Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қолмен ұсталатын, қол күшімен жұмыс істейтін снаряд тастағыш қару
Handheld hand powered projectile weapon
Алып тастағыш немесе катапульт – қол күшімен жұмыс істейтін кішкентай снаряд тастағыш қару. Классикалық түрі Y пішіндес қаңқадан тұрады, оның жоғарғы екі ұшына екі табиғи резеңке жолақ немесе түтік бекітіледі. Жолақтардың екінші ұштары снарядты ұстайтын қалтаға жалғанады. Бір қол қаңқаны ұстап тұрса, екінші қол қалтадан тартып, қажетті күшке дейін кері тартылады, бұл жеткілікті ұзын жолақтардың көмегімен снарядты қолдың толық бойына дейін қуаттандыруға мүмкіндік береді. Басқа атаулары: катапульт (Ұлыбритания), пишоутер (АҚШ), гулель (Индия), гетис / гулели (Непал), (Оңтүстік Африка), гинг, шанхай, пачонга (Австралия және Жаңа Зеландия), Ластик (Малайзия), бодеку / эстилинг (Бразилия).
A slingshot or catapult is a small hand powered projectile weapon. The classic form consists of a Y shaped frame, with two natural rubber strips or tubes attached to the upper two ends. The other ends of the strips lead back to a pouch that holds the projectile. One hand holds the frame, while the other hand grasps the pocket and draws it back to the desired extent to provide power for the projectile—up to a full span of the arms with sufficiently long bands. Other names include catapult (United Kingdom), peashooter (United States), gulel (India), getis / guleli (Nepal), (South Africa), or ging, shanghai, pachoonga (Australia and New Zealand), Lastik (Malaysia), bodoque / estilingue (Brazil)
Пайдалануы мен тарихы
Слингтер өз оқ күші үшін мықты серіппелі материалдарға, әдетте вулканизацияланған табиғи каучукқа немесе силикон каучук түтікшелері сияқты эквивалентке тәуелді, сондықтан Чарльз Гудйирдің 1839 жылы вулканизацияланған каучукты ойлап табуынан ертерек болмайды (1844 жылы патенттелген). 1860 жылға қарай, бұл «жаңа құрал» жасөспірімдердің бұзақылыққа қатыстылығымен танымал болды. Олардың тарихының көп бөлігінде слингтер «өз қолымен жасалған» зат болды, әдетте Y пішіндес тұтқасын жасау үшін екі салалы бұтақтан жасалатын, ішкі камералардан немесе жақсы вулканизацияланған каучуктың басқа көздерінен кесілген резеңке жолақтармен және тиісті өлшемдегі тастарды лақтыру арқылы қолданылатын. Алғашқы слингтер көбінесе жас вандалдармен байланысты болғанымен, шебер қолданушының қолында тиімді аң аулау құралы бола алатын. Қорғасын мылтық доптары, қақпан, болат подшипниктер, пневматикалық қару доптары немесе кішкентай шегелер сияқты снарядтарды лақтыру арқылы слингтер бақа, фазан, қоян, көгершін және сойылман сияқты жануарларды аулауға қабілетті. Қапшыққа бірнеше допты салу мылтық тәрізді әсер береді (бірақ өте дәл болмайды), мысалы, кішкентай құстарды аулау үшін бір уақытта онша ББ допты ату. Тиісті тіреуішпен слингтер жебе ату үшін де қолданылуы мүмкін, бұл жақын қашықтықта орташа өлшемді жануарларды аулауға мүмкіндік береді. Коммерциялық слингтер 1918 жылдан бастап, Zip Zip құйма темір үлгісі енгізілгеннен кейін пайда болды, бірақ слингтердің танымалдылығы мен заңдылығы екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана арта түсті. Олар негізінен үйде жасалатын; 1946 жылғы Popular Science журналындағы мақалада No.0 қорғасын қақпанымен (диаметрі) 9 метрге дейінгі қашықтықта кішкентай жануарларды аулау үшін екі салалы доғал таяқтарынан жасалған үйде жасалған слингтерді қолданатын слингтер жасаушы және аңшы туралы айтылған. 1948 жылы құрылған Wham O компаниясы Wham O слингтерін шығарды. Ол күл ағашынан жасалған және жалпақ резеңке ленталарды пайдаланған. Wham O аң аулауға жарамды, тартым күші 500 кг-ға дейін жететін және жебе тіреуішімен бірге келді. Ұлттық Слингтер қауымдастығы 1940 жылдары құрылды, штаб-пәтері Калифорния штатының Сан-Марино қаласында орналасқан. Ол бүкіл ел бойынша слингтер клубтары мен жарыстарды ұйымдастырды. Қауымдастықтың мәліметінше, слингтердің 80% 30 жастан асқан ер адамдарға сатылды, олардың көпшілігі кәсіби мамандық иелері. Алюминийден жасалған «Джон Миллиган Специал» аң аулау слингтерін жартылай уақытпен шығаратын Джон Миллиган өзінің клиенттерінің үштен бірі дәрігерлер екенін мәлімдеді. Палестиналықтар Израиль күштеріне қарсы, ал 2014 жылғы Майдан төңкерісі кезінде украиналықтар қолданды.
