Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық инженер-механик (1743–1792)
American mechanical engineer (1743–1792)
Джеймс Рамси (1743 – 21 желтоқсан 1792) – американдық инженер-механик, ең алдымен 1787 жылы Шепардстаун қаласында Потомак өзенінде жергілікті көрнекті тұлғалардың, оның ішінде Хорацио Гейтстің алдында машинамен қозғалатын қайықты көрсеткенімен танымал. Бу күшімен жұмыс істейтін сорғы қайықтың корпусынан су ағынын шығарып, осы арқылы қайықты алға жылжытты.
James Rumsey (1743 – December 21, 1792) was an American mechanical engineer chiefly known for exhibiting a boat propelled by machinery in 1787 on the Potomac River at Shepherdstown in present day West Virginia before a crowd of local notables, including Horatio Gates. A pump driven by steam power ejected a stream of water from the stern of the boat and thereby propelled the boat forward.
Ерте өмір
1782 жылы Вирджиния штатының Бат қаласында (қазіргі Батыс Вирджиния штатының Беркли-Спрингс қаласы) өмір сүргенге дейін Рамси туралы көп мәлімет белгілі емес. Ол отбасымен бірге Америка революциясынан бірнеше жыл бұрын Мэриленд штатының Сесил округінен көшіп келген болуы мүмкін, онда ол Bohemia Manor-дағы отбасылық су диірменін басқаруға көмектескен. Оның туысы Бенджамин Рамси, Мэриленд штатының көрнекті заңгері және мемлекет қайраткері, ол да Богемия Манорда өскен. Батта ол үйлер салды, сауда фирмасына серіктес болды және "Азаттық туы мен бағанасы" аталған пансионат пен тавернаны басқаруға көмектесті.
Little is known about Rumsey until he was living in Bath, Virginia, (now Berkeley Springs, West Virginia) in 1782. He likely had moved to the area with his family some years before the American Revolution, from Cecil County, Maryland, where he had helped to run the family water mill at Bohemia Manor. His cousin was Benjamin Rumsey, a notable Maryland jurist and statesman, who also grew up at Bohemia Manor. In Bath, he built houses, became a partner in a mercantile business, and helped to run a boarding house and tavern called the "Sign of the Liberty Pole and Flag."
Алғашқы әрекеттер және Патовмак компаниясы
1784 жылдың қыркүйегінде Джордж Вашингтон Рамзидің қонақүйінде болғанда, ол Рамзимен Бат қаласындағы өзіне тиесілі жерге үй мен тұрақ салу туралы келісім жасасты. Осы сапарда Рамзи Вашингтонға өзі жасаған механикалық қайықтың жұмыс істейтін үлгісін көрсетті. Қайықтың алдына орнатылған дөңгелек білігі арқылы қайықтың жоғары ағысқа қарай жылжуына көмектесетін еді. Вашингтон Революциядан бұрын Потомак өзенін кеме жүзуге қолайлы етуді жоспарлап жүрген, және осы мақсатта жақын арада компания құрылатын болды. Румзидің өзеннің тұйықтары мен күшті ағыстарында жылға алатын таяқ қайығы Вашингтонға тиімді мүмкіндік сияқты көрінген болуы керек, ол Рамзиге алғыс хат жазып, өзен жобасы туралы хабарлады. Осы алғыс хаттың арқасында Рамзи Вирджиния заң шығарушы органынан «өз үлгісіндегі механикалық қайықтарды пайдалану» үшін патент алды, сондай-ақ инвестор Джеймс Макмекеннің қолдауын иеленді. 1785 жылдың шілдесінде Вашингтон оны ұсынып, жаңадан құрылған Патоумак компаниясының басқарушысы етіп тағайындады, ол қазіргі Харперс-Ферридегі тастарды тазалауды қадағалауға міндетті болды. Осылайша Рамзи өзенге қарсы жүзуге қабілетті қайық ғана емес, өзенді өз қайығының қажеттіліктеріне сәйкес өзгерте алатын еді. Бір жыл бойы Рамзи Потомак өзеніндегі жұмыстарды бақылады, ал оның көмекшісі және жекжаттысы Джозеф Барнс Шепардстаун маңында қайықтың құрылысын жүргізді. Рамзи таяқ қайығының дизайнының тым шектеулі екенін тез түсінді және дизайнына бу қозғалтқышын енгізуді шешті. Бұл оның қайығын одан да тиімді еткенімен, құрылысы күрделірек және қымбатқа түсті. Көп ұзамай Патоумак компаниясының алдында оның мүшелерінің ешқайсысы күтпегеннен әлдеқайда үлкен міндет тұрғаны анық болды. Жалпы басқарушы инженердің болмауы кедергі келтірді, ал басқарушылар қолдарынан келгенінше жағдайға бейімделуге тырысты. Жұмысқа көптеген қол еңбегі мен қиын жарылыс жұмыстары қажет болды, және Рамзи алыс аймақта, жеткілікті жабдықтары жоқ, шамамен жүз жұмысшыдан тұратын үлкен және наразы топты басқаруға мәжбүр болды, олардың арасында жалға алынған құлдар мен борышкерлер де болды. Бір жылдан кейін Рамзи жалақысы көтерілмесе, отставкаға кететінін мәлімдеді. Оның отставкасы қабылданды, ал оның көмекшісі Ричардсон Стюарт оның орнына тағайындалды. Мәселенің басқа да жақтары пікірталас тудыруда; Стюарт оның орнын иелену үшін Рамзиге қарсы жұмыс істеген болуы мүмкін, бірақ Рамзи олай ойлады, ал Компания (және Вашингтон) Рамзидің айыптауларын негізсіз деп санады. Дегенмен, Компанияның хаттамасына сәйкес, Стюарт жақын арада «бірнеше ауыр бұзушылықтар» үшін жұмыстан босатылды.
