Кіріспе

Канадалық кәсіпкер Кроуфорд Гордон-младший (26 желтоқсан 1914 – 26 қаңтар 1967) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канаданың қару-жарақ және жабдықтау министрі С. Д. Хоудың басшылығымен соғыс уақытындағы қорғаныс өндірісінің басшысы болды. Ол, мүмкін, Канада тарихындағы ең ірі өнеркәсіпші және бизнес сардарларының бірі; Гордон екі компания сатып алып, бір бас директор қызметін атқарды, бірақ соңында барлығынан айырылды.

Алғашқы жылдар

Гордон 1914 жылы Виннипегте дүниеге келді. Ол Кроуфорд Гордон аға мен Этель Флора Фортунаның тұңғыш баласы еді, соңғысы 1912 жылы "Титаник" кемесінің қазасына ұшырағаннан аман қалған.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Гордон Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде С. Д. Хаудың "жақын адамы" немесе "бір долларлық қызметкерлердің" бірі болды, ол үкіметке соғыс уақытындағы өндіріс пен ресурстарды басқару қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін өнеркәсіптік ресурстарды ұйымдастыруға көмектесті.

Avro Canada компаниясы

1951 жылдың қазан айында Хоу Гордонға, енді Қорғаныс өндірісі департаментінде жұмыс істейтін, Ұлыбританияның А. В. Роу және компаниясының еншілес компаниясы – А. В. Роу Канаданың ("Авро Канада") президенті және бас менеджері лауазымына тағайындады, ол CF 100 Canuck истребителін әзірлеу және өндірудегі мәселелерге көмектесу үшін жасалған. Гордонның ынталандыруымен "Авроның" жобалаушылары, Канада штаб басшыларының анықтағандай, кеңестік бомбалаушылардың қаупіне қарсы тұру үшін қажетті жаңа үстіндік жылдамдықты реактивтік ұшақты жобалауға және құрастыруға ұсыныс жасады. 1953 жылы үкімет алдымен C104 дельта қанатты ұшақтың, ал кейін CF 105 Arrow ұшағының жобасын қаржыландыруды бастады. 1950 жылдары Кроуфордтың қызмет ету кезеңінде A. V. Roe Canada екі жеке бөлімге бөлінді: Avro Aircraft Ltd. және Orenda Engines, екеуі де Мальтон әуежайында орналасқан. Екі авиакомпанияның жалпы жұмысшы саны 1958 жылы 15 000 адамды құрады. Осы кезеңде A. V. Roe Canada бірқатар компанияларды сатып алды, оның ішінде Dominion Steel and Coal Corporation, Canada Car and Foundry (1957) және Canadian Steel Improvement Ltd. кірді. 1958 жылға қарай A. V. Roe Canada көмір өндіру, болат жасау, теміржол құрамдарын, ұшақтар мен авиациялық қозғалтқыштарды, сондай-ақ компьютерлер мен электрониканы өндіретін 44 компанияны қамтитын, 50 000-нан астам қызметкері бар өнеркәсіптік алыпқа айналды. Компаниялардың жылдық сату көлемі 450 миллион долларды құрады, бұл A. V. Roe Canada-ны Канададағы үшінші ірі корпорация ретінде бекітті.

Авро жебесі

Гордон CF 105 Arrow жобасы бойынша ұрысқыш бағдарламаны жалғастыра отырып, қосымша қаржыландыру сұрауын тоқтатпады, әсіресе бағдарламаның шеңбері жаңа Orenda Iroquois жетілдірілген турбореактивті қозғалтқышын қамту арқылы кеңейгенде, басқа өндірушілердің қозғалтқыштарының жобалары тоқтатылды немесе тиімсіз болып шықты. Хоу қызмет еткен либералдық үкімет жеңіліске ұшырағанда, Гордон Джон Дифенбейкердің жаңа прогрессивті консервативтік үкіметімен, мұндай амбициялық, қымбат жобаларға тар көзбен қараған үкіметпен келісім табуға мәжбүр болды. Гордон, Авро Стреланың өндіріске енгізілуіндегі күтпеген кешігулер және зымыранның дамуы Стрелаға қауіп тудырғандықтан (ол адамдар басқаратын бомбалаушыларды ұстау үшін жобаланған), бірнеше факторларға байланысты Дифенбейкер үкіметімен келіспеушіліктер туған болуы мүмкін. Жеке тұлғалар арасында да қақтығыс болған болуы мүмкін: екеуінің арасындағы жалғыз кездесуде Гордон "маскүнем, әдепсіз" және "қарттың бетіне темекі түтінін жұмсаған" деп сипатталды. Гордон көп ішетін, ал Дифенбейкер ішімдік ішпейтін және темекі тартпайтын.

Соңғы жылдар

Гордонның күресі мен тәуекелдері ақыры 1959 жылғы 20 ақпанда "Арроу" бағдарламасы тоқтатылғанда жеңіліске ұшырады. Гордон "Арроу" бағдарламасы тоқтатылғаннан кейін көп ұзамай "А. В. Роу Канада" президенті лауазымынан босатылды. Содан кейін Гордонның өмірі құлдырап кетті. 1966 жылдың жазында оның 3 миллион долларлық жеке капиталы көбінесе жойылды. Алкоголизммен ұзақ күрес салдарынан Кроуфорд Гордон 1967 жылғы 26 қаңтарда Нью-Йорк қаласында бауыр жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Достары оның өзіне-өзі зиян келтіріп, арақ ішіп өлгенін айтады; ол табысқа төзе алатын, бірақ сәтсіздікке шыдамаған.

Крауфорд Гордон танымал мәдениетте

Кроуфорд Гордон 1997 жылғы "Сырт" шағын сериалында Дэн Айкройд ойнап, сыртқы келбеті жақсы сақталған. Оның хатшысы Одри Андервуд (CBC мини-сериалында Клэр деп аталған) Кроуфордтың әйелімен ажырасуға келіспеуінен қашып, AVRO Canada компаниясынан Нью-Йоркке кетіп қалды. Кроуфорд оның махаббатын қайтару үшін Нью-Йоркке дейін оны қуды (бұл туралы "Сырт" сарапшысы Грейг Стюарт және Андервуд отбасы куәлік етеді). Андервуд – қарусыз жекпе-жек және өзін-өзі қорғау бойынша канадалық легенда Билл Андервудтың қызы. Ол Екінші дүниежүзілік соғыста Канада әскерлері үшін COMBATO деп аталған алғашқы қарусыз жекпе-жек жүйесін жасады (бұл дерек Канада әскерлерінің құжаттарында сақталған). Кроуфордтың алкоголизм және депрессиясы Дифенбейкер үкіметіне деген сенімсіздігін одан әрі күшейтіп, тікелей наразылыққа ұшырауға әкелді. Бұл наразылық үкіметтің "Arrow" бағдарламасына деген жек көруіне себеп болмады, себебі үкімет Канаданың әуе кеңістігін қорғау үшін бір ғана таңдау жасауға бюджеттік шектеулерге тап болды.