Кіріспе

Гипотетикалық FTL тасымалдауды кеңістікті бүктеу арқылы

Алкубиерре қозғалтқышы (alkuˈβjere) – бұл болжамды кеңістік бүктеу идеясы, онда ғарыш кемесі алдындағы кеңістікті қысқарту және артындағы кеңістікті кеңейту арқылы жарықтан жылдам қозғалуға қол жеткізе алады, вакуумнан төмен конфигурацияланатын энергия тығыздығы өрісінің (яғни, теріс массаның) құрылуы мүмкін деген болжаммен. Алкубиерре ұсынған метрика Эйнштейннің өріс теңдеулерімен сәйкес болғанымен, мұндай қозғалтқыштың құрылысы міндетті түрде мүмкін емес. Алкубиерре қозғалтқышының ұсынылған механизмі теріс энергия тығыздығын білдіреді, сондықтан экзотикалық материяны немесе қара энергияны манипуляциялау қажет. Алайда, Алкубиерре (өткізуге болатын құрт тесіктерін талдаған физиктердің дәлелдерінен кейін) Казимир вакуумының параллель пластиналар арасында Алкубиерре қозғалтқышының теріс энергия талабын қанағаттандыра алатынын көрсетті. Тағы бір мәселе, Алкубиерре метрикасы Эйнштейн теңдеулерімен сәйкес болғанымен, жалпы салыстырмалылық теориясы кванттық механиканы қамтымайды. Кейбір физиктер кванттық гравитация теориясының (екі теорияны да біріктіретін) жалпы салыстырмалылықта уақытты кері бағытта саяхаттауға мүмкіндік беретін шешімдерді жоятынын (хронологияны қорғау болжамын қараңыз) және осылайша Алкубиерре қозғалтқышын жарамсыз ететінін дәлелдеу үшін аргументтер келтірді.

Тарих

1994 жылы Мигель Алькубиерр ғарыш кемесінің алдындағы кеңістікті қысып, артындағы кеңістікті кеңейтетін толқын жасау арқылы кеңістіктің геометриясын өзгерту әдісін ұсынды. Кеме осы толқынмен, жазық кеңістіктегі «сопақша көпіршік» деп аталатын аймақта қозғалады, бірақ бұл көпіршіктің ішінде өзі қозгалмайды, керісінше, қозғалыс қондырғысының әрекетінен аймақ өзгеше жылдамдықпен қозғалғанда, ол аймақпен бірге итемеленеді. Деформацияланған кеңістік-уақытқа қатысты жергілікті жылдамдық жарық жылдамдығынан кем болады, бірақ ғарыш кемесінің жылдамдығы жарық жылдамдығынан асады, соның арқасында жұлдызаралық сапарлар мүмкін болады, мысалы, Проксима Центаврға бірнеше күнде ұшып баруға болады.

Алкубьер метрикасы

Алкубьер метрикасы уорп-қозғалтқыштың кеңістік-уақытын анықтайды. Бұл – Лоренцтік көптік, және егер оны жалпы салыстырмалылық теориясы тұрғысынан қарастырсақ, ол бұрын тегіс болған кеңістікте бұрыштық көпіршіктің пайда болуына және жарық жылдамдығынан асып түсетіндей жылдамдықпен қозғалуына мүмкіндік береді. Көпіршіктің ішкі жағы инерциялық санақ жүйесі болып табылады, ал ондағы адамдар ешқандай дербес үдеуді сезінбейді. Бұл тасымалдау әдісі уорп-көпіршігінің ішіндегілерге қатысты жарық жылдамдығынан асып түсетін қозғалыстағы объектілерді қамтымайды; яғни, уорп-көпіршігінің ішіндегі жарық сәулесі әрқашан кемеден жылдам қозғалады. Көпіршіктің ішіндегі объектілер жарықтан жылдам қозғалмайтындықтан, Алкубьер метрикасының математикалық тұжырымы салыстырмалылық заңдарының қалыпты талаптарына сәйкес келеді (атап айтқанда, массасы бар объект жарық жылдамдығына жете алмайды немесе одан асып түсе алмайды), сондай-ақ уақыттың өзгеруі сияқты қалыпты салыстырмалылық эффектілері де жарық жылдамдығына жақын қозғалыс кезінде болатындай болмайды. Математик Хосе Натарио ұсынған Алкубьер метрикасының кеңейтілген түрі көлем элементтерінің кеңеюін жояды және қозғалыс бағытындағы қашықтықтардың өзгеруіне негізделген. Оның метрикасында кеңістік-уақыт кеменің бағытына қарай жиырылады және қозғалыс бағытына перпендикуляр бағытта кеңейеді, яғни көпіршік кеңістік арқылы "сырғанап" өтеді, шамамен айтқанда, "кеңістікті ығыстырып". Алкубьер қозғалтқышы гипотетикалық тұжырымдама болып қала береді, оның шешілуі қиын көрінетін мәселелері бар, бірақ қажетті энергия мөлшері енді қол жеткізбеуге болатынша үлкен деп есептелмейді. Сонымен қатар, Алексей Бобрик пен Джанни Мартир, принцип бойынша, жарықтан төмен жылдамдықпен қозғалатын, сфералық симметриялы уорп-қозғалтқыш кеңістік-уақытын адамзаттың қазіргі таңдағы физикалық принциптеріне, мысалы, оң энергияға негізделген құрастыруға болады деп мәлімдейді.

