Руфус Харли: Джаз сазшысы және сыбызғының жаңашыл шебері

Кіріспе

Руфус Харли-младший (20 мамыр 1936 – 1 тамыз 2006) – американдық джаз музыканты, ең алдымен үлкен шотланд сыбызғысын (bagpipe) негізгі аспабы ретінде қолданған алғашқы джаз музыканты ретінде танымал.

Өмірбаян

Солтүстік Каролина штатының Рали қаласының жанында дүниеге келгенімен, Харли жас кезінде анасымен бірге Солтүстік Филадельфияның (Пенсильвания) кедей ауданына көшіп келді. 12 жасында C мелодиялы саксофонда ойнай бастады, сонымен қатар труба да тартып ойнады. 22 жасында ол Дэнис Сандол (1913–2000) атты итальян-американдық джаз гитаристінен саксофон, флейта, гобой және кларнет сабақтарын алды. Сандол Филадельфияда Джон Колтрейн, Джеймс Муди, Джим Холл және Пат Мартино сияқты бірнеше джаз музыканттарын тәрбиелеген. Харли 1963 жылғы қарашада Джон Ф. Кеннедидің қоштасу рәсімінде Black Watch әскерінің шеруін көргеннен кейін сыбызғы тартып үйренуге шабыттанды. Бұл кезде Филадельфиядағы тұрғын үй басқармасында жұмыс істеген Харли қала бойынша сыбызғы іздеуге кірісті. Таба алмағандықтан, ол Нью-Йоркке сапар шегіп, ломбардтан сыбызғы жиынтығын тапты. Ол аспапты 120 АҚШ долларына сатып алып, оны джаз, блюз және фанк стиліне тез бейімдеді. Бірнеше рет көршілері Харлидің үйде жаттығуларынан шағымданып полиция шақырғанда, ол сыбызғысын дереу жинап алып, білместей болып, полицейлерге: «Мен сендерге ирланд немесе шотландтықтай көрінемін бе?» – деп сұрайтын. Кейін ол жақсырақ сыбызғы жиынтығын сатып алды, оның құны 1000 доллардан асып кетті. Харли 1964 жылы алғаш рет сыбызғымен сахнада өнер көрсетті. 1965 жылдан 1970 жылға дейін ол Atlantic лейблінде төрт жеке альбомын шығарды (барлығы Джоэл Дорнның продюсерлігімен, ол оның ерте қолдаушысы болған), сонымен қатар 1960 және 1970 жылдары Герби Манн, Сонни Стит және Сонни Роллинспен бірге ойнады. Кейін ол Лори Андерсонмен (оның 1982 жылғы Big Science альбомында) және The Roots тобымен (олардың 1995 жылғы Do You Want More?!!!??! альбомында) бірлесіп жұмыс істеді, соңғысы 1994 жылы Арсенио Холл шоуында қатысқаннан кейін болды. Бұл альбомдарда сыбызғымен қатар ол кейде тенор саксофон, флейта немесе электрлік сопрано саксофонда да ойнады. Харли көбінесе шотландтық киімдерін, оның ішінде килт киіп, викингтер стиліндегі мүйізді шлем тағатын. Оның теледидардағы өнерін көрген шотландтық отбасы оған Маклоуд кланының тартанын сыйға тартты, ол оны өмірінің соңына дейін киіп жүрді. және шамамен 2000 жылдары да киді. Ол сондай-ақ "Менің құпиям бар" (1966 жылдың 17 қазанында) және "Арсенио Холл шоуы" сияқты телешоуларға қатысты. Ол Фрэнсис Форд Копполаның 1966 жылғы "Сен қазір үлкен баласың" комедиялық фильмінде және "Эдди және Крузерлер" (1983) фильмінде де шағын рөлдерде ойнады. Өнер мансабымен қатар, ол көп жылдар бойы Филадельфияның тұрғын үй басқармасында жұмыс істеді. Харлидің 1998 жылы CD форматында шыққан Brotherly Love альбомы Чарльз Пауэллдің "The Jazzish Bagpiper" кітабымен бірге жарық көрді, бұл Харли туралы суреттер мен әңгімелер жинағы болды. Пауэлл американдық музыкаға сыбызғы арқылы Харлидің қосқан үлесін алғашқылардың бірі болып бағалады. Альбомның қаптамасындағы жазбада Харлидің атқарушы продюсері Ральф Стивенсон-кіші былай деп жазды: Руфус Харли Филадельфияда тұрады. Пенсильвания штаты, Азаттық қоңырауының туған жері. Харли, Ағайынды сүйіспеншілік қаласының музыкалық елшісі, бүкіл әлемнің тайпа басшылары, мемлекет басшылары және көптеген белгілі тұлғалар тарапынан құрметпен қабылданды. Оның бейбітшілік және махаббат туралы хабары осы CD-дегі ырғақтарда біріктірілген, саксофон мен сыбызғының музыкалық еңбегімен нығайтылған. Харли Джон Колтрейн, Диззи Гиллеспи және Декстер Гордон сияқты көптеген танымал джаз музыканттарымен бірге өнер көрсетті. Харли 2006 жылдың 1 тамызында Филадельфиядағы Альберт Эйнштейн медициналық орталығында простата рагынан қайтыс болды. 2006 жылдың қараша айында Рино Handmade компаниясы "Құрмет: Атлантик жазбалары" атты Харлидің өміріне арналған ретроспективтік жинақты шығарды, ол 3000 данамен шектелген. Бұл жинаққа оның төрт Atlantic альбомының барлық тректері, сонымен қатар 1969 жылы жазылған Пит Сигер мен Джо Хикерсонның "Барлық гүлдер қайда кетті?" композициясының жаңадан табылған трегі енді.

