Кіріспе
Интернет-маркетинг түрі Іздеу жүйесіндегі маркетинг (SEM) – веб-сайттарды іздеу жүйесі нәтижелері беттерінде (SERP) көрінуін арттыру арқылы, көбінесе ақылы жарнама арқылы ілгерілетуді қамтитын интернет-маркетинг түрі. SEM іздеу жүйесін оңтайландыруды (SEO) да қамтуы мүмкін, ол іздеу жүйесі нәтижелерінде жоғары орын алу үшін веб-сайт мазмұны мен құрылымын түзетуге немесе қайта жазуға бағытталған, сондай-ақ «клик бойынша төлеу» (PPC) жарнамаларын жақсартуға және веб-сайттағы «әрекетке шақыру» (CTA) мүмкіндіктерін арттыруға көмектеседі.
Search engine marketing (SEM) is a form of Internet marketing that involves the promotion of websites by increasing their visibility in search engine results pages (SERPs) primarily through paid advertising. SEM may incorporate search engine optimization (SEO), which adjusts or rewrites website content and site architecture to achieve a higher ranking in search engine results pages to enhance pay per click (PPC) listings and increase the Call to action (CTA) on the website.
Нарық
2007 жылы АҚШ жарнама берушілері іздеу жүйесінің маркетингіне 24,6 миллиард АҚШ доллары жұмсады. 2015 жылғы екінші тоқсанда Google (73,7%) және Yahoo/Bing (26,3%) серіктестігі АҚШ-та іздеу жүйесіне жұмсалған қаражаттың шамамен 100% құрады. 2006 жылға қарай, SEM дәстүрлі жарнамадан және тіпті онлайн-маркетингтің басқа да арналарынан гөрі әлдеқайда жылдам өсіп жатты. Іздеу кампанияларын басқару SEM провайдерімен тікелей немесе SEM құралдарын ұсынатын компания арқылы жүзеге асырылады. Бұл өздігінен немесе жарнама агенттігі арқылы да істелуі мүмкін. 2016 жылдың қазан айына дейін Google 89,3% нарық үлесімен әлемдік іздеу жүйесі нарығында көш бастады. Bing 4,36% нарық үлесімен екінші орында, Yahoo 3,3% нарық үлесімен үшінші орында, ал қытайлық Baidu іздеу жүйесі шамамен 0,68% үлесімен төртінші орында тұр. Іздеу жүйесінің маркетингі – бұл бизнес-талдаудың бір әдісі, ол негізінен ұйымдарға бизнес мүмкіндіктерін табу және пайда табу үшін қажетті ақпаратты ұсынуға бағытталған. SEM ұйымдарға маркетингті оңтайландыруға, көбірек аудитория жинауға және жаңа клиенттерді тартуға көмектеседі.
Тарих
1990 жылдардың ортасынан соңына қарай Интернеттегі сайттардың саны арта түскенде, іздеу жүйелері адамдарға ақпаратты жылдам табуға көмектесе бастады. Іздеу жүйелері өз қызметтерін қаржыландыру үшін бизнес-модельдерді жасады, мысалы, 1996 жылы Open Text және одан кейін 1998 жылы Goto.com ұсынған, әр клик үшін төлеу бағдарламалары. Goto.com кейіннен 2001 жылы Overture деп аталды, 2003 жылы Yahoo! компаниясы сатып алды және қазір Yahoo! іздеу маркетингі арқылы жарнама берушілерге ақылы іздеу мүмкіндіктерін ұсынады. Google де 2000 жылы Google AdWords бағдарламасы арқылы іздеу нәтижелерінде жарнамалар көрсетуді бастады. 2007 жылға қарай, әр клик үшін төлеу бағдарламалары іздеу жүйелері үшін негізгі табыс көзіне айналды. Google-дің басымдығы бар нарықта, 2009 жылы Yahoo! және Microsoft одақ құру ниетін жариялады. Yahoo! & Microsoft іздеу одағы 2010 жылдың ақпан айында АҚШ және Еуропаның реттеуші органдарынан мақұлдау алды. Іздеу жүйелерін оңтайландыру консультанттары өз қызметтерін кеңейтіп, бизнеске іздеу жүйелері ұсынатын жарнама мүмкіндіктерін үйренуге және пайдалануға көмектесті, сондай-ақ іздеу жүйелері арқылы маркетинг пен жарнамаға баса назар аударатын жаңа агенттіктер пайда болды. "Іздеу жүйесінің маркетингі" терминін 2001 жылы Дэнни Салливан SEO-ны жүзеге асыру, іздеу жүйелеріндегі ақылы жарияланымдарды басқару, сайттарды каталогтарға жіберу және бизнес, ұйымдар мен жеке тұлғалар үшін онлайн-маркетинг стратегияларын әзірлеу сияқты қызметтердің ауқымын қамту үшін танымал етті.
