Кіріспе

Жазалау үшін қайырма

Қайырма – адамның жамбасын ұруға арналған құрал. Қайырмамен ұру "қайырмалау" деп аталады. Қайырмалау жазалау мақсатында (әдетте АҚШ мектептерінде оқушыны жазалау үшін) немесе баулу немесе қорлау рәсімі ретінде қолданылуы мүмкін.

Сипаттама

Қайықтың екі бөлігі бар: тұтқасы және жапырағы. Көптеген қайықтар бір қолмен ұстауға арналған, бірақ үлкен қайық екі қолмен ұстауға арналған болуы мүмкін. Жапырағы әдетте 7,6 см-ден 15 см-ге дейін ені, 6 мм қалыңдығы және 30 см-ден 90 см-ге дейін (1 метрге дейін) ұзындығы болады. Көбінесе қайық, жазаланатын адамның жамбасына бағытталады. Азрақ кездесетін жағдайларда, жамбастың артқы жағы да нысанаға алынуы мүмкін. Мектептерде қолданылатын қайықтар ағаштан немесе кейде пластиктен жасалады. Мектепте жазалау үшін қолданылатын қайықтар көбінесе қол жетімді ағаштан дөңгелене кесіледі. Кейде қайықтарда тесіктер жасалады, соның арқасында қайық жамбасқа жақындағанда ауа кедергісі азаяды және ауырсыну күшейеді. Бауырластықтар мен студенттік ұйымдардың қабылдау рәсімдерінде қолданылатын қайықтар көбінесе кәсіби түрде жасалады және ұйымдық белгілермен және ұрандармен өрнектелген болады.

Қайықтың тарихы

Құбыжық бастапқыда құлдарды жазалау үшін, оларға тұрақты зиян келтірмей, қатты ауыртпалық тудыру мақсатымен ойлап табылған болуы мүмкін. Дегенмен, құл мемлекеттерінде ғана емес, мектептерде де құбыжық қолданылған. АҚШ мектептерінде дене жазасының қалыпты құралы ретінде қалай және қашан пайда болғаны белгісіз. Бірақ, құл емес адамдарға да ұқсас құралдармен жазалау оқиғалары кездеседі.

Пайдалану аясы

Мұқабалдау (денеге соққы салу) АҚШ-тың көптеген аймақтарында (және кейбір аймақтарда әлі де) тәртіпсіз мінез-құлқы үшін мектеп оқушыларын жазалау құралы ретінде қолданылып келді. Мұқабалдау кейбір отбасыларда балалар мен жасөспірімдерді жазалау үшін де пайдаланылған. Ұлттық үй шаруашылығы сауалнамасының нәтижелеріне сәйкес, мұқабалдау – ата-аналардың 10%-ы "қолдануға бейім" деп санайтын тәртіп шарасы. Жасөспірімдерге қатысты болғанда, мұқабалдау қолданатындарын айтқан ата-аналардың көрсеткіші 12%-ға жетеді.

