Опоthлеяхола: Мускоги Крик басшысының тағдыры

Кіріспе

Muscogee Creek басшысы (1863 жылы қайтыс болған)

Опотлейахола, сондай-ақ Опотле Йохола, Опотлейохоло, Ху пуи хилт Яхола, Хопоэйтхейохола және Хопере Яхвлв (шамамен 1778 – 22 наурыз 1863) – керемет шешен ретінде танымал болған Muscogee Creek үнді басшысы. Ол Жоғарғы Крик Кеңесінің спикері болды және дәстүрлі мәдениетті қолдады. Дипломатиялық басшы ретінде танылса да, «Қызыл таяқ» дәстүршілі ретінде ол Крик соғыстары кезінде АҚШ үкіметіне қарсы Крик күштерін жетектеді. Кейін ол Индиан Спрингс шартын күштен шығаруға тырысты, бірақ 1832 жылы федералды үкіметпен жаңа шарт жасасуға мәжбүр болды. Ол полковник шеніне ие болды және Флоридадағы Төменгі Крик және Семинол тайпаларына қарсы АҚШ-тың алғашқы екі соғысында күштерді басқарды. Оның барлық күш-жігеріне қарамастан, ол және оның халқы Семинол және басқа тайпалармен бірге 1836 жылы Үндістан аумағына көшіруге мәжбүр болды, онда олар белгіленбеген жерлерге қоныстанды. Америка Азаматтық соғысы кезінде Опотлейахола Үндістан аумағындағы Крик тайпасының аз бөлігінің бірі болды, ол Одақты қолдады. Тайпа ішіндегі қақтығыстардың күшеюіне байланысты ол өзінің ізбасарларын Канзасқа қауіпсіздікке алып барды. Олар жол бойы қарсыластарымен үш рет шайқасты. Олардың саяхаты «Мұз үстіндегі қан жолы» деп аталды, себебі халық ауыр жағдайларға тап болды. Кейбіреулері федералды бекіністе, ал басқалары Канзастағы босқындар лагерлерінде орналастырылды. Барлығы да жеткіліксіз жабдықтаудан, аурулардан және қатал қыстан зардап шекті. Опотлейахола соғыс кезінде Канзастағы босқындар лагерлерінің бірінде қайтыс болды.

Ерте өмір және білім

Опотлиахола шамамен 1780 жылы Алабама штатының қазіргі Елмор округінде орналасқан Үстіңгі Крик қалаларының астанасы Тукабачиде дүниеге келген. Үстіңгі Криктер ұлттың көп бөлігін құрады. Оның есімі сөзбе-сөз аударғанда «бала», «жақсы», «қуанышпен айғайлайтын» немесе «жақсы сөйлейтін» деген мағынаны білдіреді. Ланггет бұл есімді «жақсы айқайлайтын бала» деп аударуға болатынын айтады. Оклахома тарихы энциклопедиясы бойынша, оның әкесі Дейви Корнелл – аралас қанды крик, ал анасы – толыққанды крик; оның есімі белгісіз. Опотлиахола еуропалық және крик тегінен болса да, ол крик анасынан туғандықтан, туғаннан бастап оның руы мен кланының бір бөлігі саналды және крик ретінде тәрбиеленді. Криктерде мүліктік иелік және тектің аналық желі бойынша жүзеге асуы қалыптасқан, анасының отбасы мен кланы оның балаларының мәртебесін анықтады. Дәстүр бойынша, балаларды тәрбиелеуде анасының бауырлары биологиялық әкеден гөрі маңыздырақ рөл атқарды. Мысалы, анасының ағасы ұл балаға ерлердің міндеттерін үйретіп, оны ерлердің қоғамдарымен таныстыратын.

