Кіріспе

Американдық математикалық физик

Карл Генри Бранс (туған күні 13 желтоқсан, 1935 жыл) – американдық математикалық физик, ең белгілі жұмысы – Бранс-Дик теориясы, онда гравитацияның теориялық негіздері зерттелген.

Өмірбаян

Техас штатында дүниеге келген Карл Бранс өзінің академиялық жолын көршілес Луизианада өткізді, 1957 жылы Нью-Орлеандағы Лойола университетін бітірді. 1961 жылы Принстон университетінде докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін, 1960 жылы Лойолаға оралды және кейіннен теориялық физика бойынша Дж.К. Картер атындағы ерекше профессор болды. Одан бері ол Принстон университетінде, Жоғары оқу орындарында және Германияның Кёльн қаласындағы Теориялық физика институтында қонақ профессор болып жұмыс істеді. Бранс гравитацияны зерттеумен айналысатын мамандардың арасында кеңінен танымал және Роберт Х. Диккемен бірлесіп, гравитациялық тұрақтының уақытқа байланысты өзгеретін Brans–Dicke гравитациялық теориясын жасады. Бұл теория Альберт Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясына басты бәсекелес болып табылады. Бранс пен Диккенің жұмысы бұрынғысынан Паскуаль Джорданның зерттеулерімен тығыз байланысты болғанымен, тәуелсіз түрде дамытылды. Бұл тұжырымдама көбінесе Джордан–Бранс–Дicke (JBD) скаляр-тензорлық гравитациялық теориясы деп аталады. Бұл теорияда Мах, Эддингтон, Дирак және басқалардың болжамдарына сүйене отырып, метрикаға қосымша, әмбебап байланысқан скалярлық өріс енгізіледі, нәтижесінде гравитациялық тұрақтының ғаламдағы материя таралуына байланысты болатын теория пайда болады. 1970-ші жылдардың соңында жүргізілген бірқатар жоғары дәлдікті өлшеулер JBD теориясының Күн жүйесінің аясында қарапайым стандартты Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясынан артықшылығы жоқ екенін көрсетті. Алайда, іс тізбектік теория мен инфляциялық космологияның дамуы стандартты жалпы салыстырмалылық теориясының скалярлық өріспен түзетулеріне деген қызығушылықты қайта жандандырды, бірақ бастапқы JBD нысанында емес. 1960 және 1970 жылдары Бранс төрт өлшемді Риччи-жалпақ геометрияның толық және тиімді инвариантты жіктемесін жасады, бұл Петровтан кейінгі тәсілдің бір түрі болып табылады, сонымен қатар символдық манипуляцияларға арналған алғашқы компьютерлік бағдарламаларды әзірледі. Ол бұл жұмысты кеңістік-уақыт бойынша екі формалы талшықтың күрделілігі тұрғысынан қорытындылады. Ол сондай-ақ Белл теоремасының дәлелдеріндегі айналмалы аргументке қатысты кейбір мәселелерді зерттеді, онда жасырын айнымалылар детектор параметрлеріне әсер етпейді деп есептеледі, бұл бастапқыда жасырын айнымалы себептілігін жоққа шығарды. 1980-ші жылдардан бастап Бранс экзотикалық (стандартты емес) жаһандық дифференциалдық құрылымдардың болуы және олардың физикаға қолданылу мүмкіндіктері туралы дифференциалдық топологиядағы кейбір дамуларды қарастырды. Бұл жұмысқа Мильнордың экзотикалық 7 сферасын экзотикалық Янг-Миллс бунделі ретінде қарастыру және әсіресе Эвклидтік төрт кеңістіктегі экзотикалық дифференциалдық құрылымдардың шексіздігі (экзотикалық R4) жалпы салыстырмалылық теориясында кеңістік-уақыттың баламалы модельдері ретінде қарастыру кірді. Бұл жұмыстың көп бөлігі Берлиндегі Торстен Ассельмейер Малугамен бірлесіп жасалды. Олар экзотикалық тегіс құрылымдар қараңғы материя және қараңғы энергия сияқты ғаламтанудағы кейбір мәселелерді шеше алатынын ұсынды. Олар 2007 жылы «Экзотикалық тегіс және физика» атты кітап жариялады.