Кіріспе

Адамдағы белокты кодтайтын ген Митохондриялық 5-деметоксиубихинон гидроксилазасы (DMQ гидроксилазасы), сондай-ақ коэнзим Q7 гидроксилазасы деп те аталады, адамда COQ7 генімен кодталған фермент. Clk 1 (сағат 1) гені Caenorhabditis elegans құрты және басқа да эукариоттарда убиквинон биосинтезіне қажетті осы белокты кодтайды. Геннің егезкүніндегі нұсқасы mclk 1 деп аталады, ал адам, жеміс шыбыны және ашытқы гомологы COQ7 (коэнзим Q биосинтезінің 7-белогы). CLK 1-ді РНК-ның тігілуіне қатысатын, байланыссыз адам CLK1 ақуызымен шатастырмау керек.

Құрылымы

Ақуызда шамамен 90 аминқышқылынан тұратын екі қайталану бар, олардың құрамында темірдің координациясына қатысты маңызды деп есептелетін екі сақталған мотив бар. Геннің құрылымы мен функциясы түрлер арасында жоғары деңгейде сақталады. C. elegans ақуызы 187 аминқышқыл қалдығынан (20 килодальтон), ал адам гомологы 217 аминқышқыл қалдығынан тұрады (24 килодальтон, ген 11 кб-ға созылған және 16-шы хромосомада орналасқан алты экзоннан тұрады).

Митохондриялық функция

Убихинон – митохондриялық электрондық тасымалдауды қоса алғанда, көптеген жасушалық редокс процестерінде кофактор ретінде қызмет ететін, көптеген жасушалық мембраналарда кездесетін шағын, редокс активті липид. Кофактор ретінде убихинон көбінесе реактивті оттегі түзілімдерін (РОТ) құрайтын процестерге қатысады. Сонымен қатар, убихинон – жасушаның негізгі эндогенді антиоксиданттарының бірі. CLK 1 ферменті 5-деметоксиубихинонның 5-гидроксиубихинонға гидроксилденуіне жауапты. Гендегі мутациялар ұзақ өмір сүрумен байланысты екені көрсетілген.

Ядролық функция

CLK 1 және COQ7 негізінен митохондрияда орналасады, онда кездесетін убиквинон биосинтез жолына қатысады. Дегенмен, құрттар мен адам жасушаларында қалыпты жұмыс істейтін митохондриялар ROS өндірген кезде, CLK 1 және COQ7-нің шағын бөлігі ядроға көшеді. CLK 1 және COQ7-нің транслокациясы – митохондриялық стресс жауаптарын басуға қатысатын митохондриядан ядроға ретроградтық сигнализация жолы болып табылады. CLK 1-дің митохондриялық және ядролық қоймалары құрттардың өмір сүру ұзақтығын реттеуге жеке-жеке әсер етеді деп саналады. CLK 1 және COQ7-нің ядролық түрі белгісіз механизм арқылы ген экспрессиясын реттейді деп есептеледі.