Әдістер мен өлшемдер
Іздеу машиналарының маркетингі веб-сайттарды оңтайландыру үшін кем дегенде бес әдіс және метриканы қолданады. Кілт сөздерді зерттеу және талдау үш "қадамды" қамтиды: сайттың іздеу жүйелерінде индекстелу мүмкіндігін қамтамасыз ету, сайт және оның өнімдері үшін ең тиімді және танымал кілт сөздерді табу және осы кілт сөздерді сайтта трафик тудыратын және оны конверсияға айналдыратын жолмен пайдалану. Кілт сөздерді талдау мен зерттеудің нәтижесі – іздеу қабылдауының әсері. Іздеу қабылдауының әсері брендтің іздеу нәтижелерінің тұтынушылардың қабылдауына тигізетін әсерін, соның ішінде тақырып пен мета-тегтерге, сайттың индекстелуіне және кілт сөздерге назар аударуды сипаттайды. Онлайн іздеу әлеуетті тұтынушылар/клиенттер үшін көбінесе алғашқы қадам болғандықтан, іздеу қабылдауының әсері әрбір адам үшін бренд туралы түйін қалыптастырады. Веб-сайттың қанықтығы мен танымалдылығы, яғни веб-сайттың іздеу жүйелерінде қаншалықты көрінетіні, іздеу жүйелерімен индекстелген сайт беттерінің саны (қанықтығы) және сайттың қанша кері сілтемесі бар (танымалдығы) арқылы талдауға болады. Бұл үшін сайтта адамдар іздеген кілт сөздер болуы және олардың іздеу жүйелерінде жеткілікті жоғары орналасуын қамтамасыз ету қажет. Көптеген іздеу жүйелері өздерінің рейтингтік алгоритмдеріне сілтемелердің танымалдылығын қосады. Қанығудың және сілтемелердің танымалдылығының әртүрлі аспектілерін өлшейтін негізгі құралдар: Сілтемелердің танымалдылығы, Google-дың топ-10 талдауы және Marketleap-тың сілтемелердің танымалдылығы мен іздеу жүйесінің қанықтығы. Веб-аналитика құралдары мен HTML-тұрақтылықты тексеру құралдары веб-сайт және оның келушілері туралы деректерді ұсынады және веб-сайттың табыстылығын өлшеуге мүмкіндік береді. Олар қарапайым трафик санағыштарынан бастап журналдық файлдармен жұмыс істейтін құралдарға және беттерге тегтер қоюға негізделген (іс-қимылды қадағалау үшін бетке JavaScript немесе сурет қою) күрделі құралдарға дейін жетеді. Бұл құралдар конверсияға қатысты ақпаратты ұсынуы мүмкін. Валидаторлар веб-сайттардың көрінбейтін бөліктерін тексереді, ықтимал проблемаларды және көптеген пайдалану мәселелерін анықтайды және веб-сайттардың W3C код стандарттарына сәйкес келуін қамтамасыз етеді. Веб-сайтыңыздың әртүрлі аспектілерін тексеру, ерекшелеу және есеп беру үшін бірнеше HTML-тексерушіні немесе жәндіктерді симуляторды пайдалануға тырысыңыз. Whois құралдары әртүрлі веб-сайттардың иелерін анықтайды және авторлық құқық және тауар таңбасы мәселелеріне қатысты құнды ақпарат бере алады. Google Mobile Friendly Website Checker: Бұл тест URL-ді талдап, беттің мобильді құрылғыларға бейімделген дизайны бар-жоғын көрсетеді. Іздеу машиналарының маркетингі – іздеу жүйелерінде веб-сайтты басқа беттерден жоғары орналастыру үшін оны құру және өңдеу әдісі. Сондай-ақ, кілт сөздерді маркетингке немесе әрбір клик үшін жарнамаға (PPC) назар аудару қажет. Бұл технология