Джо "Король" Оливер: Джаздың новаторы және Луи Армстронгтың ұстазы

Кіріспе

Джозеф Натан "Кинг" Оливер (19 желтоқсан 1881 – 8/10 сәуір 1938) – американдық джаз корнетіші және оркестр жетекшісі. Ол ерекше ойнау стилімен және джаздағы сурдиналарды (мұндайтқыштарды) алғаш қолдануымен танымал болды. Сонымен қатар, ол белгілі композитор, бүгінге дейін орындалатын көптеген пьесалардың авторы, олардың ішінде "Dippermouth Blues", "Sweet Like This", "Canal Street Blues" және "Doctor Jazz" бар. Ол Луи Армстронгтың ұстазы және тәлімгері болды. Оның ықпалы соншалық, Армстронг: "Джо Оливер болмағанда, джаз бүгінгідей болмас еді" деді.

Жұмысы мен ықпалы

Оливердің мұражайшы ретінде өз мұражайының дыбысын өзгертуге үлкен қызығушылығы болды. Ол үнсіздеткіштерді, соның ішінде резеңке сантехник шланғысын, дерби шляпасын, бөтелкелер мен кеселерді пайдаланды. Оның сүйікті үнсіздеткіші – C. G. Conn Instrument Company жасаған кішкентай металл үнсіздеткіші, ол өзінің «Dippermouth Blues» шығармасында әйгілі соло орындады (корнетші Луи Армстронгтың ертедегі лақап аты). Оның Дикси Синкопаторлармен «Wa Wa Wa» әнін жазуы осындай техникаларға «вах-вах» деген атау беруге себеп болды. Бұл «ерекше» труба ойнау стилі оның «Eccentric» шығармасында да көрініс тапты. Оливер сондай-ақ талантты композитор болды және әлі күнге дейін үнемі ойналатын көптеген пьесаларды жазды, соның ішінде «Dippermouth Blues», «Sweet Like This», «Canal Street Blues» және «Doctor Jazz». Мысалы, «Dippermouth Blues» пьесасын Дон Редман Флетчер Хендерсонның оркестрі үшін «Sugar Foot Stomp» деген жаңа атпен бейімдеді. Оливер көбінесе корнетте ойнады, бірақ көптеген корнетшілер сияқты ол 1920 жылдардың соңында трубаға ауысты. Ол джаздың негізін қалаушысы Бадди Болденді ертедегі ықпал етуші ретінде бағалады, ал өз кезегінде Нью-Орлеан мен Чикагодағы көптеген жас корнетшілер мен трубашыларға, соның ішінде Томми Ладнье, Пол Марс, Маггси Испаниер, Джонни Виггс, Франк Гуаренте және ең танымал Армстронгқа үлкен әсер етті. Оның шәкірттерінің бірі Луис Панико (Ишам Джонс оркестрінің корнетшісі) «Жаңалық корнетшісі» атты кітап жазды, ол Оливерден үйренген үнсіздеткіш техникаларының фотосуреттерімен суреттелген. Армстронгтың Нью-Орлеандағы ұстазы ретінде Оливер жас Луиге тәлім берді және оған Чикагоға кеткенде Кид Оридің тобында жұмыс берді. Бірнеше жылдан кейін Оливер оны Чикагоға шақырып, өз тобымен ойнауға шақырды. Луи Оливерді «Папа Джо» деп еске алатын, оны өзінің құрметіне бөленген тұлға ретінде сақтайтын. Армстронг өзінің автобиографиясында «Satchmo: My Life in New Orleans» деп жазды: «Мен оның ойнағанындай ойнауға ұмтылдым. Мен әлі де ойлаймын, егер Джо Оливер болмағанда, джаз бүгінгідей болмас еді. Ол өзінің жеке шығармашылығын жасады». Ұлы депрессия Оливерге қиындықтар әкелді. Ол Чикагодағы банк төңкерілуіне байланысты өмірінің барлық жинаған ақшасын жоғалтты және топтың тарауына дейін бірнеше рет «ауызбен жеу» концерттері арқылы оны біріктіруге тырысты. Оливердің пиоррея сияқты денсаулық проблемалары болды, бұл тіс ауруы оның қантты сэндвичтерді жақсы көруінен туындаған және ол ойнауды өте қиын етті, сондықтан ол көп ұзамай жас музыканттарға сололарды тапсыра бастады, бірақ 1935 жылға қарай ол енді трубаны ойнай алмады. Оливер Джорджия штатының Саванна қаласында қиын жағдайда қалды, онда ол трубасын және ең жақсы костюмдерін кепілге қойды және қысқа уақыт бойы жеміс дүкенін басқарды, содан кейін ол Уимберлидің демалыс залында (526–528 West Broad Street) күзетші болып жұмыс істеді. 1938 жылдың 8 немесе 10 сәуірінде Саваннадағы жатақханада қайтыс болды. Оның қарындасы оның денесін Нью-Йоркке жеткізу үшін үй жалдамалы ақшасын жұмсады, ол Бронкстағы Вудлон зиратына жерленді. Армстронг және оның басқа да адал музыкант достары да қатысты.

