Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Су өсімдіктерінің түрі
Species of aquatic plant
Elodea canadensis (американдық су шөбі немесе канадалық су шөбі немесе тоған шөбі) – Солтүстік Американың көп бөлігінде табиғи түрде өсетін көп жылдық су өсімдігі немесе су астындағы макрофит. Өзінің туған жерінен тыс аймақтарға кеңінен таратылған және алғаш рет 1836 жылы Британ аралдарында тіркелген.
Elodea canadensis (American waterweed or Canadian waterweed or pondweed) is a perennial aquatic plant, or submergent macrophyte, native to most of North America. It has been introduced widely to regions outside its native range and was first recorded from the British Isles in about 1836.
Сипаттама
Жас өсімдіктер бастапқыда су түбіндегі лайда өсетін тамырлары бар көшет сабағынан басталады; сабақтың бойында ара-арасында қосымша тамырлар пайда болады, олар суда бос сөгіліп немесе түбіне жабысып тұруы мүмкін. Ол сабақтың ұштарында шексіз өседі, ал жеке данасы 3 метр немесе одан да көп ұзындыққа жете алады. Жапырақтары ашық жасыл, мөлдір, сопақша келген, ұзындығы 6–17 мм, ені 1–4 мм, сабақ бойында үш (сирек екі немесе төрт) қатармен орналасқан. Ол толығымен су астында өмір сүреді, ерекшелік ретінде тек кішкентай ақ немесе ақшыл қызғылт гүлдері су бетінде жүзіп, нәзік сабақтар арқылы өсімдікке бекітіледі. Бұл сабақтар немесе гипантия гүлдің төменгі жапырақшаларының бірігіп түтікше құрайтын бөлігі болып табылады. Бұл гүлді түтікшенің ұзындығы 30 сантиметрге дейін, ал ені 1 миллиметрге дейін жетеді, ұзындығының еніне қатынасы 300-ге тең. Бірақ бір мақалада айтылғандай, бұл қатынас кейде мыңға дейін жетеді, сондықтан бұл түр "барлық гүлдердің ең жұқасы" деп аталады. Ол екі үйлі, аталық және аналық гүлдері әртүрлі өсімдіктерде болады. Гүлдері үш кішкентай ақ жапырақшадан тұрады; аталық гүлдерінің жапырақшалары 4,5–5 мм, тоғыз атау органынан, ал аналық гүлдерінің жапырақшалары 2–3 мм, үш біріккен аналық мүшесінен тұрады. Жемісі – 6 мм шамасындағы, ішінде бірнеше тұқымы бар, су астында пісетін жұмыртқа тәрізді капсула. Тұқымдары 4–5 мм ұзындықта, жіпше тәрізді және тегіс. Ол мамырдан қазанға дейін гүлдейді. Қолайлы жағдайда тез өседі және мелкий көлдерді, каналдарды, сондай-ақ кейбір баяу ағатын өзендердің жағалауларын толық жауып тастауы мүмкін. Ол үшін жазғы су температурасы 10–25 °C және орташадан жоғары жарық болуы керек.
Young plants initially start with a seedling stem with roots growing in mud at the bottom of the water; further adventitious roots are produced at intervals along the stem, which may hang free in the water or anchor into the bottom. It grows indefinitely at the stem tips, and single specimens may reach lengths of 3 m or more. The leaves are bright green, translucent, oblong, 6–17 mm long and 1–4 mm broad, borne in whorls of three (rarely two or four) round the stem. It lives entirely underwater, the only exception being the small white or pale purple flowers which float at the surface and are attached to the plant by delicate stalks. These stalks, or hypanthia, are the lower part of the petals joined to form a floral tube. This floral tube can be up to 30 centimeters (12 inches) in length, while only 1/25 inch (one millimeter) in width. for a length to length to width ratio of 300. However, according to one article, this ratio can sometimes be as much as one thousand, making this species, by a wide margin, "the skinniest of all flowers". It is dioecious, with male and female flowers on different plants. The flowers have three small white petals; male flowers have 4.5–5 mm petals and nine stamens, female flowers have 2–3 mm petals and three fused carpels. The fruit is an ovoid capsule, about 6 mm long containing several seeds that ripen underwater. The seeds are 4–5 mm long, spindle shaped and smooth. It flowers from May to October. It grows rapidly in favorable conditions and can choke shallow ponds, canals, and the margins of some slow flowing rivers. It requires summer water temperatures of 10–25 °C and moderate to bright light levels.
Өсіру және пайдалану
Көбінесе аквариум өсімдігі ретінде қолданылады. Көбейту кесінділер арқылы жүзеге асырылады. Еуропа, Азия, Африка және Океанияда бұл инвазивті түр болып саналады. 1836 жыл шамасында Ирландияның Даун графтығына әкелінген, ал 1841 жылы Ұлыбританияда пайда болды, екі елде де тоғандарда, арықтарда және өзендерде таралып, олардың көбінесе тығыз өсуімен толып кетті. Бұл өсімдіктің басқа да кең таралған аттары: анахарис (Элодея туысының бұрынғы аты), су тими, жалпы элодея және шұңқыр мохы.
It is frequently used as an aquarium plant. Propagation is by cuttings. It is an invasive species in Europe, Asia, Africa, and Oceania. It was introduced into County Down, Ireland in about 1836, and appeared in Great Britain in 1841, spreading through both countries in ponds, ditches and streams, which were often choked with its rank growth. Other common names for this plant include Anacharis (an older name for the genus Elodea), water thyme, common elodea, and ditch moss.