жарнама берушілерге нақты кілт сөздер мен сөз тіркестеріне ұсыныс жасауға және жарнаманың іздеу жүйелерінің нәтижелерінде көрсетілуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл жүйенің дамуымен бірге, жоғары бәсекелестік ортада баға өсіп келеді. Көптеген жарнама берушілер өздерінің қызметін кеңейтуді қалайды, соның ішінде іздеу жүйелерінің санын арттыру және көбірек кілт сөздер қосу. Жарнама берушілер кликтер үшін қаншалықты көп төлесе, жарнаманың рейтингісі соғұрлым жоғары болады, бұл жоғары трафикке әкеледі. PPC-нің құны бар. Бір кілт сөз үшін жоғары орналасқан орынға 5 доллар, ал үшінші орынға 4,50 доллар жұмсалуы мүмкін. Үшінші жарнама беруші ең жоғарғы жарнама берушіге қарағанда 10% аз табыс табады, ал трафик 50% төмендейді. Онлайн сатушының көзқарасы бойынша, бұл төлемді реттеудің кеңейтілуі және ақылы жарнама жобаларына инвестиция салуға қосымша ынталандыру болып табылады. Сондықтан, шектеулі бюджеті бар жарнама берушілердің іздеу нарығындағы ең жоғары рейтингтерді ұстауы өте қиын. Google іздеу машиналарының маркетингі батыс әлемінің маркетингтік көшбасшыларының бірі, ал оның іздеу машиналарының маркетингі ең үлкен пайда көзі болып табылады. Google іздеу жүйесін ұсынатын компаниялар Yahoo және Bing желісінен айқын басымдыққа ие. Белгісіз іздеу нәтижелерін көрсету тегін, ал жарнама берушілер демеушілік іздеу нәтижелерінде жарнаманың әрбір клигі үшін төлеуге дайын.
Ақылы енгізу
Ақылы енгізу – іздеу жүйесі компаниясының веб-сайтты өз нәтижелер беттеріне қосу үшін ақы алуы. Демеушілік тізімдер деп те аталатын ақылы енгізу өнімдерін көптеген іздеу жүйесі компаниялары негізгі нәтижелер бөлімінде немесе жеке жарнамалық бөлімде ұсынады. Ақы төлеу жүйесі артық жіберулерді сүзуге және кіріс табуға мүмкіндік береді. Әдетте, ақы бір веб-бетке жылдық жазылымды қамтиды, ол жүйелі түрде автоматты түрде каталогталады. Бірақ кейбір компаниялар тұрақты жазылымсыз, сатып алынған тізімдердің тұрақты көрсетілетін ақы төлеу жүйесін сынап жатыр. Әрбір клик үшін ақы да қолданылуы мүмкін. Әрбір іздеу жүйесі әртүрлі. Кейбір сайттар тек ақылы енгізуге рұқсат береді, бірақ олар көп сәттілікке жете алмады. Көбінесе, Yahoo! сияқты көптеген іздеу жүйелері веб-беттерді қарау нәтижелерімен ақылы енгізуді (бір бетке және бір клик үшін ақы) біріктіреді. Басқалары, мысалы Google (және 2006 жылдан бастап Ask.com), веб-мастерлерге іздеу тізіміне кіру үшін ақы төлеуге рұқсат бермейді (жарнамалар бөлек көрсетіледі және жарнама деп белгіленеді). Ақылы енгізуді сынаушылар оның іздеу нәтижелерін веб-сайттың экономикалық мүмкіндіктеріне негізделіп қайтаратынын, ал соңғы пайдаланушылар үшін сайттың маңыздылығына қарағанда оны аз қылатынын айтады. Көптеген жағдайларда, клик үшін ақы төлеу және ақылы енгізу арасындағы шекараны талқылау қажет. Кейбіреулер кез келген ақылы тізімдерді жарнама деп белгілеуге шақырады, ал олардың жақтаушылары веб-мастерлер тізімнің мазмұнын, оның