Кіріспе

Польшалық актер Збигнев Губерт Цибулски (; 3 қараша 1927 – 8 қаңтар 1967) – Польшаның кино және театр актері, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Польша тарихындағы ең белгілі және сүйікті тұлғалардың бірі. Ол "Түнгі пойыз" және "Кінәсіз әйелдер" сияқты фильмдердегі жас көтерілісшілер рөлімен танымал. Анджей Вайданың 1958 жылғы "Күл мен алмастар" драмалық фильміндегі рөлі оның ең үлкен шығармашылық жетістігі деп есептеледі. Оның жастық буынның қарсылығын бейнелейтін символдық бейнесі және трагикалық өлімі американдық актер Джеймс Динмен салыстырылады.

Өмір және мансап

Збигнев Цибулски 1927 жылғы 3 қарашада Польшаның Снятын қаласына жақын орналасқан Княже деген шағын ауылда (қазіргі Украинаның Ивано-Франковск облысы Коломия ауданының құрамында) дүниеге келген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Краковтағы Театр академиясына түсіп, 1953 жылы бітірген соң Гданьск қаласына көшіп, Леон Шиллердің «Выбжеже» театрында сахнада алғаш рет өнер көрсеткен. Сонымен қатар, досы Богумиль Кобиеламен бірге Цибулски танымал студенттік «Бим Бом» театрын құрды. 1960 жылдардың басында Цибулски Варшаваға көшіп, жақын арада «Вагабунда» кабаресіне қосылды. Ол сондай-ақ, дәуірдегі Варшавадағы ең заманауи және консервативті емес театрлардың бірі – «Атенум» театрында сахнаға шықты. Дегенмен, Цибулски көбінесе киноактер ретінде танымал. Ол 1954 жылы «Кариера» фильмінде эпизодтық рөлде алғаш рет пайда болды. 1955 жылы Анджей Вайдының «Бір буын» атты толық метражды фильмінде кинодағы дебютін жасады. 1958 жылы Казимеж Куцтың «Кржиж Валечных» фильміндегі рөлі оның алғашқы маңызды рөлі болды. Сол жылы Анджей Вайдының «Күл мен алмастар» және Александр Фордтың Марек Хласконың әңгімесі негізінде түсірілген «Аптаның сегізінші күні» фильмдерінде де басты рөлдердің бірін ойнады. Осыдан бастап Цибулски Польша киномектебінің ең көрнекті актерлерінің бірі және сол кездегі актерлерінің «жас және ызалы» буынының өкілі ретінде танылды. «Күл мен алмастардан» басқа, оның ең танымал фильмдері Войцех Хастың «Сарагосса қолжазбасы» фильмін қамтиды. Ол сонымен қатар, Труман Капоте, Антон Чехов және Джерзи Анджеевскийдің шығармалары негізінде түсірілген көптеген телеспектакльдерде де ойнады. Цибулски 1967 жылғы 8 қаңтарда Вроцлав Гловный теміржол стансасында апатқа ұшырап қайтыс болды. Ол жүрген пойызға секіріп түскен кезде (әдеттегідей), баспалдақтан сығалап, пойыздың астына түсіп, қағылып қалды. Ол Катовицеде жерленген.

Мұра

Цибулский польша киносының аңызы болып қала береді. Оның актерлік стилі сол кезде революциялық болды, сондай-ақ оның бейнесі (былғары киімдері мен үлкен күн көзілдірігі) де ерекше көзге түсті. Оны көбіне "поляк Джеймс Дині" деп атады. Дин сияқты, ол да қоғамға мойын бұрмайтын, қарсылық көрсететін кейіпкерлерді ойнады, және оған ұқсап, жас кезінде қайтыс болды. 1969 жылы Збигнев Цибулский атындағы сыйлық (поляк тілінде: Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego) – өзінің ерекше жеке басымен көзге түсетін жас киноактерлерге арналды. Польшалық "2 Plus 1" тобы 1977 жылы Цибулскийге құрмет ретінде "Aktor" атты альбом жазды. 1996 жылы "Фильм" журналының оқырмандары оны "Барлық уақыттың ең үздік поляк актері" деп таныды. 2009 жылы "Newsweek Polska" журналының оқырмандары арасында өткен дауыс беруде де ол жеңіске жетті.