Slingshots depend on strong elastic materials for their projectile firepower, typically vulcanized natural rubber or the equivalent such as silicone rubber tubing, and thus date no earlier than the invention of vulcanized rubber by Charles Goodyear in 1839 (patented in 1844). By 1860, this "new engine" had established a reputation for use by juveniles in vandalism. For much of their early history, slingshots were a "do it yourself" item, typically made from a forked branch to form the Y shaped handle, with rubber strips sliced from items such as inner tubes or other sources of good vulcanized rubber, and loosing suitably sized stones. While early slingshots were most associated with young vandals, they could be effective hunting arms in the hands of a skilled user. Firing projectiles, such as lead musket balls, buckshot, steel ball bearings, air gun pellets, or small nails, a slingshot was capable of taking game such as quail, pheasant, rabbit, dove, and squirrel. Placing multiple balls in the pouch produces a shotgun effect (even though not very accurate), such as firing a dozen BBs at a time for hunting small birds. With the addition of a suitable rest, the slingshot can also be used to shoot arrows, allowing the hunting of medium sized game at short ranges. While commercially made slingshots date from at latest 1918, with the introduction of the Zip Zip, a cast iron model, it was not until the post–World War II years that slingshots saw a surge in popularity, and legitimacy. They were still primarily home built; a 1946 Popular Science article details a slingshot builder and hunter using home built slingshots made from forked dogwood sticks to take small game at ranges of up to 30 feet (9 m) with No. 0 lead buckshot ( diameter). The Wham O company, founded in 1948, produced the Wham O slingshot. It was made of ash wood and used flat rubber bands. The Wham O was suitable for hunting, with a draw weight of up to , and was available with an arrow rest. The National Slingshot Association was founded in the 1940s, headquartered in San Marino, California. It organised slingshot clubs and competitions nationwide. Despite the slingshot's reputation as a tool of juvenile delinquents, the NSA reported that 80% of slingshot sales were to men over 30 years old, many of them professionals. John Milligan, a part time manufacturer of the aluminium framed John Milligan Special, a hunting slingshot, reported that about a third of his customers were physicians. by the Palestinians against Israeli forces. and by the Ukrainians during the Maidan Revolution in 2014.
Әскери мақсатта
Слингтер әскери қару ретінде қолданылған, бірақ көбінесе партизандық күштер қолданды, себебі оларды жасау үшін қажетті ресурстар мен технологиялар оңай қол жетімді болды. Мұндай партизандық топтардың қатарында Ирландия Республикалық Армиясы да бар. 2003 жылы Иракқа басып кіруден бұрын Саддам Хусейн басып кірген күштерге қарсы қолдануға болатын партизандық қару ретінде слингаларды көрсеткен үгіт видеосын жариялады. Слингтерді әскерилер ұшқышсыз ұшақтарды (UAV) ұшыру үшін де пайдаланған. Екі адамнан тұратын топ слинганың шанышқысын құрайды, олардың арасына тартылған серіппелі бау кішкентай ұшақты ұшыруға күш береді. Марави шайқасында Филиппин армиясының элиталық "Скаут Рейнджерлері" сарбаздары Мауте және Әбу Саяф күштеріне шабуыл жасау үшін гранаталармен жабдықталған слингаларды импровизацияланған миномет ретінде қолданғандарын байқады.
