Кіріспе
Абу Гош (أبو غوش;) – Израильдің араб-израильдік жергілікті кеңесі, Иерусалимнің батысында Тель-Авив-Иерусалим тас жолында орналасқан. Оның биіктігі теңіз деңгейінен 610–720 метрді құрайды. Қазіргі атауы қалада басымдықты құрап тұратын рудың атынан шыққан, ал ескі арабша атауы – Қарият әл-Инаб (قرية العنب) болған. Археологиялық қазбалар неолиттік мәдениетке қатысты үш кезеңді анықтады, олардың ортаңғысы б.з.д. 7-мыңжылдыққа жатады.
Рим дәуірі
Рим армиясының X Фретенсис легионы Абу-Гош қаласында біздің эрамыздың 3-ші ғасырының соңына дейін орналасқан.
Крестоносцылар дәуірі
Крестшілер бұл ауылды Фонтеноид деп атады және оның Лұқа Евангелиясында айтылған Еммаус екеніне сеніп, сол жерде шіркеу салды. Бірақ кейіннен олар Эммаус Никополис деп санауға көшті (Эммаус#Тарихи анықтама қараңыз).
Осман дәуірі
16 ғасырдағы Осман империясының алғашқы санағында Инаб деп тіркелді, ол Қудс нахиясындағы ауыл болды. Әбу Гош руының тегі туралы бірнеше нұсқа бар: біреуі бойынша, Әбу Гош – 16 ғасырдың басында осы жерге қоныстанған араб әулетінің аты. 18 ғасырда олар Байт-Нубаның жанындағы ауылда тұрып, айналағы аймақты басқарған. Әбу Гош әулеті Яффодан Иерусалимге дейінгі қажылық жолын бақылап, барлық қажылардан жол төлемін алып отырған. Иерусалимдегі шіркеулер де Әбу Гош руына салық төлеген. 1834 жылы Палестинада Мысыр үкімдігі кезінде Мысыр губернаторы Ибрагим Паша Әбу Гоштің қажылық жолынан төлем алу құқығын жойды және рудың басшысы Ибрагим Әбу Гошты түрмеге қамады, соның салдарынан ру уақытша бүкіл елдегі шаруалар көтерілісіне қатысты. Осыдан кейін олардың ауылына Мысыр әскерлері шабуыл жасады. 1838 жылы ол Бени Малик ауданындағы Куриет әл-Энаб деп аталатын мұсылман ауылы ретінде тіркелді. 1853 жылы Ахмад Әбу Гош басшылығымен феодалдық әулеттер арасындағы азаматтық соғыс кезінде тағы бір шабуыл жасалды. Осман әскерлерінің, британ әскерлерінің көмегімен жасалған Әбу Гошқа жасалған үшінші шабуыл 1860 жылдары феодалдық әулеттерге қарсы әскери жорық кезінде болды. Әбу Гош әулеті Палестинадағы белгілі феодалдық әулеттердің бірі болды. Олар 22 ауылды басқарды. Әбу Гош шейіхі паломниктер мен туристер "нағыз сарай, қамал, қорғаныс бекінісі" деп сипаттаған әсем үйде тұрды. 1870 жылғы Османдық ауылдар тізімінде Әбу Гошта 148 үй және 579 адам тұрғаны көрсетілген, бірақ халық санағында тек ер адамдар есепке алынған. 19 ғасырда ауылды Куриет әл-Энаб деп те атаған. 1896 жылы Әбу Гош халқының саны шамамен 1200 адамды құрады. 20 ғасырдың басында Кариат әл-Инаб "тақ ауылы", яғни жергілікті билік ортасы ретінде жұмыс істеді. 1914 жылы Яһуда тауларындағы алғашқы кибуц – Кирият Анавим, Әбу Гош әулетінен сатып алынған жерде, Әбу Гошқа жақын орналасты.
An Ottoman village list of about 1870 showed that Abu Ghosh had 148 houses and a population of 579, though the population count included men only. In the 19th century, the village was also referred to as Kuryet el' Enab. In 1896 the population of Abu Ghosh was estimated to be about 1,200 persons. At the beginning of the 20th century Qariat el 'Inab functioned as a 'throne village', or local seat of power. Kiryat Anavim, the first kibbutz in the Judean Hills, was founded near Abu Ghosh in 1914, on land purchased from the Abu Ghosh family.