АҚШ мектептерінде қаза ретінде жүзу

АҚШ мектептерінде қайық қолдану – оқушылардың тәртіпсіздігі үшін дене жазасын әлі де рұқсат ететін, өте тұрақты практика. Кейбір қайықтарда аэродинамикалық эффект үшін дәстүрлі түрде тесіктер жасалған, бірақ қазіргі уақытта көптеген мектептер мұндай қайықтарды пайдалануға тыйым салады. Қайықпен ұру әдетте теріде жеңіл қызаруға алып келеді, бірақ кейбір жағдайларда "шамамен екі аптаға дейін көрінетін" көкшілдер пайда болуы мүмкін. Нақты көкшілдердің "ауыр жарақат", "қыналыс" немесе "балаға қатысты зорлық-зомбылық" екенін дәлелдейтіні жеке жағдайларға байланысты және соңғы шешімді сот қана шығара алады. Бұрын қайықпен ұру дұрыс немесе шамадан тыс қолданылған жағдайлар болған. Мұндай қауіптерді болдырмау үшін АҚШ мектептерінің көпшілігінде бұрынғыға қарағанда қайықпен ұруға қатаң ережелер енгізілді, көптеген мектептер оқушыларға арналған нұсқаулықтарында егжей-тегжейлі ережелерді жариялады. Кәсіби куәгердің болуы көбінесе талап етіледі. Қазіргі уақытта көбінесе үш реттен аспайтын (немесе "соққы", немесе "шапалақ") жаза қарастырылады. Бұрын, әсіресе ауылдық мектептерде, 30 рет дейін соққы беруге рұқсат етілген. Бұл практика сыныптарда немесе дәліздерде жүргізілуден, оқушылардың көзінен тыс, әдетте директордың кабинетінде жүргізілуге көшті. "Дәліздердегі" қайықпен ұруды басқа оқушылар, әкімшілер немесе тіпті мектепке келген сырттан келген адамдар көруі мүмкін еді. 1981 жылы 17 жастағы оқушы мектепте қайықпен ұрылғаннан кейін қанды жарақат алғанын мәлімдеді. Жазаны жүргізген директордың орынбасары екі қолымен қайықты ұстап, соққан. Мұндай жағдайларды болдырмау үшін мектеп округі қазіргі уақытта қайықтың тұтқасы "бір қолмен ұстауға жеткілікті" болуын талап ете алады. 1982 жылы тоғыз жастағы оқушы ағаштан жасалған қайықпен ұрылып, қайық жарылған. Бұл қан кетуге және содан кейін қалыпты жарақатқа әкеп соқты. Мұндай жағдайларға жол бермеу үшін кейбір мектеп округтері жарықтары бар қайықтарды пайдалануға тыйым салатын ережелерді қабылдады. Мысалы, Блумфилд мектеп округінің саясатында "Дене жазасы – оқушының мүжігіне тегіс, сыпырылмаған, жарықтары мен тесіктері жоқ, денеге тұрақты зақым келтірмейтін, тек уақытша ауырсыну тудыратын, жалпақ беті бар қайықпен соғу" деп көрсетілген. Қайықпен ұру әдетте екі немесе одан да көп мектеп қызметкерінің қатысуымен жүзеге асырылады. Оқушыға орындыққа немесе үстелге иіліп, содан кейін белгіленген соққы санын алуға бұйырылуы мүмкін. Қайықпен ұру көбінесе кеңселерде, бірақ кейде дәліздерде де жүзеге асырылады. Жаза оқушының шалбарының немесе юбкасының артқы бөлігіне беріледі. Жыныстық зұлымдыққа қатысты айыптауларды болдырмау үшін көптеген мектеп округтері қызды қайықпен ұру кезінде әйел мұғалімнің болуын талап етеді. Мектеп "орта және жоғары сынып оқушыларын дене жазасына тарту үшін әйел қызметкерлерді тағайындауды" ұсына алады. Немесе мектеп тақтасы "әйел директорлар немесе олардың өкілдері қыз оқушыларды қайықпен ұруы керек" және "ер адам директорлар немесе олардың өкілдері ұл оқушыларды қайықпен ұруы керек" деп жаза алады. 2023 жылдың сәуір айына қарай, 17 штат мемлекеттік мектептерде дене жазасына рұқсат береді. Қосымша ақпарат алу үшін АҚШ мектептеріндегі дене жазасы туралы ақпаратты қараңыз.

Әлеуметтік тәртіп

Кейбір университеттер мен колледждер ереже бұзушыларды ағалардың күрекшелермен ұру арқылы жазалайтын дәстүрге ие болған. Миссури университетінде Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін кампустың ең беделді алаңы – "квад" алаңында кез келген бірінші курс студенті ұсталса, оны ағалар құрған "күрекше шебі" бойымен жазалау үшін "бесәпті" бөлігін ұсынуға мәжбүр еді. Бауырластықтар мен студенттік ұйымдар мүшелерін, әсіресе жаңа мүшелерді немесе ант берушілерді, олардың дайындық рәсімдерінің бір бөлігі ретінде күрекшемен ұрумен байланыстырады. Қазіргі заманғы дайындыққа қарсы заңдар мен ережелерге байланысты бұл практика азайды. Бұл субмәдениет Солтүстік Америкаға ғана тән.

Басқа ойын және дәстүрлер

Падл сонымен қатар тәртіптік емес, "көңіл көтеру" мақсатындағы шабақтар үшін, мысалы, "туған күн шабақтары" үшін, сондай-ақ падл ойындары (мысалы, бір-бірін шапалақтастыру) немесе шабақ пирамидасы немесе падл машинасы үшін танымал құрал болып табылады. Падл машинасы шабақ тірегімен бірге қолданылуы мүмкін. Говард Стерннің "Робоспанкер" атты падл машинасымен шабақталған көптеген танымал адамдар бар, олардың ішінде Джессика Джеймс, Дженнифер Крум, Хайдн Портер, Табита Стивенс және Виктория Здрок та бар. Падлдар эротикалық шабақ жасаушылар тарапынан да қолданылады.