орнын немесе тіпті оны пайдаланушыларға көрсетуді бақыламайтындықтан, бұл жарнама емес деп таластайды. Ақылы енгізудің тағы бір артықшылығы – сайт иелеріне беттерді сканерлеу кестесін анықтауға мүмкіндік беруі. Әдетте, беттің қашан сканерленетінін немесе іздеу жүйесінің индексіне қосылатынын бақылау мүмкіндігі жоқ. Ақылы енгізу беттер динамикалық түрде жасалған және жиі өзгертілетін жағдайларда өте пайдалы. Ақылы енгізу – іздеу маркетингінің әдісі, сонымен қатар іздеуді оңтайландыру құралы, себебі сарапшылар мен компаниялар рейтингті жақсартудың әртүрлі тәсілдерін сынап, нәтижелерді апталар немесе айлар күтудің орнына көбінесе бірнеше күн ішінде көре алады. Осылайша алынған білімді іздеу жүйесі компаниясына ақы төлемей басқа веб-беттерді оңтайландыру үшін пайдалануға болады.
Этика мәселелері
Ақылы іздеу жарнамасы даусыз болған жоқ және іздеу жүйелерінің іздеу нәтижелері беттерінде жарнаманы қалай көрсету мәселесі Consumer Reports WebWatch ұйымының бірнеше зерттеулері мен есептерінің назарында болды. Федералды сауда комиссиясы (FTC) 2002 жылы іздеу жүйелерінде ақылы жарнаманың ашық жариялануының маңыздылығы туралы хат шығарды, бұл Ральф Надермен байланысы бар тұтынушылардың мүддесін қорғайтын Commercial Alert тобынан түскен шағымға жауап ретінде жасалды. Іздеу маркетингімен байланысты тағы бір этикалық дау – тауар таңбасын бұзу мәселесі. Үшінші тараптардың бәсекелестерінің тауарлық аталымдарына ұсыныс беруге құқығы бар ма деген пікірталас жылдар бойы жүріп келеді. 2009 жылы Google саясатын өзгертті, бұрын бұл тактикаға тыйым салынған еді, енді үшінші тараптарға тауарлық аталымдар бойынша сауда-саттық жасауға рұқсат берілді, егер олардың лендинг беті тауарлық белгі туралы ақпаратты ұсынса. Саясат өзгергенімен, бұл мәселе әлі де қызу пікірталас тудырып отыр. 2012 жылдың 24 сәуірінде көптеген адамдар Google рейтингті жақсарту үшін сілтемелерді сатып алатын компанияларды жазалай бастағанын байқады. Google жаңартуы «Пингвин» деп аталды. Содан бері Google бірнеше «Пингвин»/«Панда» жаңартуларын шығарды. Дегенмен, SEM сілтемелерді сатып алумен байланысты емес және органикалық SEO және PPC басқаруға бағытталған. 2014 жылдың 20 қазанында Google «Пингвин» жаңартуының үш ресми нұсқасын жариялады. 2013 жылы 10-шы апелляциялық сот Lens.com, Inc. v. 1 800 Contacts, Inc. ісінде онлайн контактты линза сатушы Lens.com компаниясы бәсекелес 1 800 Contacts тіркелген 1800 CONTACTS тауарлық белгісін кілт сөз ретінде пайдаланып іздеу жарнамаларын сатып алғаны үшін тауарлық белгіні бұзған жоқ деген шешім шығарды. 2016 жылдың тамызында Федералды сауда комиссиясы 1 800 Contacts компаниясына қарсы әкімшілік шағым түсірді, онда компанияның іздеу маркетингі саласындағы тауарлық белгіні қорғау тәжірибесі FTC заңына қайшы келіп, бәсекелестікті шектеді деп айтылды. 1 800 Contacts компаниясы барлық кінәні жоққа шығарды және 2017 жылдың сәуірінде FTC әкімшілік сотында пайда болды.
