Кіріспе
Глазго маңындағы қала, Шотландия. Кардональд (/k//ɑːr/'/d//ɒ//n//əl//d/; , Cair Dhòmhnaill) – Шотландияның Глазго қаласының шеткі аймағы. Бұрын дербес ауыл болған, қаланың оңтүстік-батысында орналасқан және оңтүстік шекарасы Ақ Арба суымен белгіленген. 1926 жылға дейін бұл аймақ Ренфруширге қарасты, содан кейін Кардональд, Крукстон, Хэлфвей және оларды қоршаған шабындықтар Глазго қаласына қосылды.
Cardonald (/k//ɑːr/'/d//ɒ//n//əl//d/; , Cair Dhòmhnaill) is an outlying suburb of the Scottish city of Glasgow. Formerly a village in its own right, it lies to the southwest of the city and is bounded to the south by the White Cart Water. The area was part of Renfrewshire until 1926 when the villages of Cardonald, Crookston, Halfway and their surrounding farmland were annexed to Glasgow.
Тарих
15 ғасырда Ренфруширдегі Кардональд жерлері Йоханнес Норвальд немесе Норманвиллдің, Кардоналдегі доминиумының меншігінде болды. Оның немересі және мұрагері Марион Стюарт (Изабелла Норвальдтың Кардональдтан және сэр Уильям Стюарттың Кастлмилктен болған қызы) Аллан Стюартқа тұрмысқа шығып, Кардональдтың Стюарт әулетін құрды. Кардональд Стюарттары Стюарт әулетінің кіші тармағы болды. Кардональдтың бірінші Стюарты – Аллан Стюарт, Леннокстың 1-ші графы Джон Стюарттың кіші ұлы еді. Кардональд Стюарттары 1565 жылы салынған Кардональд орнында (Кардональд қамалы немесе Кардональд үйі деп те аталады) тұрды. Ол бұзылып, 1848 жылы Кардональд Плейс Ферма фермасымен алмастырылды. Кардональдта 1789 жылдан бастап 1958 жылы бұзылғанға дейін астық диірмені болды. Кардональд диірменінің орнында қазір Лейд террасасындағы үйлер орналасқан. Кардональдтың Стюарт әулеті Алланның шөбересі Джеймс Стюарт Кардональдпен (1512–1584) аяқталды. Ол Франция корольдерінің шотланд гвардиясында капитан болып қызмет етті және Пейсли аббаттығында жерленген. Оның балалары болмағандықтан, Кардональд жерлері оның әпкесінің ұлы Уолтер Стюартқа, 1-ші Лорд Блантайрға өтті. Оның отбасы ұрпақтар бойы Кардональд орнында тұрып, 20 ғасырға дейін Кардональдтағы жерлерді сақтап келді. 1900 жылы 12-ші Лорд Блантайр қайтыс болғаннан кейін оның иеліктері немересі Уильям Артур Бэрдке өтті. Кардональдтың ауылдықтан қалалыққа айналуына 19 ғасырда теміржол мен трамвайдың келуі себеп болды. Кардональдқа жеткен алғашқы теміржол – Глазго, Пейсли және Гринок теміржолы болды, 1843 жылы Беррикноус жолында станция (сол кезде Мосс Роуд станциясы деп аталған) ашылды. Алайда, жол жүрісшілердің аздығына байланысты бұл станция 1845 жылы жабылды. 1879 жылы қазіргі Кардональд теміржол станциясы сол жерде ашылды. Осы станцияның орналасуы Хиллингтон Парк Циркіндегі үйлердің қатары мен Беррикноус жолындағы Далвион және Тернберридің ірі үйлерінің, сондай-ақ Кингсленд және Квинсленд драйвіндегі үйлердің салынуына ықпал етті. Сондай-ақ, Беррикноус жолындағы Далвион үйінің жанында орналасқан шағын үй болды, ол иеліктің (қазіргі Крейгтон зираты) бөлігі болды, онда Крюкстон залы (қазіргі жаңа Лурдес бастауыш мектебінің орны) және Крейгтон үйі орналасқан. 1903 жылы электр трамвайдың келуінен кейін Кардональдтың өсуі Кардональд пен Хэлфвей ауылдары арасындағы Пейсли-роуд-Уэст учаскесінде, Кардональд полиция бөлімі (1905) және Назарет үйі (1906) салынысымен басталды. 1926 жылы Глазго корпорациясы Уильям Артур Бэрдтен Кардональд иеліктерін сатып алды. Аймақта үй салудың соңғы өрбуі 1931 жылдан бастап, қазіргі ауыл шаруашылығының көп бөлігі жойылған кезде, 1935 жылдан кейін Батыс мұрагерлік инвестициялық компаниясы Солтүстік Кардональд және Оңтүстік Кардональд үйлерін салғанда болды. Солтүстік Кардональд негізінен меншік иелері орналасқан үйлер мен Глазго корпорациясына (Глазго қалалық кеңесінің алдыңғысы) тиесілі кеңес үйлерінен, ал Оңтүстік Кардональд негізінен меншік иелері орналасқан және жеке жалға алынған коттедж пәтерлерінен тұрды. 1930 жылдары ауданда екі кинотеатр, The Westway (1934–1960) және Aldwych/Vogue (1938–1964) салынды. Кейін Уэствей Фламинго би залына айналды, содан кейін 2003 жылы бұзылғанға дейін бинго залы болды. Vogue 1964 жылы бұзылды. Қазір екеуінің орнында супермаркеттер бар. 1950 жылдары корпорация аймақта Ұлыбританияның алғашқы биік үйлерін тұрғызды. Биіктігі 10 қабатты болса да, Мосс Хайтс үйлері Глазгода салынған көптеген биік үйлердің алғашқысы болды. Олар революциялық болды, өйткені олардың жылыту жүйесі орталық көмірмен жұмыс істейтін қазаннан қамтамасыз етілді. Олар кейіннен жаңартылып, 21 ғасырға дейін сақталып келді, кейінгі онжылдықтарда салынған басқа құрылыстардан айырмашылығы.
Білім
Кардональдтың маңындағы алғашқы мектеп 1790 жылы жергілікті темірші құрды, ол оқу, жазу және арифметиканың негіздерін үйретті. 1860 жылы Пейсли Роуд Вест пен Ламмермур даңғылының бұрышында мектеп ғимараты мен мұғалімнің үйі салынды, соның нәтижесінде Кардональд мектебі құрылды. Екі бөлмелі, бір қабатты мектеп ғимараты 1899 жылы екінші қабатты қосып кеңейтілді, ал 1911 жылы тағы да кеңейтілді. Кардональд мектебі 1930 жылға дейін аймақтағы жалғыз мектеп болып қала берді, содан кейін Лурдес бастауыш мектебі мен Ангус Оваль бастауыш мектебі салынды. 1965 жылы Кардональд мектебі жаңа ғимаратқа (бұрынғы Ангус Оваль бастауыш мектебінің орнында салынған) көшірілді. Ангус Оваль бірнеше жыл бойы Кардональд бастауыш мектебінің бөлімшесі ретінде қызмет етті, 1963 жылға дейін 1 және 2 сыныптарды қабылдады. Пейсли Роуд Вест көшесіндегі ескі Кардональд мектебінің ғимараты 2003 жылы бұзылғанға дейін мансап кеңесі және басқа да мақсаттар үшін пайдаланылды. Солтүстік Кардональдтың ортасында Бельс бастауыш мектебі орналасқан. Ол Бельзес драйвінде, Кингсленд драйвінің қиылысында орналасқан. Бұл үлкен Хиллингтон бастауыш мектебінің бөлімшесі болды. Ағаш мектепті бұзғаннан кейін, Hallrule Drive-дағы ойын алаңының орнында жаңа мектеп салынды. 1956 жылы Рим-католиктік Лурдес орта мектебі ашылды. Шотландияның ең ірі қосымша білім беретін колледждерінің бірі – Cardonald College 1972 жылы ашылды. 2013 жылдың тамызында ол Аннисленд колледжімен және Лэнгсайд колледжімен бірігіп, Глазго-Клайд колледжін құрды және Кардональд кампусы деп аталды.
Дін
Аймақтағы ең көне шіркеу – Кардональд шіркеуі (Шотландия шіркеуі), ол Лорд Блантайр сыйлаған жер учаскесінде Пейсли Роуд Вест және Кардональд Плейс Роуд қиылысында салынған. Питер Макгрегор Чалмерс жобалаған қызыл құмтас шіркеу 1887-1889 жылдары салынды және 1889 жылғы ақпанда пайдалануға берілді. Батыс қанаты 1899 жылы, ал шығыс қанаты 1925 жылы, шіркеу залдары 1940 жылы салынды. Хиллингтон Парк шіркеуі (Шотландия шіркеуі) бастапқыда «Кардональд Біріккен еркін шіркеуі» деп аталды, ал қазіргі шіркеу залы Беррикноус жолында 1908 жылы Шотландия Біріккен еркін шіркеуінің қауымдық шіркеуі ретінде салынды. Қызыл құмтастан салынған шіркеу 1924-1925 жылдары салынды. 1929 жылы Біріккен еркін шіркеу мен Шотландия шіркеуінің бірігуімен шіркеу Хиллингтон Парк шіркеуі деп қайта аталды. Жергілікті католик шіркеуі, Лурдтың Әйел Анасы, Stellmacs Ltd компаниясы жобалаған және 1937-1939 жылдары салынған. 1939 жылғы мамыр айында ашылған бұл шіркеу 1922 жылы осы жерде салынған бұрынғы шағын шапельдің орнын басты. Жергілікті католик қауымы бастапқыда Мэриленд үйінде, содан кейін 1906 жылдан бастап Назарет үйінің шапелінде жиналатын болды. Хиллингтон жолындағы Жақсы Көмекші шіркеуі (Шотландия епископ шіркеуі) Noad & Wallace жобасымен 1939-1940 жылдары салынды. Бұл шіркеу салынар алдында 1938 жылы құрылған қауым 2222 Пейсли Роуд Вест мекенжайындағы дүкенде жиналған еді.
Ыңғайлылықтар
Кардональд боулинг клубы 1914 жылы құрылған және аймақтағы танымал клубтардың бірі.
Көлік
Аудан Cardonald теміржол станциясымен (Инверклид желісінде) және Mosspark теміржол станциясымен (Пейсли каналы желісінде) қамтамасыз етілген, сондай-ақ көптеген автобус бағыттары бар. Clyde туннеліне және M8 тас жолына 25-шы шығу арқылы оңай қол жеткізуге болады. 9 және 9А (First Bus) және 38 (McGills) автобустары Пейсли Роуд Вест бойымен үнемі қатынайды. Жұмыстың ең қарбалас сағаттарында сағатына шамамен он автобус, ал ертеңгілік, кешкі уақытта және сенбі күндері сағатына шамамен төрт автобус жүреді.