As a player, Oliver took great interest in altering his horn's sound. He pioneered the use of mutes, including the rubber plumber's plunger, derby hat, bottles and cups. His favorite mute was a small metal mute made by the C. G. Conn Instrument Company, with which he played his famous solo on his composition the "Dippermouth Blues" (an early nickname for fellow cornetist Louis Armstrong). His recording "Wa Wa Wa" with the Dixie Syncopators can be credited with giving the name wah wah to such techniques. This "freak" style of trumpet playing was also featured in his composition, "Eccentric." Oliver was also a talented composer, and wrote many tunes that are still regularly played, including "Dippermouth Blues," "Sweet Like This," "Canal Street Blues," and "Doctor Jazz." "Dippermouth Blues," for example, was adapted by Don Redman for Fletcher Henderson's Orchestra under the new name of "Sugar Foot Stomp". Oliver performed mostly on cornet, but like many cornetists he switched to trumpet in the late 1920s. He credited jazz pioneer Buddy Bolden as an early influence, and in turn was a major influence on numerous younger cornet/trumpet players in New Orleans and Chicago, including Tommy Ladnier, Paul Mares, Muggsy Spanier, Johnny Wiggs, Frank Guarente and, the most famous of all, Armstrong. One of his protégés, Louis Panico (cornetist with the Isham Jones Orchestra), authored a book entitled The Novelty Cornetist, which is illustrated with photos showing some of the mute techniques he learned from Oliver. As mentor to Armstrong in New Orleans, Oliver taught young Louis and gave him his job in Kid Ory's band when he went to Chicago. A few years later Oliver summoned him to Chicago to play with his band. Louis remembered Oliver as "Papa Joe" and considered him his idol and inspiration. In his autobiography, Satchmo: My Life in New Orleans, Armstrong wrote: "It was my ambition to play as he did. I still think that if it had not been for Joe Oliver, Jazz would not be what it is today. He was a creator in his own right." The Great Depression brought hardship to Oliver. He lost his life savings to a collapsed bank in Chicago, and he struggled to keep his band together through a series of hand to mouth gigs until the group broke up. Oliver also had health problems, such as pyorrhea, a gum disease that was partly caused by his love of sugar sandwiches and it made it very difficult for him to play and he soon began delegating solos to younger players, but by 1935, he could no longer play the trumpet at all. Oliver was stranded in Savannah, Georgia, where he pawned his trumpet and finest suits and briefly ran a fruit stall, then he worked as a janitor at Wimberly's Recreation Hall (526–528 West Broad Street). in a Savannah rooming house on April 8 or 10, 1938. His sister spent her rent money to have his body brought to New York, where he was buried at Woodlawn Cemetery in The Bronx. Armstrong and other loyal musician friends were in attendance.

Құрмет пен марапаттар

Оливер 2007 жылы Индиана штатының Ричмонд қаласында "Gennett Records Walk of Fame" құрметті аллеясына алғашқы мүше ретінде енгізілді.