Мысалдар
AdWords – веб-негізгі жарнама құралы ретінде танылады, себебі ол белгілі бір өнім немесе қызмет туралы ақпарат іздейтін веб-пайдаланушыларға жарнамаларды тікелей жеткізе алатын кілт сөздерді пайдаланады. Ол икемді және жарнамалық кеңейтулер, іздеу емес сайттарға қол жеткізу, брендтің танымалдығын арттыруға көмектесетін көрсету желісін пайдалану сияқты бейімделетін мүмкіндіктерді ұсынады. Жобаның құны клик бағасы (CPC) бойынша есептеледі, онда науқан үшін күндік ең жоғары баға белгіленеді, сондықтан қызмет ақысы жарнамаға клик жасалған жағдайда ғана төленеді. SEM компаниялары өздерінің SEM және SEO қызметтерін жариялау мақсатымен AdWords жобаларын іске қосты. Осы жоба стратегиясының ең табысты тәсілдерінің бірі – PPC жарнама қаражатын ақылға қонымды инвестициялауға баса назар аудару болды. Сонымен қатар, SEM компаниялары AdWords-ты тұтынушының интернет-жарнамаға салған инвестициясынан түсетін кірісті арттырудың тиімді құралы деп сипаттады. Түрлендіруді қадағалау және Google Analytics құралдарын пайдалану клиенттерге олардың жарнамалық науқанының нәтижелерін кликтен түрлендіруге дейін көрсету үшін пайдалы деп танылды. AdWords жобасы SEM компанияларына өз клиенттерін осы құралды пайдалануға оқытуға және науқанның тиімділігін арттыруға мүмкіндік берді. AdWord науқанының көмегімен көптеген клиенттердің веб-сайттарына трафик тек тоғыз айдың ішінде 250%-ға дейін артты. Іздеу жүйесі маркетингін басқарудың тағы бір жолы – контекстік жарнама. Бұл жерде маркетологтар өз өнімдеріне қатысты ақпаратты ұсынатын басқа сайттарға немесе порталдарға жарнама орналастырады, осылайша жарнама осы сайттардан ақпарат іздеп жүрген пайдаланушылардың назарына ілігеді. Сәтті SEM жоспары – ақпарат іздеушілер, бизнес және іздеу жүйелері арасындағы байланысты орнатуға бағытталған тәсіл. Бұрын іздеу жүйелері кейбір салалар үшін маңызды болмаған, бірақ соңғы жылдары ақпаратқа қол жеткізу үшін іздеу жүйелерін пайдалану бизнес мүмкіндіктерін арттыру үшін маңызды рөл атқарады. SEM құралдарын туризм сияқты бизнес үшін пайдалану потенциалды тұтынушыларды өз өнімдерімен таныстыруға мүмкіндік береді, бірақ сонымен қатар түрлі қиындықтар тудыруы мүмкін. Бұл қиындықтар компаниялардың өкілдігіндегі бәсекелестік және онлайн тұтынушылардың назарын аударуға болатын басқа да ақпарат көздері болуы мүмкін. Осы қиындықтарды жеңу үшін SEM қолданатын компаниялардың басты мақсаты – SERP-тердегі өздерінің позициясын жақсарту және оны мүмкіндігінше жоғары ұстап тұру, осылайша көрінуді арттыру. Сондықтан, іздеу жүйелері алгоритмдерді және веб-беттерді реттеу критерийлерін үздіксіз жаңартып, жетілдіріп отырады, іздеу жүйелерін теріс пайдалану мен спамға қарсы күресу үшін және іздеушілерге ең тиімді ақпаратты ұсыну үшін. Бұл ақпарат іздеушілер, бизнес және іздеу жүйелері арасындағы байланысты жақсартуға көмектеседі.