Кіріспе

Леди аралы – Шотландиядағы Клайд шығанағындағы кішкентай, адам тұрмайтын арал. Бұрын мұнда Әулие Марияға арналған шіркеу болған. Аралда маяк және тұщы су бұлағы бар.

География

Леди аралы Тroon қаласының оңтүстік-батысына шамамен 3 шақырым қашықтықта жатыр. Аралдың ұзындығы шамамен 2 миль (3 км) және ең жоғары нүктесі жарты толқын деңгейіне жетеді. Scart тастықтары мен Seal тастықтары Леди аралымен байланысты. Арал Оңтүстік Айрширдегі Дундональд ауданында орналасқан.

Ескі карталардың дәлелі

Тимоти Понттың 1604–1608 жылғы картасы, 1654 жылы Джоан Блеу жариялаған, аралды «Лэди Айл» деп көрсетеді және аралда ғимарат бар екенін, болжам бойынша шіркеу екенін көрсетеді. 1636–1662 жылдары Роберт Гордонның қолжазба картасында арал «Леди Йел» деп белгіленген және екі арал көрсетілген. Джон Адейр 1686 жылғы «Шотландия батысының картасы, Клайдсдейл, Нитсдейл, Ранфрю, Эйр және Галлоуэйді қамтиды» деген картасында Лэди Айлды Мэри Айл деп көрсетеді және аралда шіркеу орналасқандығын көрсетеді. 1745 жылы Молл Лэди Айл атауын қолданды.

Маяк

Леди Айлда қызықты маяк орналасқан. 1903 жылы салынған бұл маяк стандартты дөңгелек мұнара емес, сыртқы баспалдағы бар тіреулерге орнатылған платформадан тұрады. Маяктан шығатын жарық әлі де теңіз кемелеріне бағыт беру үшін қолданылады (Fl(4)30s19m8M) және оны Солтүстік Маяк Кеңесі басқарады. Маякқа X/S жолақты радарлық маяк орнатылған, S жолақты сәулеленуі құрлыққа қарай шектелген. Маяк жанында кішкентай ағаштан жасалған қойма орналасқан, оған таңғажайып түрде «Әлеуметтік қамсыздандыру апелляциялық трибуналы» деп жазылған. Маяк жарығының газын сақтауға арналған үлкен ақ көлденең цилиндр 2004 жылғы жөндеу және күн энергиясына көшу кезінде электр энергиясына ауыстырылды. Аралға жақындаған теңізшілер аралдың барлық жағындағы, солтүстік-шығысқа қарай 2 кабельге дейінгі құрғақ тастарға сақтануы керек (картаны қараңыз).

Құс бақылау және күзетші бөлімшесі.

Леди аралы Айльса маркизіне тиесілі және көп жылдар бойы құс сақталмалы аймағы ретінде жалға берілді. Құс обсерваториясы мен күзетшінің бекеті Шотландияның жабайы құстарды қорғау қоғамы (SSPWB) тарапынан салынды және басқарылды. Бұрын мұнда қара құстар мен Арктика құстары қоныстанды, ал қызыл құстар да көп рет байқалған. Обсерваторияда 1958 жылдың 24 мамырында қайтыс болған Леди Айл сақталмалы аймағының құрметті күзетшісі Джонни Уорреннің есіміне арналған ескерткіш тақта орнатылған. Леди аралы Ұлыбританиядағы алғашқы теңіз құстары сақталмалы аймағы болған деп есептеледі. Шотландияның табиғи мұрагерлігі аралды 1954 жылғы «Құстарды қорғау туралы» заңға сәйкес жабайы құстар сақталмалы аймағы және Ардроссан жанындағы Ат аралымен бірге арнайы қорғалатын аймақ деп белгіледі. Аралдың жанындағы Скарт тасы шотландтардың корморан құсына берген атымен аталады. SSPWB үшін архитектор болған Дональд Кэмерон мырза, олардың хатшысына аралда ежелгі шіркеу ғимаратының іздері бар екенін хабарлады. Сондай-ақ, кеме вице-адмирал Алкаредеге тиесілі болғандығы да жазылған. Кемеде Испания королі Филиппке сыйлық ретінде алтын тақ тасылған делінеді. Трондықтар испан қазынасын судан көтеруге көптеген әрекеттер жасады, бірақ сәттілікке жете алмады. Бұл жұмысты орындау үшін кәсіби голланд суасты жүзушісі шақырылып, штаб-пәтері аралда орналасты, ал жанында көмекші кеме күтіп тұрды. Құлаған кемені тауып, ішіне кіргенде ол алтын тақты тапты, онда алып кейіптегі бір тұлға тұрған екен. Суасты жүзушісі мүсіннің қолын ұстағанда, қолдың орнына екі бөлікке бөлінген есек аяғын ұстап алды! Ол өмірімен және санасымен қашып құтылды. Бірақ ешкім бұл қазынаны қайта табуға тырыспады.

Флора мен фауна

Құстардың көп санымен қатар, аралда қарақұстар да көбейеді. Шұбарлар мен балықшыларды жиі кездестіруге болады. Смит 1890 жылдары Лэди аралы үшін теңіз тышқан құлағын (Cerastium diffusum), тар жапырақты тышқан құлағын (Cerastium triviale), теңіз перлвортін (Sagina maritimum), жүгері шұңқырын (Spergula arvensis), үлкен теңіз шұңқырын (Spergularia media), көгершін аяқты краншаны (Geranium molle), қарақұйрықты (Erodium cicutarium), жалпы бұршақ (Vicia sativa), бүлдіргенді (Rubus fruticosus), жалбыз күміс шөпті (Argentina anserina), батпақтың бес қылышын (Potentilla palustris) және ағылшын тасқұлағын (Sedum anglicum) тіркеген.

Шотландияның жабайы табиғат қоры (SWT)

Шотландияның жабайы табиғат қорымы аралды қорық ретінде қабылдауы мүмкін деген ұсыныс жасалды, бірақ шағала колониясының төмендеуі осы ұсыныстың қабылданбауына себеп болды. Шағалалардың жоғалуына қарғалардың кінәлі екендігі туралы гипотеза негізсіз. Клайд аймағындағы шағалалардың көбеюінің азаюына адам қызғалысына байланысты азық алаңдарының азаюы және көбеюге қолайлы ортаның шектелуі себеп болуы мүмкін, бірақ бұл әлі нақты емес. Мүшелер 1993 жылғы 19 мамырда аралды қорық ретінде бағалау үшін, Троон портынан аралға жүйтіп, маяк күтімімен айналысатын кемемен барды.

VIC Леди аралы

1950 жылдардың соңында "Леди Айл" атты Ex VIC 9 жүк тасымалдау кемесі Шотландия суларында әлі де сауда жасап жүрді. VIC – Victualling Inshore Craft деген аббревиатураны білдіреді, ал бұл кемелер техникалық тұрғыдан бумен жүретін жағалау лайнерлері немесе "пуферлер" болып саналды. 1941-1945 жылдары соғыс көліктері министрлігі үшін 98 VIC кемесі салынды; бұл үкіметтің соғыс жылдарындағы кеме құрылысы бағдарламасының бір бөлігі еді. "Леди Айл" кемесі 1942 жылы Донкастер қаласындағы Торн Данстон компаниясымен салынған және 1949 жылы Әскери-теңіз министрлігі сатқан.

Трон Круиз клубы

Бұл клуб жыл сайын Лэди Айл жарысын ұйымдастырып, RNLI Трон бөлімшесіне көмек қосымшасын түсіреді.