Қара энергия мен қара материяға байланысы

Оксфорд университетінің астрофизигі Джейми Фарнс, "Астрономия және астрофизика" ғылыми журналында жарияланған, қараңғы энергия мен қараңғы материяны бір қараңғы сұйықтыққа біріктіретін және 2030 жыл шамасында Квадратты километрлік массивпен тексеруге болатын теория ұсынды. Фарнс Альберт Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясының теңдеулерін жасау кезінде гравитациялық тұрғыдан теріске итергіш теріс массалар идеясын зерттегенін тапты, бұл идея ғаламның тең мөлшерде оң және теріс қасиеттерге ие болуына алып келетін "әдемі" гипотезаға негізделген. Фарнс теориясы Алькубиерр драйвының физикасына ұқсас әрекет ететін теріс массаларға сүйенеді, бұл уақыт бойынша өзгеретін Хаббл параметріне байланысты қазіргі "космологиядағы дағдарысқа" табиғи шешім ұсынады. Фарнс теориясы оң массаға (мысалы, ғарыш кемесіне) жарық жылдамдығына тең жылдамдыққа жетуге мүмкіндік беретіндіктен, ол "даулы" деп аталды. Егер бұл теория дұрыс болса, және ғылыми әдебиеттерде кеңінен талқыланса, ол қараңғы энергияны, қараңғы материяны түсіндіретін болады, жабық уақыт тәрізді қисықтарға (уақыт саяхаты) мүмкіндік береді және Алькубиерр драйвының экзотикалық материямен физикалық тұрғыдан мүмкін екенін көрсетеді.

Заттың орналасуы

Красников егер тахиондық материяны табу немесе қолдану мүмкін болмаса, онда шешім ретінде кеменің жолындағы массаларды осылай қозғалысқа келтіруге болады, арқасында қажетті өріс туындайды. Бірақ осы жағдайда, Алькубьерре драйвы бар кеме тек теміржол сияқты, алдымен қажетті инфрақұрылыммен жабдықталған маршруттармен ғана жүре алады. Көпіршектің ішіндегі пилот оның қабырғаларынан себеп-салдақ байланысы үзіліп, көпіршектен тыс әрекеттер жасай алмайды: көпіршекті алыс жұлдызға алғашқы сапар үшін пайдалануға болмайды, өйткені пилот "жолда" көпіршектің алдына инфрақұрылым орната алмайды. Мысалы, Вегаға саяхаттау (Жерден 25 жарық жылы қашықтықта) барлық дайындықтарды қажет етеді, нәтижесінде Вегаға жарық жылдамдығынан асып түсетін жылдамдықпен қозғалатын көпіршектің пайда болуын қамтамасыз ету керек; мұндай дайындықтар әрқашан 25 жылдан аса уақыт алады.