Саясат

Еуропалық американдықтардың қысымымен, Төменгі Крик басшылары 1790, 1802 және 1804 жылдары Джорджия штатымен бұрынғы аңшылық жерлерін беру туралы келісімдер жасады. Төменгі Криктер колониялық кезеңнен бері саудагерлер мен қоныс аударушылар ретінде келген еуропалық американдықтармен ұзақ уақыттан бері байланыста болды. Криктер қоныс аударушылардың енуіне байланысты аң аулау үшін жерді пайдалану мүмкіндігінен айырылды. Олар тіршілік ету үшін көбірек шаруашылық тәсілдерін қабылдай бастады. Грузия мен оның қоныс аударушыларының қысымымен, олар сонымен қатар оңтүстік-шығыстағы АҚШ-тың үнді агенті Бенджамин Хокинспен де байланыс орнатты. 1812 жылы Жоғарғы Крик пен Төменгі Крик арасындағы шиеленіс зорлық-зомбылыққа ұласты, бұл бастапқыда азаматтық соғыс болды. Жоғарғы Криктердің Қызыл таяқтары дәстүрлі мәдениет пен дінді жаңартуды қалады және ассимиляцияға, сондай-ақ жер беруге қарсы тұрды. Опотлейахола да бай саудагерге айналып, Солтүстік Форк Таунының жанында 2000 акр (8 км²) мақта плантациясын иеленді. Басқа криктер мен Бес өркениетті тайпалардың мүшелері сияқты, ол өз плантациясында жұмыс істеу үшін африкалық американдықтарды құл ретінде сатып алды. Еуропалық американдық мәдениетке бейімделудің басқа да жолдарымен Опотлейахола масондыққа қосылып, христиандықты қабылдады және баптист болды. Төменгі қалалардың басшылары тайпалық келісімсіз жер беруден қорқып, Крик конфедерациясының Ұлттық кеңесі тайпа мүшелерінің одан әрі жер беруіне өлім жазасын қарастыратын заң қабылдады. 1825 жылы Уильям МакИнтош және бірнеше Төменгі Крик басшылары АҚШ-пен екінші Индиан Спрингс шартына қол қойды, олар бойынша Джорджиядағы қалған Крик жерлерінің көп бөлігін төлем және Миссисипи өзенінен батысқа көшіру шартымен берді. Сол кезде МакИнтош және басқа да келісімшарт тараптары, еуропалық американдық қоныс аударушылардың саны артып келе жатқанын ескере отырып, көшіруді тоқтату мүмкін емес деп сенді және Крик ұлты үшін ең жақсы келісімді жасағысы келді. Бірақ Ұлттық кеңес АҚШ-тың қысымына қарсы тұрудан бас тартқан жоқ. Ол Опотлейахоланың қолдауымен МакИнтош пен 1825 жылғы келісімге қол қойған басқа да тараптарға өлім жазасын шығарды. Басшы Менава 200 жауынгерді бастап МакИнтоштің плантациясына шабуыл жасады. Олар оны және басқа бір қол қойған басшыны өлтіріп, МакИнтоштің үйін өртеп жіберді. Крик ақсақалдары өз жағдайын федералды билік органдарына ұсыну үшін тәжірибелі келіссөзшілерге мұқтаж екенін түсінді. Опотлейахола сөзді шеберлікпен қолданғанмен, ағылшын тілін жетік білмеді. Олар көмек сұраған черокилерге жүгінді. Черокилердің басшысы майор Ридж өз ұлы Джон Риджді және ағылшын тілін жетік білетін Дэвид Ваннды Опотлейахоламен бірге саяхаттап, келіссөздер жүргізуге дайындалуға көмектесуін ұсынды. Опотлейахола басқарған Крик Ұлттық кеңесі 1825 жылғы келісімнің заңсыздығына наразылық білдіру үшін Вашингтонға барды, оның қол қоюшылары кеңестің келісіміне ие болмады. Президент Джон Куинси Адамс оны түсінді. АҚШ үкіметі мен басшылары 1826 жылғы Вашингтон келісімі сияқты жақсы шарттармен жаңа келісім жасады. Бірақ Джорджия билігі 1825 жылғы келісім бойынша талап еткен жерлерінен индейлерді күшпен шығара бастады. Сонымен қатар, штат 1832 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының Вурчестерге қарсы Джорджиядағы шешімін елемеді, онда американдық үнді аумақтарындағы қызметті реттеу туралы штаттық заңнама конституцияға қайшы деп танылды. Алабама заң шығарушы органы тайпалық үкіметтерді тарату және штаттық заңдарды крик халқына тарату туралы шешім қабылдағанда, Опотлейахола президент Эндрю Джексонның әкімшілігіне жүгінді. Бірақ ол 1830 жылы "Индейлерді көшіру туралы" заңға қол қойған еді және криктер мен басқа тайпалардың батысқа көшіп, шығыстағы жерлерінен бас тартуын қалаған. Көмекке ие болмаған Жоғарғы Крик 1832 жылғы 24 наурызда Кюсета келісімін жасады, онда Крик жерлері жеке үлеске бөлінді. Олар өз үлестерін сата алады және Үндістан аумағына көшіру үшін қаражат ала алады немесе Алабама штатында АҚШ азаматтары ретінде қалып, штаттық заңдарға бағына алады. 1834 жылы Опотлейахола Техас штатының Накогдочес қаласына барып, өз халқына жер сатып алуға тырысты. Ол жер иелеріне 20 000 доллар төлегеннен кейін, мексикалық және американдық үкіметтердің қысымы Опотлейахоланы бұл идеядан бас тартуға мәжбүр етті. Африкалық тегі бар криктер ұсынылып отырған "қара кодтардың" шектеулеріне наразылық білдірді және Одаққа жақындады. 15 қарашада Конфедерация полковнигі Дуглас Х. Купер, бұрынғы АҚШ үнді агенті, 1400 адамды, оның ішінде Конфедерацияны қолдайтын индейлерді солтүстікке бастады; ол Опотлейахола мен оның ізбасарларын Конфедерацияны қолдауға көндіруді немесе "оларды және олардың партиясын елден қууды" көздеді. Федералдық үкіметтен көмекке үміттене отырып, Опотлейахола өзінің отрядымен (Халлек Тустенагидің басшылығымен семинолдарды қоса) Канзасқа қарай жол тартты. Жолда олар өздерін қуушылармен үш шайқасқа түсуге мәжбүр болды және асығыс кетулерінен көптеген заттарын жоғалтты. Раунд Маунтинде Опотлейахоланың күштері Конфедераттарды Форт Гибсонға кері шегіндірді. Желідегі адалдар желтоқсан айында Чусто Таласахта тактикалық жеңіліске және Чустенахла шайқасындағы ауыр жеңіліске ұшырады. Ол Форт Роуға бағытталған апатты сапарларында шайқастарда, аурулар мен қатал қысқы борандардан шамамен 9000 ізбасарының 2000-ын жоғалтты. Фортта қосымша жабдықтар болған жоқ және бейімделген медициналық көмек пен жабдықтар жетіспеді. Криктер Форт Белмонтқа көшуге мәжбүр болды, бірақ жағдай әлі де нашар болды. Көптеген криктерде тек киімдері болды және дұрыс аяқ киімдері мен баспанасы болмады, себебі олар асығыс кеткен. Көптеген криктер сол қыста қайтыс болды, олардың ішінде Опотлейахоланың қызы да болды. Канзаста криктердің жағдайы нашар болып қала берді. Опотлейахола 1863 жылғы 22 наурызда Канзас штатының Осаж округіндегі Куэнемодағы Сақ және түлкі агенттігі жанындағы крик бежендер лагерінде қайтыс болды.