Британдық мандат
1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Енабтың халқы 475 адамды құрады, оның ішінде 450 мұсылман және 25 христиан болды. 1931 жылғы халық санағында халық саны 601 адамға жетті; 138 үйде 576 мұсылман және 25 христиан тұрды. 1920 жылдың көктемінде, кейіннен Израиль мемлекетінің бірінші президенті болған Хаим Вейцман Палестинаға келгенде, оны Абу-Гош тұрғындары мен жергілікті яһудилер күтіп алды. 1945 жылғы ауыл статистикасына сәйкес, Кариат әл-Инаб (Абу-Гош) ауылының халқы 860 адамды құрады, оның ішінде 820 мұсылман және 40 христиан болды. Ресми жер және халықты есепке алу бойынша, ауылдың жалпы жер көлемі 7,590 дунамды құрады. Оның ішінде 1,517 дунамы бау-бақша және суармалы жерлерге, 3,274 дунамы астық дақылдарына, ал 21 дунамы құрылыс (қалалық) жерлерге бекітілген. 1947-1948 жылдардағы мандаттық Палестинадағы азамат соғысы және 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде Иерусалимге апаратын жол яһудилер үшін жабылды, себебі Иерусалимді қоршап тұрған төбелер арқылы өту, қоршаудағы қаланың яһуди бөліктеріне жабдықтау жеткізу үшін маңызды болды. Бұл төбелердегі 36 араб мұсылман ауылының ішінде Абу-Гош бейтараптығын сақтап қалған жалғыз ауыл болды және көп жағдайда яһуди керуендеріне жолды ашық ұстауға көмектесті. "Осы жерден Иерусалимнің қақпаларын ашуға және жабуға болады", - деді бұрынғы президент Ицхак Навон. Абу-Гош тұрғындарының көптегені Израильге азық-түлікпен көмектесті. Нахшон операциясы кезінде Хагана, Лехидің қарсылығына байланысты Абу-Гошқа шабуыл жасау туралы шешімін қайта қарастырды, өйткені Лехидің жергілікті командирлері ауыл басшысы (мухтар)мен жақсы қарым-қатынаста болды.
1948 жылғы соғыс
1948 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде Харель бригадасының штабы Әбу Гош ауылында орналасқан. 1948 жылы қызу шайқастар кезінде ауыл тұрғындарының көпшілігі Әбу Гоштан кетіп қалды, бірақ көптегендері келесі айларда үйлеріне қайтып оралды. Израиль үкіметі, кейіннен ауылмен бейбіт қарым-қатынас орнатқаннан кейін, ауылдың инфрақұрылымын жақсартуға инвестиция жасады. 2007 жылы Әбу Гош әкімі Салим Жабер Израильмен жақсы қарым-қатынастың себебін қонақжайлылыққа берілген мәнге байланыстырды: "Біз дін мен нәсіліне қарамастан, кез келген адамды құшақ жайып қарсы аламыз". Хатта былай делінген: "Біз ауылдың қоршауда екенін және кім шығуға тырысса, атылатынын дауыстап естідік. Содан кейін полиция мен әскери күштер үйлерге кіріп, мұқият тінтіп қарастыруды бастады, бірақ ешқандай заңсыз зат табылған жоқ. Соңында күш қолданып, соққылармен біздің әйелдерімізді, қарттар мен балаларды, аурулар мен соқырларды, жүкті әйелдерді жинады. Олар көмек сұрап айқайлады, бірақ ешкім араша түспеді. Біз мұны көріп, көмектесе алмадық, тек мейірім тіледік. Алайда, тілегіміз орындалмады. Олар жылап, қиқырып тұрған тұтқындарды белгісіз жерге алып кетті, олардың тағдыры әлі де бізге беймәлім." Ауылда 1966 жылға дейін әскери жағдай сақталды.
21 ғасыр
2017 жылы Әбу Гош "тегеурін бірлестік үлгісі" деп сипатталды.