Қабырға қалыңдығы

Мұндай қозғалту үшін қажетті теріс энергия мөлшері әлі белгісіз. Тюфтс университетінің профессорлары Пфеннинг пен Аллен Эверетт жарық жылдамдығынан 10 есе жылдам қозғалатын деформациялық көпіршіктің қабырға қалыңдығы 10−32 метрден аспауы керек дейді. Бұл Планк ұзындығының шегіне, 1,6 × 10−35 метрге жуық. Алкубьердің бастапқы есептеулерінде 200 метрлік кемені қоршауға жеткілікті макроскопиялық көпіршік үшін байқаланатын ғарыш массасынан артық экзотикалық материя қажет болады, ал экзотикалық материяны 10−32 метрлік өте жіңішке жолаққа сығудың мүмкін еместігі айтылады. Ұқсас шектеулер Красниковтың суперлюминалды туннеліне де қатысты. Крис Ван ден Брок Алкубьердің моделін өзгертті, ол әлдеқайда аз экзотикалық материяны қажет етеді, бірақ кемені 10−32 метрлік мойны бар қисық кеңістік-уақыт "бөтелкесіне" орналастырады. Физиканың негізгі заңдары жабық уақыт тәрізді қисықтарға мүмкіндік берсе де, хронологияны қорғау гипотезасы, жалпы салыстырмалылық теориясының классикалық теориясы оларға рұқсат беретін барлық жағдайларда кванттық эффектілер осы мүмкіндікті жою үшін араласады деп болжайды, осылайша осы кеңістіктерді іске асыру мүмкін емес. Бұл эффектінің бір түрі – уақыт саяхаты алғаш мүмкін болатын кеңістік-уақыт аймағының шекарасында вакуумдық флуктуациялардың жиналуы, энергия тығыздығының жеткілікті деңгейге жететініне және басқа жағдайда уақыт машинасына айналатын жүйені жоятынына себеп болуы мүмкін. Жартылай классикалық гравитациядағы кейбір нәтижелер осы гипотезаны қолдайды, соның ішінде варп көпіршіктерінің жартылай классикалық тұрақсыздығын көрсеткен есептеулер, бірақ ақырында гипотезаны тек кванттық гравитацияның толық теориясы шеше алады. Алкубьер интернетте жарияланған лекция слайдтарында осы мәселелердің кейбіреулерін қысқаша талқылайды, онда ол: "Ескеріңіз: салыстырмалылық теориясында жарықтан жылдам саяхаттаудың кез келген әдісі принципиалды түрде уақытқа кері саяхаттау үшін (уақыт машинасы) қолданылуы мүмкін" деп жазады. Келесі слайдта ол хронологияны қорғау гипотезасын көтеріп, былай дейді: "Гипотеза дәлелденген жоқ (дәлелденсе, ол гипотеза болмас еді), бірақ кванттық өріс теориясына негізделген оны қолдайтын нақты аргументтер бар. Гипотеза жарықтан жылдам саяхаттауға тыйым салмайды. Ол жарықтан жылдам саяхаттау әдісі бар және оны уақыт машинасы жасау үшін қолдануға тырылса, бірдеңе дұрыс болмайды: жиналған энергия жарылады немесе қара тесік пайда болады деп мәлімдейді".

"Жұлдыздар жолының" варп-қозғалысы

Star Trek телесериалдары мен фильмдері жарық жылдамдығынан асып түсу әдісін сипаттау үшін "warp drive" терминін пайдаланады. Сериал жаратылған кезде Алькубьер теориясы да, оған ұқсас ештеңе де болған жоқ – "warp drive" термині және жалпы идея Джон В. Кэмпбеллдің 1931 жылғы "Ғарыш аралдары" ғылыми-фантастикалық романында туындады. Алькубьер Уильям Шатнерге жолдаған электрондық хатында, өзінің теориясы тікелей сериалда қолданылған терминмен шабыттандырылғанын айтты және 1994 жылғы мақаласында "ғылыми фантастиканың 'warp drive'-ы" деп атады. "Star Trek: The Original Series" көрсетілгеннен бері, жаңа "Star Trek" туындылары Алькубьер драйвының теориясын ғаламдық ғылымға енгізілген көпіршіктер/өрістерді пайдалану арқылы жақынырақ қолданды.