Кіріспе

Баллисадер (Баллисодар) – Ирландияның Слайго графтығындағы қала. Ол Слайго қаласынан оңтүстікке қарай шамамен 7 километр (4 миль) қашықтықта орналасқан. Қала Оуэнмор өзенінің маңызды торабында дамыған.

Топонимика

Өгіз таулары қаланың батысында орналасқан. Қаланың өзі Оуэнмор өзеніндегі сарқыраманың атымен аталған. Баллисадар Лейнь барондығында (бұрынғы Луин Коннахт туаты) және Тиреррил барондығында (бұрынғы Тир Олойль туаты) жатыр. Оуэнмор өзені барондықтардың арасындағы шекараны құрайды. Баллисадар сонымен қатар Слайго округінің басқа екі барониясымен – солтүстіктегі Карберимен және батыстағы Тирерамен шектеседі. Баллисадар Ахонри епархиясының құрамында. Сарқыраманың басқа атаулары – Eas Mac Modairn (Модарн ұлының сарқырамасы) және Eas na nÉan (Құстар сарқырамасы). Елді мекеннің атының ағылшын тіліндегі үш түрі әлі де қолданыста болып тұрған сияқты, және Ballysadare жол көрсеткіштерінде ең көп кездеседі. Ballisodare атауы кейбір жергілікті спорт клубтарының атында және тіпті 2018 жылғы Слайго округі кеңесінің бір құжатында кездеседі. Баллисодар теміржол станциясы үшін қолданылған, сондай-ақ 1887 жылғы картада және Ирландия Ұлттық кітапханасындағы приход тіркелімдерінің тізімінде де оның қолданылуына дәлелдер бар.

Ерте тарих

Баллисадар Клавдий Птолемейдің біздің заманымыздың 2-ші ғасырында жасаған әлем картасында Нагната деп белгіленген қала орналасқан жер болуы мүмкін. Баллисадар ежелгі заманда айналасындағы барлық аймақтардың жиналатын маңызды орталығы болған. Әулие Колумба 575 жылы Баллисадарға келген, сол кезде "Әулие (Колумба) Британияға қайтпастан бұрын Карбери аймағында бір шіркеу салып, содан кейін Истара деп аталатын жерге барды. Онда көршілес аймақтардың барлық дінбасылары және көптеген қасиетті адамдар оны күтіп алды. Көптің қалғаны туралы айтудың қажеті жоқ, олардың санын санау мүмкін емес еді, бірақ Кумн руынан шыққан көптеген белгілі қасиеттілердің қатысқандығы жазылған." Бұл үзінді Colgans Acta Sanctorum Hiberniae еңбегінен алынған. О'Харалар Луиннің билеушілері болған.

Сент-Фейхин

Фехин Баллисадар епархиясындағы Билла елді мекенінде дүниеге келген. Ол сол аумақтағы Ахонридің әулие Ната И-ден оқыған деседі. "Биль" сөзі қасиетті ағаш немесе тоғайды білдіреді. Бұл елді мекенде Сент-Фейхин төсегі (Leaba St. Féichín) орналасқан. Қала 664 жылы қайтыс болғанға дейін Сент-Фейхин құрған шіркеудің жанында дамыды (O’Rorke 1878, 1–4). Бұл монах орны Килбоглаши елді мекенінде орналасқан және оның қалдықтарына Сент-Фейхинның Ұлы шіркеуі (Teampal mór Féichín) деп аталатын тас шіркеу, сондай-ақ кейінірек роман стилінде жасалған есік, екі шағын ғимарат және зират кіреді. О'Дюиллейндер Баллисадардың еренахтары болған. 13 ғасырда Сент-Августин канондары батысқа қарай Abbeytown елді мекенінде жаңа монастырь салған. Баллисадар туралы "Төрт шеңбердің жылнамасында" 1158 және 1602 жылдар аралығында 15 рет, 1188, 1199, 1228, 1230, 1235, 1239, 1249, 1261, 1267, 1285, 1360, 1444, 1595 және 1602 жылдары айтылған. 1360 жылы "Төрт шеңбердің жылнамасында" былай делінген: Катал О'Коннор Ес-Дара өзені арқылы әк пен тастан көпір салған. 1588 жылы Дублин қамалының үкіметі Баллисадар маңындағы барлық монастырь жерлерін Тақтың атынан тартып алған.

Кен орындары

Баллисадар – ежелгі күміс және қорғасын кеніші орналасқан жер. Ол 19-шы және 20-шы ғасырларда қайта ашылып, игерілген. Қазір бұл жерде карьер жұмыс істейді.

Жақында болған тарих

Баллисадарда бұрынғы Полексфен фабрикасы орналасқан, қазір бұзылған. Жақын жерде гидроэлектр станциясы да бар. Аймақ "Келттік жолбарыс" қарқыны кезінде қарқынды дамыды, 1996 және 2022 жылғы халық санағы аралығында халық саны үш есеге жуық өсті (612-ден 1747 адамға дейін). Осы кезеңде бірнеше жаңа тұрғын үй кешендері салынды, бірақ олардың кейбіреуі бос тұрып, "көшпенді елді мекендерге" айналды. Қала 1998 жылдың қаңтар айында құрылысы аяқталған N4 Sligo Collooney екі қабатты тас жолынан тыс қалды. N59 Ballina Sligo тас жолы әлі де қаладан өтіп жатыр.

Білім

Бұл жерде Слайго округінің оңтүстік және батыс аймақтарына, соның ішінде Колуни және Кулани аудандарына қызмет ететін Сент-Мэри колледжі орналасқан. Айналасында Сент-Джон бастауыш мектебі де бар, ол көршілес аймақтарға қызмет көрсетеді.

Көлік

Баллисодар теміржол станциясы Дублин-Слайго теміржол желісінде орналасқан, бірақ қазір бұзылып қалды; оған Слайго, Лейтрим және Солтүстік округтер теміржолы Манорхамилтоннан да қызмет көрсетті.