Кіріспе

Музыкадағы текстура

Музыкалық термин

Музыкада гомофония (/h//ə/'/m//ɒ//f//(//ə//)//n//iː//, //h//oʊ// /;, грекше: ὁμόφωνος, homóphōnos, ὁμός, homós, "бірдей" және φωνή, phōnē, "дыбыс, тон") – негізгі дауыс гармонияны қамтамасыз ететін бір немесе бірнеше қосымша дауыстармен сүйемелденетін текстура. Бір мелодия басым, ал қалған дауыстар жеке ноталарды немесе күрделі сүйемелдеуді орындайды. Бұл рөлдердің айырмашылығы тең дауысты полифониямен (мұнда ұқсас партиялар ырғақты және мелодиялық тәуелсіздікпен қозғалып, біртекті текстураны құрайды) және монофониямен (барлық дауыстар біртекті немесе октаваларда орындалады) қарама-қайшы келеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, гомофония және дауыстардың осы айырмашылығы тональділікпен бірге пайда болды, ол сопрано, бас және ішкі дауыстарға ерекше гармоникалық функцияларды берді. Гомофониялық текстура гоморитмикалық болуы мүмкін, яғни барлық дауыстардың ырғағы бірдей. Хорлық текстура – гомофонияның тағы бір түрі. Гомофонияның ең көп таралған түрі – мелодиялық басымды гомофония, онда әдетте ең жоғары дауыс ерекше мелодияны орындайды, ал сүйемелдейтін дауыстар негізгі гармонияны ашып көрсету үшін бірігіп жұмыс істейді. Бастапқыда, ежелгі Грецияда гомофония дегеніміз – бір мелодияны екі немесе одан көп дауыс бір уақытта немесе октавада орындауы, яғни көп дауысты монофония. Гомофония термині алғаш рет 1776 жылы Чарльз Бернидің еңбектерінде ағылшын тілінде пайда болды, ол үйлесімді мелодияның келісімділігін атап көрсетті.

Еуропалық және неміс музыкасы

Гомофония алғаш рет 17 ғасырдың басында барокко дәуірінде батыс классикалық музыкасындағы басым текстуралардың бірі ретінде пайда болды, сол кезде композиторлар тік үйлесімділікке назар аудара отырып, жиі шығармалар жасай бастады, гомофониялық бассо континуо осы стильдің ерекше белгісіне айналды. Джаз және қазіргі заманғы танымал музыканың басқа да түрлері көбінесе гомофониялық ықпалға ие, музыканттар мелодия орындайтын немесе импровизация жасайтын аккордтық прогрессияларды қолданады (қараңыз).

Африка және Азия музыкасы

Гомофония бірнеше батыс емес мәдениеттерде пайда болған, әсіресе қауымдық вокалдық музыка дамыған аймақтарда. 1497 жылы саяхатшы Васко да Гама Батыс Африкаға қонғанда, ол онда естіген музыканы "әдемі үйлесім" деп сипаттаған. Сол кездегі гармония түсінігі қазіргі ғалымдардың гомофония туралы түсінігімен толыққандай сәйкес болмаған. Мысалы, Габонның Фанг халқы өз музыкасында гомофонияны қолданады. Шығыс Индонезияда (атап айтқанда, Оңтүстік Сулавесидегі Тораджа, Флорес, Шығыс Калимантан және Солтүстік Сулавеси музыкасында) екі дауысты гармониялар көп кездеседі, көбінесе үшінші, төртінші немесе бесінші интервалдарда. Бұған қоса, қытай музыкасы көбінесе гомофониялық болып есептеледі, себебі аспаптар әдетте параллельді төртінші және бесінші интервалдарда сүйемелдеуші роль атқарады және вокалдық музыкада дауысты көбінесе екі еселейді, ал Қытайда гетерофония да жиі кездеседі.

Мелодиялық үстемдік ететін гомофония

Мелодиялық басымдылығы бар гомофонияда, қосымша дауыстар мелодияны орындайтын жетекші дауысқа ақкордық қолдау көрсетеді. Шопеннің "Ми бемоль" (E♭) Op. 62 № 2 Ноктюрнінде мелодиялық гомофония басым. Сол қол (бас кілті) оң қолдың (терция кілті) ойнайтын мелодиясына ақкордық қолдау көрсетеді.