай-ақ Сент-Луис, Миссури штатындағы Юнион-авеню операсы сияқты бірнеше басқа қалаларда қойылды. 2019 жылдың қараша айында Чикаго лирикалық операсы операның тұңғыш қойылымын ұсынды. 2023 жылдың қыркүйегінде Метрополитен операсында тұңғыш рет сахналанды.