Археология
2017 жылы Тель-Авив университетінің профессоры Израиль Финкельштейн және Францияның Коллеж де Франс институтынан Кристоф Николь мен Томас Рьомер басқаруымен Дир-эль-Азарда, яғни монастырь орнында археологиялық қазба жұмыстары басталды. Бірінші маусымда төбенің үстіңгі бөлігінде 110x150 метрлік алып тас платформа немесе подиум табылған. Оның тіреу қабырғалары 3 метр қалыңдықта, 6-7 метр биіктікте салынған және солтүстік-оңтүстік және шығыс-батыс бағыттары бойынша мүлтіксіз түзу болған. Бұл құрылыс Темір IIB кезеңінің (б.з.д. 900-700 жылдар) VIII ғасырының бірінші жартысына жатқызылды. Профессор Финкельштейн бұл платформада Исраилдің Яһуда үстінен билігін орнату мақсатымен Келісім сандығына арналған ғибадатханасы бар әкімшілік орталық орналасқан болуы мүмкін деген болжам жасады. 1140 жылы шіркеу салынды, бірақ 1187 жылы ол ішінара қирады. 1899 жылы француз үкіметі оны сатып алып, француз бенедиктин әкелерінің қамқорлығына берді. 1956 жылдан бері оны лазарист әкелері басқарып келеді. Бүгінде шіркеуде ғибадат етуді жалғастырып, қонақжайлық көрсететін монахтар мен қарындастардың біріккен қауымы Иерусалим-Еммаус жолындағы ерлі-әйелділердің ежелгі тарихын қайта жаңғыртуда.
Нотр-Дам шіркеуі
Нотр-Дам де-л-Арк д'Альянс (Келісім сандығының Әйел Анасы) шіркеуі 1924 жылы салынған, және ол Абинадабтың үйі орналасқан жерде салынған дейді, онда Келісім сандығы патша Дәуіт оны Иерусалимге көшіргенге дейін жиырма жыл бойы тұрған. Шіркеу V ғасырдағы Византиялық шіркеудің орнында салынған, сол шіркеуден V ғасырға жататын мозаикалық еден сақталған. Шіркеуді Мәриямның қолында нәресте Исамен бейнеленген мүсінімен тануға болады.
Әбу Гош мешіттері
Әбу Гоштің тарихи мешіті қала орталығында, крестонос шіркеуіне жақын орналасқан және Киелі кітаптағы Езра, Құрандағы Узаирға (Құран 9:30) арналған. 2014 жылы құрылысы аяқталған Ахмад Кадыров мешіті Израильдегі ең ірі мешіт болып табылады және Чечен үкіметінің қаржысына салынған.
Музыка және мәдениет
Абу Гош музыка фестивалі жылына екі рет, күзде және көктемнің соңында өтіп, Израиль мен шетелден келген музыкалық топтар мен хорлар Абу Гоштағы шіркеулерде және олардың маңында өнер көрсетеді. Монахтар шіркеу аумағында концерттер өткізуді "достық пен құнақжайлықтың көрнекті символы" деп есептейді. Мұсылман қауымына христиан шіркеуіне музыка тыңдауға келген яһудилер – біз құдалаған жолға салынған шағын ақ тас".
Жергілікті тағамдар
Абу Гош өзінің Таяу Шығыс мейрамханалары мен хумусымен палестиналықтар мен израильдіктер арасында танымал. 2007 жылы Абу Гош "Израильдің хумус астанасы" деп аталды. 2010 жылдың қаңтар айында Абу Гош әлемдегі ең ірі хумустың дайындалуы бойынша Гиннес рекордтары кітабына енді. Бұл іс-шараны "Абу Гош" хумус мейрамханасының иесі Жаудат Ибрагим ұйымдастырды, онда 50 еврей және израиль арабтары шеф-аспаз қатысты. Жеңіске ие болған 6 метрлік хумустың салмағы 4087,5 килограммды (8992,5 фунт) құрады, бұл Ливанның 2009 жылдың қазан айында көрсеткен бұрынғы көрсеткіштен екі есе көп. 2010 жылдың мамыр айында Ливан Гиннес рекордтарын қайтадан бағындырып, Абу Гоштің 2010 жылғы қаңтардағы көрсеткішін екі еседен асып түсті.
Шамет рәсімдері
1997 жылдан бері Абу-Гош қаласынан келген мұсылман араб-израильдік қонақ үй тамақ менеджері Жаабер Хусейн Израильдің бас раввиндерімен келісімге отырып, еврейлердің Пасха мерекесінде жеуге тыйым салынған, ашытылған барлық мемлекеттік хамецті сатып алу құқығын алды. Бұл міндетті келісім мемлекетке діни талаптарды сақтауға, ал көп мөлшердегі азық-түлікті қажетсіз жоюдан сақтауға мүмкіндік береді. 2009 жылы Хусейн мемлекеттік компаниялардан, түрме қызметінен және төтенше жағдайларға арналған ұлттық қордан алынған 150 миллион долларлық хамец үшін 4800 доллар (шамамен 20000 шекел) ақшалай кепіл қойды. Әр жылғы Пасха мерекесінен кейін кепіл Хусейнге қайтарылады, ал Израиль мемлекеті барлық азық-түлік тауарын қайта сатып алады.