Under pressure from European Americans, Lower Creek leaders had made treaties with the state of Georgia to cede former hunting lands in 1790, 1802 and 1804. The Lower Creek had long had more interaction with European Americans, who had come as traders and settlers since the colonial period. The Creek had already lost use of the land for hunting because of settler encroachment. They began to adopt more farming practices in order to survive. Under pressure from Georgia and its settlers, they also had more relationship with Benjamin Hawkins, the US Indian agent of the Southeast. The tensions between the Upper Creek and Lower Creek broke out into violence in 1812 in what was at first a civil war. The Red Sticks of the Upper Creek wanted to revive traditional culture and religion, and resisted assimilation, as well as the land cessions. Opothleyahola also became a wealthy trader and owned a 2,000 acre (8 km2) cotton plantation near North Fork Town. As did other Creek and members of the Five Civilized Tribes, he purchased and held enslaved African Americans as workers for his plantation. In other adaptations to European American culture, Opothleyahola joined the Freemasons and accepted Christianity, becoming a Baptist. Alarmed by the land cessions made by chiefs of the Lower Towns without tribal consensus, the National Council of the Creek Confederacy enacted a law that made further land cessions by tribal members a capital offense. In 1825, William McIntosh and several Lower Creek chiefs signed the second Treaty of Indian Springs with the US, by which they gave up most of the remaining Creek lands in Georgia in exchange for payment and removal to lands west of the Mississippi River. By then, McIntosh and others of the Treaty Party believed that removal was inevitable, given the increasing numbers of European American settlers entering their region, and they wanted to get the best deal possible for the Creek Nation. But the National Council had not given up on trying to resist United States encroachment. It passed a death sentence, supported by Opothleyahola, against McIntosh and other signatories of the 1825 Treaty. The chief Menawa led 200 warriors to attack McIntosh at his plantation. They killed him and another signatory chief, and burned down McIntosh's mansion. The Creek elders realized that they would need experienced negotiators to present their case to Federal authorities. While Opothleyahola was a persuasive speaker, he was not fluent in the English language. They turned to the Cherokee for assistance. Major Ridge, a Cherokee leader, recommended that the Creek retain his son, John Ridge, and David Vann, who were well educated young men fluent in English, to travel with Opothleyahola and help prepare his negotiating positions. The Creek National Council, led by Opothleyahola, went to Washington, D. C., to protest the illegality of the 1825 treaty, saying its signatories did not have consensus of the council. President John Quincy Adams was sympathetic. The US government and the chiefs made a new treaty with more favorable terms, the Treaty of Washington (1826). But Georgia officials began forcibly removing the Indians from lands it claimed under the 1825 treaty. In addition, the state ignored the 1832 US Supreme Court ruling in Worcester v. Georgia, which said that the state's legislation to regulate activities within American Indian territories was unconstitutional. When the Alabama legislature also acted to abolish tribal governments and extend state laws over the Creek people, Opothleyahola appealed to the administration of President Andrew Jackson. But he had already signed the 1830 Indian Removal Act and wanted the Creek and other tribes to move west, to extinguish their land titles in the east. Given no relief, the Upper Creek signed the Treaty of Cusseta on March 24, 1832, which divided Creek lands into individual allotments. They could either sell their allotments and receive funds to remove to Indian Territory, or stay in Alabama as state and US citizens and submit to the state laws. In 1834, Opothleyahola traveled to Nacogdoches, Texas, to try to purchase communal land for his people. After he had paid landowners $20,000, pressure from both the Mexican and American governments forced Opothleyahola to abandon the idea. Those Creek with African ancestry resented the restrictions of proposed "black codes," and became more affiliated toward the Union. On November 15, Confederate Col. Douglas H. Cooper, a former US Indian Agent, led 1,400 men, including pro Confederate Indians, northward; he intended either to convince Opothleyahola and his followers to support the Confederacy or to "drive him and his party from the country." Believing Federal promises of assistance, Opothleyahola led his band (including Seminole under Halleck Tustenuggee) toward Kansas. Along the way, they had to fight three battles against their pursuers, and had lost many of their goods in their quick departure. At Round Mountain, Opothleyahola's forces drove back the Confederates to Fort Gibson. In December, the loyalists suffered a tactical loss at Chusto Talasah and a crushing defeat at the Battle of Chustenahlah. He lost an estimated 2,000 of his 9,000 followers from the battles, disease, and bitter winter blizzards during their ill fated trek to Fort Row. The fort had been unable to get extra supplies, and lacked adequate medical support and supplies to care for the refugees. The Creek were forced to move to Fort Belmont, but conditions were still very poor. The majority of the Creek had only the clothes on their backs and lacked proper footwear and shelter, as they had left in a hurry. Many Creek died that winter, among them Opothleyahola's daughter. Conditions for the Creek in Kansas continued to be very harsh. Opothleyahola died in the Creek refugee camp near the Sac and Fox Agency at Quenemo in Osage County, Kansas, on March 22, 1863.