Although born near Raleigh, North Carolina, at an early age Harley moved with his mother to a poor neighborhood in North Philadelphia, Pennsylvania. He began playing the C melody saxophone at age 12 and also played trumpet. At the age of 22, he began studying saxophone, flute, oboe, and clarinet with Dennis Sandole (1913–2000), an Italian American jazz guitarist who taught several jazz musicians in Philadelphia including John Coltrane, James Moody, Jim Hall, and Pat Martino. Harley became inspired to learn the bagpipe after seeing the Black Watch perform in John F. Kennedy's funeral procession in November 1963. Then a maintenance worker for Philadelphia's housing authority, Harley began searching the city for a set of bagpipes. Failing to find one, he traveled to New York City, where he found a set in a pawn shop. He purchased the instrument for US$120, quickly adapting it to the idioms of jazz, blues, and funk. On several occasions, when a neighbor called the police to complain about Harley's practicing in his home, he would quickly put away his bagpipes and feign ignorance, asking the officers, "Do I look like I'm Irish or Scottish to you?" He eventually acquired a better set of bagpipes, which cost him a little over US$1,000. Harley made his bagpipe performance debut in 1964. From 1965 to 1970 he released four recordings as leader on the Atlantic label (all produced by Joel Dorn, an early supporter), also recording as a sideman with Herbie Mann, Sonny Stitt, and Sonny Rollins in the 1960s and 1970s. He later recorded with Laurie Anderson (appearing on her 1982 album Big Science) and The Roots (on their 1995 album Do You Want More?!!!??! ), the latter coming about due to a 1994 appearance on The Arsenio Hall Show. In addition to bagpipes, on these albums he also occasionally played tenor saxophone, flute, or electric soprano saxophone. Harley often wore Scottish garb, including a kilt, in conjunction with a Viking style horned helmet. After seeing him perform on television, a Scottish family gave him his tartan, the MacLeod tartan, which he wore for the rest of his life. and again c. 2000), I've Got a Secret (October 17, 1966), and The Arsenio Hall Show. He also had a small role in Francis Ford Coppola's 1966 comedy film You're a Big Boy Now, as well as Eddie and the Cruisers (1983). In addition to his performing career, he worked for the Philadelphia Housing Authority for many years. Harley's album Brotherly Love, released on CD in 1998, was released at the same time as Charles Powell's book The Jazzish Bagpiper, an anthology of images and conversations with Harley. Powell was the first to compliment Harley on his contributions with Celtic bagpipes to American music. Writing in the sleeve notes for the album, Ralph Stevenson Jr., Harley's executive producer, noted:
Rufus Harley resides in Philadelphia, Pennsylvania. Pennsylvania home of the Liberty Bell. Harley, musical ambassador of the City of Brotherly love, has been received and embraced by tribal leaders, heads of state and many notables from around the world. His message of peace and love is blended in this CD collaboration and led by his dues paid, musical labor of sax and bagpipes. Harley performed with many notable jazz musicians such as John Coltrane, Dizzy Gillespie and Dexter Gordon. Harley died of prostate cancer at Albert Einstein Medical Center in Philadelphia on August 1, 2006. A posthumous retrospective on Rhino Handmade, Courage: The Atlantic Recordings, was released in November 2006 as a 3,000 copy limited edition and contains all the tracks from his four Atlantic LPs, plus an unreleased track of Pete Seeger and Joe Hickerson's composition Where Have All the Flowers Gone? recorded in 1969.