Кіріспе

Шотландияның ең жоғары халық тығыздығына ие демографиялық аймағы

Шотландияның Орталық белдеуі – Шотландиядағы ең жоғары халық тығыздығы бар аймақ. Қолданылатын анықтамаға байланысты, оның халқы 2,4 пен 4,2 миллион арасында (2019 жылы елдің жалпы саны шамамен 5,4 миллионды құрады), оның ішінде бірнеше шотланд қалалары: Үлкен Глазго, Айршир, Фолкирк, Эдинбург, Лотиан және Файф кіреді. Атауына қарамастан, ол географиялық тұрғыдан орталықта орналаспаған, бірақ дәстүрлі картада Шотландияның «белі» бөлігінде жатыр, ал «орталық» термині көптеген жергілікті басқару, полиция және әлеуметтік ұйымдардың атауларында қолданылады. Бұрын ол Мидлендс немесе Шотландияның орталық аймағы деп аталған, бірақ бұл термин қазір қолданылмайды. Орталық белдеу солтүстіктегі Таулы аймақ пен оңтүстіктегі Оңтүстік жоталары арасында орналасқан. 21-ші ғасырдың басында экономикалық көші-қон көрсеткіштеріне байланысты, орталықтары шамамен бір-бірінен алшақ орналасқан Глазго және Эдинбург қалалары алдағы онжылдықтарда мегаполис құру үшін бірігуі мүмкін деген болжамдар жасалды.

Кіші орталық белдеу

Бұл аймақ көбінесе M8, M80 және M9 тас жолдарымен шектелген "үшбұрыш" деп есептеледі, ол батыста Гринок пен Глазго қалаларынан шығыста Эдинбург қаласына дейін созылады және Пейсли, Камбусланг, Гамильтон, Стирлинг, Фолкирк, Камбернольд, Ливингстон және Батгейт сияқты қалаларды қамтиды. Оны "Төмендік үшбұрышы" деп те атайды. 2018 жылы осы аумақтың ішінде толығымен орналасқан және кең аумақты қамтымайтын жергілікті әкімшілік аймақтардың халқы шамамен 2,39 миллион адамды құрады.

Үлкен орталық белдеу

Үлкен Орталық белдеу трапеция пішіндес, нақты шекарасы жоқ, бірақ негізінен Хеленсбургтен Монтрозға дейінгі (Таулық шекаралық жарылыс) және Жирваннан Дунбарға дейінгі (Оңтүстік жоталар жарылысы) көбінесе аласа жатқан аймақтарды қамтиды. Бұл Айршир және Шығыс Лотиан сияқты тығыз халық қоныстанған өңірлерді де қамтиды, сондай-ақ Абердин мен Инвернесс қалаларын (елдің солтүстігінде орналасқан) қоспағанда, Шотландияның барлық ірі қалаларын қамтиды, сонымен қатар Шотландияның өнеркәсіптік өндірісінің көп бөлігі де осы аймақта орналасқан. Аймақтардың ауылдық бөліктерін ескергенде, 2018 жылы жалпы халық саны шамамен 4,28 миллион адамды құрады.

Ұқсас терминдер

Шотландиялық контексте "Орталық белдеу" дегенмен ұқсас мағынасы бар бірнеше термин жиі қолданылады. Орталық төмендіктер геологиялық тұрғыдан анықталған және Орталық белдеуден солтүстік-шығысқа қарай кеңейген аймақты қамтиды. "Мидленд аңғары" – "Орталық төмендіктермен" синонимді, бірақ сирек қолданылатын сөз. Шотландияның төмендіктері топографиялық және мәдени тұрғыдан анықталады, және Таулы жерлер мен аралдардан басқа Шотландияның барлық аймағын, соның ішінде Оңтүстік жоталарын да қамтиды. Орталық Шотландия – бұл әр түрлі мағыналарды білдіретін, оның ішінде "Орталық төмендіктер" және "Орталық белдеу" сияқты анықтамаларды қамтитын, нашар анықталған термин.