In September 1784, when George Washington was staying at Rumsey's inn, he contracted with Rumsey to build a house and stable on property he owned at Bath. During this visit, Rumsey showed Washington a working model of a mechanical boat which he had designed. It had a bow mounted paddlewheel that worked poles to pull the boat upstream. Washington had been making plans for making the Potomac river navigable since before the Revolution, and a company was soon to be formed for the purpose. Rumsey's pole boat, which promised to be able to ascend the river's chutes and swift currents, must have seemed a godsend to Washington, who wrote a certificate of commendation for Rumsey and likely let him know of the river project. Armed with the certificate, Rumsey obtained a patent from the Virginia legislature for "the use of mechanical boats of his model" and also gained an investor James Mcmechen. In July 1785, he was recommended by Washington and appointed the superintendent of the newly formed Patowmack Company to oversee the clearing of rocks at what is now Harper's Ferry. Rumsey would thus not only be able to build a boat to ascend the river, but alter the river to enable his boat. For a year, Rumsey oversaw work on the Potomac River site, while his assistant and brother in law Joseph Barnes did much of the building of the boat around Shepherdstown. Rumsey had quickly concluded that the pole boat design was too limited and decided to incorporate steam propulsion into his design. While making his boat much more useful, it made it far more complex and expensive to build. It soon became obvious that the Patowmack Company had a much greater task ahead than any of its members had foreseen. It was hindered by the lack of an overall supervising engineer; overseers were having to improvise as best they could. The work required much manual labor and difficult blasting, and Rumsey found himself directing a large and restive gang of about a hundred workmen, including leased slaves and bondsmen, encamped in a remote area, without adequate supplies. After a year Rumsey said he would resign if not given an increase in pay. His resignation was accepted and his assistant, Richardson Stewart, was given his job. Other aspects of the matter are open to debate; Stewart may or may not have worked against Rumsey to gain his job; Rumsey thought he had, the Company (and Washington) thought Rumsey's allegations unfounded. Still, according to Company minutes, Stewart was fired soon afterward, for "sundry charges of a serious nature".
Шепардстаундағы жұмыс
1785 жылы Джозеф Барнс Бат қаласында кеме корпусын жасауды бастады. Сол күзге қарай қайық Шепердстаунға жеткізілді. Желтоқсан айында Балтимор және Фредерик қалаларында жасалған клапан құймалары, цилиндрлер және басқа да бөлшектер орнатылды, содан кейін қайық сынақ үшін Шенноа шарлауығына сүйреліп әкелінді. Бірақ, қолайсыз ауа райы сынақты келесі көктемге ықпалдады. Рамзи ақыры қайықты сынағанда, ол өте қанағаттандырмайтын болып шықты. Діңгекпен басқару механизмі қайықтың ағысқа қарай бұрылуына себеп болды, бұл кеменің дөңгелегін тоқтатты және қайықты жылжымай қалдырды. Бу сорғышындағы қозғалтқыш тым көп буды жұмсады, ал қазандық жеткіліксіз болды. 1786 жылы діңгекпен басқару механизмінен бас тартылды. Жақсырақ қазандық үшін, ол соғылған темір құбырдан жасалған спиральді пайдаланды, ол бұрынғыдан тиімдірек, сонымен қатар кішкентай және жеңіл болды. Бу қозғалтқышы жұмыс істеген кезде тағы бір мәселе туындады. Бір цилиндрлі сорғы қайықтың астынан бірнеше галлон суды тартып, мыс құбыр арқылы кормаға жіберді. Сорғыға бір уақытта су тартылып, бірден кормаға ағызылып жатқандықтан, сорғы өзіне қарсы жұмыс істеді, бірнеше күшті соққыдан кейін тоқтап қалды. Бұл мәселе мыс құбырды төменгі жағында суды өзеннен кіргізуге мүмкіндік беретін және сорғыдағы теріс қысымды азайтатын, төменгі жағында клапандары бар шаршы ағаштан жасалған құбырмен ауыстыру арқылы шешілді. 1787 жылдың 3 желтоқсанында кеме Шепердстаундағы Потомак өзенінде өте сәтті қоғамдық демонстрациясын жасады.
