Кіріспе
Кеме капитаны кемені кепіл ретінде пайдаланып ақша қарыз алатын шарт. Төмендік (bottomry) – кеме капитаны кеменің корпусын немесе келінен ақша қарыз алатын келісім, егер қарыз сомасы мен пайызы кеме қауіпсіз түрде қайтып келген кезде белгіленген мерзімде төленбесе, кредитор кемені өзіне иеленуге құқылы. Мұндай жағдай, мысалы, кеме сапар барысында шұғыл жөндеуге немесе басқа да төтенше жағдайға тап болғанда туындауы мүмкін, онда капитан кеме иесімен байланысып, қаржы табуға үлгермейді. Осылайша, капитан кеменің немесе жүгінің кепілі ретінде облигация жасау арқылы ақша қарыз ала алады. Егер кеме ғана кепілге берілсе, облигация төмендік облигациясы (bottomry bond) деп аталады. Егер кеме мен жүгі екеуі де кепілге берілсе, бұл қарым-қатынас респонденция (respondentia) деп аталады.
A bottomry, or bottomage, is an arrangement in which the master of a ship borrows money upon the bottom or keel of it, so as to forfeit the ship itself to the creditor, if the money with interest is not paid at the time appointed at the ship's safe return. This occurs, for example, where the ship needs urgent repairs during the course of its voyage or some other emergency arises and it is not possible for the master to contact the owner to arrange funds, allowing the master to borrow money on the security of the ship or the cargo by executing a bond. Where the ship is hypothecated, the bond is called a bottomry bond. Where both the ship and its cargo are hypothecated, the relationship is called respondentia.
Тарих
Кемеге қарсы талап қойылған жағдайда, бонтри облигациясының басқа талаптармен салыстырғанда төмен дәрежеде болуына байланысты, 19 ғасырда бонтри облигациясын қолдану көлемі азайды және қазіргі таңда бұл тақырып тек құқық тарихшыларын қызықтырады. Хаммурапи кодексі тәуекелді беру механизмі болып табылатын бонтри облигациясының бір түрін сипаттайды. Бонтри облигациясы алынуы мүмкін еді, бірақ төлемақы кеменің қауіпсіз сапар аяқтауына байланысты болатын. Бұл дәстүрлі сақтандырудан гөрі, апат облигациясына көбірек ұқсайды. Дәстүрлі сақтандыруда сіз сыйақы төлейсіз және тәуекел оқиғасы болғанда пайда аласыз. Ал бонтри облигациясы және апат облигациясы бойынша сіз алдымен несие аласыз және тәуекел оқиғасы орын алмаса, сыйақымен бірге оны қайтарасыз. Өзінің мәні бойынша, бонтри облигациясы сақтандыру алаятына бейімді. Екі кең таралған түрі: кеме мен құнды жүк бойынша бонтри облигациясын алу, арзан жүкпен теңізге шығу, кемені батыру арқылы несиені және жүкті сақтап қалу, ал кеме шындығында алыс портта жасырынып, жаңа атау мен экипаж алғанда, кеме суға батқандай көріну. Демосфеннің Зенотемиске қарсы сөйлеген сөзінде титулдық жүк тасымалдаушы б.з.д. IV ғасырда осы алаятылықтың бірінші түріне айыпталады. Плутарх өзінің «Катонның өмірі» атты еңбегінде оның ақша табу үшін осы әдісті қалай қолданғанын айтады, бірақ оны «ақша берудің ең жағымсыз түрі» деп атайды. Каплан мен Каплан оны былай сипаттайды: Кемелерді сақтандыру – сауда қажеттілігінен, дамыған сауда орталықтарының болуынан және варварлардың ашкөздігінен туындайды – бұл Жерорта теңізіндегі өмірдің көптен бері белгілі фактілері. Оның ежелгі грек түрі, Демосфен сипаттағандай, қазір «бонтри облигациясы» деп аталады. Бұл тәуекелтің тікелей ауысуы емес, шартты несие: сақтандырушы саудагерге сапар алдында белгілі бір сомада ақша береді, егер сапар сәтті аяқталса, оны (қолданылуы мүмкін үлкен) пайызбен қайтару керек еді, бірақ кеме жоғалса, борыштан босатылар еді. Бұл сипаттауға оңай, бірақ анықтама беруге қиын келісім: таза несие емес, өйткені несие беруші тәуекелтің бір бөлігін қабылдайды; серіктестік емес, өйткені қайтарылатын сома нақты көрсетілген; таза сақтандыру емес, өйткені ол саудагердің тауарларына тәуекелді толық қамтамасыз етпейді. Бұл, мүмкін, болашақ келісімшарт ретінде қарастырылуы керек: сақтандырушы кәсіпорынның соңғы құнына опцион сатып алған.
Ship insurance springs naturally from the necessity of trade, the existence of sophisticated entrepots, and the rapacity of barbarians – all long familiar facts of life on the Mediterranean. Its ancient Greek form, as described by Demosthenes, was what is now called by the splendid name of "bottomry". It was not a direct transfer of risk, but rather a conditional loan: The insurer staked the merchant to a sum of money in advance of the voyage, which was to be repaid with (considerable) interest if the voyage succeeded – but forgiven if the vessel was lost. It is an arrangement that is easy to describe but difficult to characterize: not a pure loan, because the lender accepts part of the risk; not a partnership, because the money to be repaid is specified; not pure insurance, because it does not specifically secure the risk to the merchant's goods. It is perhaps best considered as a futures contract: the insurer has bought an option on the venture's final value.
Жауапкер
Respondentia – кеме жүгі кепіл ретінде берілген, bottomry шартына ұқсас талаптармен берілетін несие.