Slingshots have been used as military weapons, but primarily by guerrilla forces due to the easily available resources and technology required to construct one. Such guerrilla groups included the Irish Republican Army; prior to the 2003 invasion of Iraq, Saddam Hussein released a propaganda video demonstrating slingshots as a possible insurgency weapon for use against invading forces. Slingshots have also been used by the military to launch unmanned aerial vehicles (UAVs). Two crew members form the fork, with an elastic cord stretched between them to provide power to launch the small aircraft. On the Battle of Marawi, the soldiers of the Philippine Army's elite Scout Rangers were observed using slingshots with grenades as an improvised mortar to attack Maute and Abu Sayyaf forces.
Спорт
Испания, Италия және Қытайда кең таралған жарыстар бар.
There are competitions, quite popular in Spain, Italy and China.
Қауіптері
Слингшоттардың қауіпті тұсы – ленталардың жыртылу мүмкіндігінің жоғары болуы. Көптеген ленталар латекстен жасалған, ол уақыт өте келе және пайдалану барысында тозығып, жүктеме кезінде жыртылуына себеп болады. Лентаның қалтаға бекітілген бөлігіндегі жыртылулар қауіпсіз, себебі лента пайдаланушыдан қашыққа ұшып кетеді. Бірақ, лентаның шанышқыға бекітілген бөлігіндегі жыртылулар лентаны атушының бетіне қайтарады, бұл көзге және бетке жарақат келтіруі мүмкін. Лентаның шанышқыда жыртылу қаупін азайту үшін, қалтаға жақын жерінде жұқа, ал шанышқыға жақын жерінде қалың әрі берік лента қолдану керек. Шанышқыда бос бөлшектері бар конструкциялар ең қауіпті, себебі олардың сол бөлшектері атушының бетіне қайтарылып, жарақаттауы мүмкін. Мысалы, қайтарылып алынған Daisy "Natural" слинготаларының желісінде қолданылған шарлы бекіткіш (суретті қараңыз). Лента ойықтан шығып кетіп, түтікшедегі қатты шардан кейбір жағдайларда соқырлық пен тіс сынған жағдайлар тіркелді. Жай түтікшелі ленталарды пайдаланған Daisy модельдері қайтарылып алынбады, себебі серіппелі түтікшелер жыртылғанда ауыр жарақаттарға себеп болмайды.
One of the dangers inherent in slingshots is the high probability that the bands will fail. Most bands are made from latex, which degrades with time and use, causing the bands to eventually fail under load. Failures at the pouch end are safest, as they result in the band rebounding away from the user. Failures at the fork end, however, send the band back towards the shooter's face, which can cause eye and facial injuries. One method to minimize the chance of a fork end failure is to utilize a tapered band, thinner at the pouch end, and thicker and stronger at the fork end. Designs that use loose parts at the fork are the most dangerous, as they can result in those parts being propelled back towards the shooter's face, such as the ball attachment used in the recalled Daisy "Natural" line of slingshots (see image). The band could slip out of the slot in which it rested, and the hard ball in the tube resulted in cases of blindness and broken teeth. Daisy models using plain tubular bands were not covered in the recall, because the elastic tubing does not cause severe injuries upon failure.
Құқықтық мәселелер
Көптеген мемлекеттер қолды тіреп ұсталатын найзағайларды қолдануға тыйым салады. Мысалы, Нью-Йорк штатының 265.01 қылмыстық кодексі оны 4-ші дәрежедегі құқық бұзушылық деп анықтайды, ал Австралия оларды қару ретінде танымайды.
Many jurisdictions prohibit the use of arm braced slingshots. For example, New York Penal law 265.01 defines it as a Class 4 misdemeanor, and Australia also considers them a prohibited weapon.