Work on a hull had begun in 1785 in Bath by Joseph Barnes. The boat was brought that fall to Shepherdstown. Valve castings, cylinders, and other pieces which had been made in Baltimore and Frederick were installed that December, and the boat was taken downriver to Shenandoah Falls for a test. However, bad weather postponed testing until the following spring. When Rumsey finally tested the boat, it proved very unsatisfactory. The pole boat mechanism caused the boat to yaw in the current, which disabled the paddlewheel and stopped the boat. In the steam pump, the engine consumed too much steam; the boiler was inadequate. At some point in 1786, work on the pole boat mechanism was abandoned. For a better boiler, he tried a coil of forged iron pipe, which proved to be both much more efficient and much smaller and lighter. With a functioning steam engine, another problem arose. The single cylinder pump would draw several gallons of water from beneath the boat and send it down a copper pipe to the stern. Because gallons of water were being drawn into the pump at the same time as water was still flowing from it to the stern, the pump was working against itself; several strong strokes and it bound up. This was resolved by replacing the copper pipe with a square wooden trunk with flapper valves in the bottom to allow water in from the river, to relieve the negative pressure at the pump. On December 3, 1787, the boat finally made a very successful public demonstration on the Potomac at Shepherdstown.
Басқа инноваторлар мен Румсейлік қоғамдар
Демонстрация Роберт Фултонның Клермонтты құрастырып, көрсетуіне дейін жиырма жыл бұрын өтті. Жеткізу идеясы Рамзиге ғана тиесілі емес еді. Даниель Бернулли (1700–1782) су кемесін осылай қозғау идеясын алғаш ұсынды. 1785 жылғы жазда Рамзи және оның көмекшісі Джозеф Барнс қайығын құрастырып жатқанда, Бенджамин Франклин Франциядан келген кемеде су ағынымен қайықты қозғау туралы жазды. Осы сәйкестік кейде адамдарды Рамзи идеяны Франклиннен алған деген ойға жетеді. Шындығында, Франклин мұндай талап қоюды қаласа, ол қабылданатын еді, бірақ ол олай істемеді және Рамзидің қолдаушыларының бірі болды. Джон Фитч өзінің бу кемесін өткен тамызда Филадельфияда көрсеткен. Біріккен штаттарда жалпы патент жүйесі болмаса да, ол кейбір штаттардан патенттер алды, олар оған өзінің және басқа кез келген бу кемесіне эксклюзивті құқық берді. Рамзи өзінің жобаларын қатты қорғады және ақша мәселесімен де күрессе де, 1788 жылдың наурыз айында қайық машиналарын Филадельфияға жіберді. Ол дереу одан соң еріп, өзінің бу кемесін көрген немесе оның құрылысына қатысқан адамдардың куәліктерін алып келді. Джон Фитчпен памфлет соғысы болды. Филадельфиялық кейбір бизнесмендер екеуін бірлескен күш-жігер құруға тырысты, бірақ жылдар бойы қиындықтар мен кедейлікке ұшыраған Фитч келісімге келуге мүкіндік таппады. Ол Англияда Рамзидің су түтікті қазандығына патент алуға өтініш беремін десе, Рамзи және басқалар Рамзи қоғамын құрды. Олар оның Англияға барып, өнертабыстарына патент алып, одан әрі қаржылық қолдау іздеуі керек деп шешті. 1788 жылы Англияға көшіп келгеннен кейін Рамзи 1792 жылы қайтыс болғанға дейін төрт патент алды. Олардың кейбіреулері бу кемелерімен байланысты болса (оның су түтікті қазандығының дизайны сияқты, ол бу қозғалтқышын әлдеқайда кішірек және тиімдірек етті), көбінесе гидростатика және су қуатымен байланысты. 1791 жылғы оның патентынде сұйық энергетиканың барлық сорғылары, моторлары және гидравликалық цилиндрлері бар. 1792 жылдың қыркүйегінде ол Францияда су турбинасы пайда болғанға дейін 40 жыл бұрын нағыз су турбинасын жасады. Ол Англияда төрт жыл өтті. 1792 жылдың 20 желтоқсанында, өзінің жаңа бу кемесі "Колумбия Мейд" демонстрациясының қарсаңында, ол Механикалық өнер қоғамына лекция оқып бітіргенде, кенеттен басы ауырсып, келесі күні таңертең қайтыс болды. Оның өлімі миын тым көп шаршатуға байланысты деп есептелді. Ол Лондонның Сент-Маргарет шіркеуіне жерленді. 1906 жылы Шепардстаунда екінші Рамзи қоғамы құрылды. Оның күш-жігерімен Рамзиге ескерткіш Потомак өзеніне қарап тұрған саябақта орнатылды. 1980 жылдары Шепардстаунда Рамзидің тағы бір қоғамы құрылды. Оның мақсаты – сәтті Рамзи бу кемесінің көшірмесін жасау және 1987 жылы оның екі жүз жылдық мерейтойын атап өту. Көшірме О'Харлидің дүкенінің артқы жағындағы машина және темір шеберханасында жасалды. Көшірмесі Энтлер қонақ үйінің артындағы кішкентай ғимаратта сақталған. Бір кезде қазан айының басында Шепардстаунда Рамзидің құрметіне жыл сайын регата өткізілетін. Потомак өзенінен Мэрилендке өтетін көпір Рамзи есімімен аталады, сондай-ақ Батыс Вирджиниядағы Хеджесвиллдегі Джеймс Рамзи техникалық институты және Мэриленд штатының Колумбия қаласындағы Рамзи жолы да оның есімімен аталады. Грин өзенінің жағалауындағы Рамзи, Кентукки қаласы Рамзидің құрметіне аталған. Рамзи 1789 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды.
The demonstration took place twenty years before Robert Fulton constructed and demonstrated the Clermont. The idea of jet propulsion was not Rumsey's alone. Daniel Bernoulli (1700–1782) originated the idea of propelling watercraft in that way. In the summer of 1785, while Rumsey and his assistant Joseph Barnes were in the process of assembling his boat, Benjamin Franklin, on board a ship from France, wrote of propelling a boat by water jet. This coincidence has sometimes led people to believe Rumsey got the idea from Franklin. Indeed, if Franklin had wanted to make such a claim it likely would have been accepted, but he did not, and became one of Rumsey's supporters. John Fitch had demonstrated his steamboat in Philadelphia the previous August. Although there was yet no overall patent system in the confederated states, he had patents from some states that gave him exclusive rights to his and any other steamboat. Rumsey was very protective of his designs and, though he was even more plagued by money problems, he sent the boat machinery to Philadelphia in March 1788. He quickly followed, armed with affidavits from those who had seen his steamboat or been involved with its creation. There was a pamphlet war with John Fitch. Some Philadelphia businessmen attempted to make the men set up a joint effort; but after years of travails and poverty, Fitch was not in a mood to compromise. When he said he would apply for a patent in England for Rumsey's water tube boiler, Rumsey and others formed the Rumseian Society. They decided he should go to England to secure patents for his inventions and seek further financial backing. After moving to England in 1788, Rumsey was able to take out four patents before his death there in 1792. While some of these relate to steamboats (like his water tube boiler design, which made the steam engine much smaller and more efficient) most are concerned with hydrostatics and water power. His 1791 patent has all the pumps, motors, and hydraulic cylinders of fluid power engineering. By September 1792 he had a true water turbine, almost 40 years before it next appeared in France. He spent four years in England. On December 20, 1792, on the eve of the demonstration of his new steamboat the Columbia Maid, he had just finished delivering a lecture to the Society of Mechanic Arts, when he was suddenly stricken with a severe pain in his head, and died the next morning. At the time his death was attributed to overstraining his brain. He was buried in London at Saint Margaret's Church. In 1906 a second Rumseyan Society was formed in Shepherdstown. Through its efforts a monument to Rumsey was constructed in a park overlooking the Potomac. Another Rumseian Society was formed in Shepherdstown in the 1980s to construct a replica of the successful Rumsey steamboat and celebrate the boat's bicentennial in 1987. The boat was constructed in the machine and blacksmith shop in the back of O'Hurley's General Store. The replica is housed in a small building behind the Entler Hotel. For a time, there was an annual regatta in Shepherdstown in early October in honor of Rumsey. The bridge across the Potomac to Maryland is named after Rumsey, as is the James Rumsey Technical Institute in Hedgesville, West Virginia, and Rumsey Road in Columbia, Maryland. Rumsey, Kentucky, on the banks of the Green River is named in Rumsey's honor. Rumsey was elected to the American Philosophical Society in 1789.