Кіріспе
Американдық сахна, теледидар және кино актрисасы (1915 – 2018) американдық актриса Эйлин Патрисия Аугуста Фрейзер Морисон (19 наурыз 1915 – 20 мамыр 2018) – Голливудтың алтын дәуіріндегі американдық сахна, теледидар және кино актрисасы, сонымен қатар меццо-сопрано әншісі. Ол бірнеше жыл сахнада болғаннан кейін 1939 жылы толық метражды фильмдегі дебютін жасады. Оның ең танымал туындылары – «Құлаған қарлығаш», Базил Ратбоунмен бірге түсірілген «Өлтіру үшін киінген» және «Бернадеттің әні» фильмінің экрандық нұсқасы. Ол үлкен көк көзді және өте ұзын, қара шашты әдемі әйел ретінде мақталып жүрді. Мансабының осы кезеңінде ол көбінесе femme fatale немесе «басқа әйел» рөлінде ойнады. Ол Бродвей сахнасына қайтып келгеннен кейін ғана Коул Портердің «Kiss Me, Kate» пьесасының түпнұсқалық қойылымындағы және кейіннен «The King and I» рөлінде ең үлкен жетістікке қол жеткізді.
the American actress
Eileen Patricia Augusta Fraser Morison (March 19, 1915 – May 20, 2018) was an American stage, television and film actress of the Golden Age of Hollywood and mezzo soprano singer. She made her feature film debut in 1939 after several years on the stage, and amongst her most renowned were The Fallen Sparrow, Dressed to Kill opposite Basil Rathbone and the screen adaptation of The Song of Bernadette. She was lauded as a beauty with large blue eyes and extremely long, dark hair. During this period of her career, she was often cast as the femme fatale or "other woman". It was only when she returned to the Broadway stage that she achieved her greatest success as the lead in the original production of Cole Porter's Kiss Me, Kate and subsequently in The King and I.
Өмірбаян
Айлин Патриция Аугуста Фрейзер Морисон 1915 жылғы 19 наурызда Манхэттенде дүниеге келді, бірақ кейбір дереккөздер оның туған жылын қателікпен 1914 деп көрсеткен. Оның әкесі Уильям Белфаст қаласынан шыққан драматург және актер болса, анасы Селена Морисон (құрмет аты Фрейзер) Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияның барлау қызметінде жұмыс істеген. Нью-Йорктегі Вашингтон Ирвинг орта мектебін бітірген соң Морисон Көркемөнер студенттер лигасынан оқыды, сонымен қатар "Көршілес театр" актерлік курстарында сабақ алды. Ол Марта Грэмнен би өнерін де үйренді. Осы кезеңде ол Russeks универмагында киім дизайнері болып жұмыс істеді.
Бірінші сахнадағы өнер
1938 жылы Морисон "Екі гүлдесте" мюзиклінде ойнады, ол бар болғаны 55 рет көрсетілді. Басқа актерлердің арасында Альфред Дрейк те болды, ол жылдар өткен соң Бродвейдегі "Kiss Me, Kate" хит-шоуында Морисонмен бірге ойнады.
Ең маңызды келісімшарт иесі
"Екі гүлдесте" фильмінде ойнаған Моррисонды Paramount Pictures компаниясының талантты іздеушілері байқады. Олар экзотикалық, қара шашты, олардың жұлдызды актрисаларының бірі Дороти Ламурға ұқсас сұлу әйелдерді іздеді. Содан кейін Морисон Paramount компаниясымен келісімшартқа қол қойды. Ол өзінің толық метражды фильмін "B" класты "Жасырынып жүргендер" (1939) фильмінде түсірді. 1939 жылы Paramount компаниясы оны Гари Купер мен Рей Милландтың қатысуымен түсірілген "Бью Гесте" атты приключенческий фильмінде Изобель рөліне қарастырды, бірақ бұл рөл Сьюзан Хейвардқа берілді. Келесі жылы ол Милландпен бірге Technicolor жанрындағы "Жабайы" (Untamed) фильмінде ойнады, бұл Клара Боудың "Құрқырап тұрған үй" (Man Trap, 1926) фильмінің жаңа нұсқасы болды. Морисонның мансабы үміттендіргенмен, оған "Ренджерс оф Фортуна" (1940) және "Лиссабондағы бір түн" (1941) сияқты бірнеше екінші деңгейдегі фильмдер тағайындалды, екеуі де Фред МакМюрреймен, сондай-ақ Ричард Дикс пен Престон Фостермен түсірілген "Райнд Ап" (1941) фильмі. 20th Century Fox компаниясына уақытша жіберілген ол "Рио-Гранде романсы" (1941) фильмінде өзінің алғашқы жағымсыз рөлдерінің бірін ойнады, онда Сесар Ромеро Cisco Kid рөлінде болды. Ол "Нью-Орлеандағы түн" (1942), "Көк аспанның ар жағы" (Beyond the Blue Horizon, 1942) және "Тұрмысқа күйеу керек пе?" (Are Husbands Necessary?, 1942) сияқты қанағаттандырмайтын рөлдерден кейін Paramount компаниясын тастады. Ол өзінің әріптесі Алан Лэддтен биік болғандықтан "Сынық кілт" (The Glass Key, 1942) фильмінен шығарылды деген қауесет бар.
USO тур
1942 жылға қарай АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа тартылып, нәтижесінде Морисон американдық әскерлер мен олардың одақтастарын ойын-сауықпен қамтыған көптеген танымал тұлғалардың біріне айналды. Сол жылдың қараша айында ол Ұлыбританиядағы USO турына Ал Джолсон, Мерл Оберон, Аллен Дженкинс және Фрэнк МакХьюмен бірге қатысты.
Фильмге қайта оралу
Морисон киноға тәуелсіз актер ретінде қайта оралды. Оның ең жақсы рөлдерінің бірі – болғаны шағын эпизодтық болса да – Дженифер Джонс түскен «Бернадетт әні» (1943) фильміндегі Евгения императрицасының рөлі еді. Ол Джон Гарфилд пен Морин О’Харамен бірге «Құлаған қарлығаш» (1943) және Лон Чейни кішінің ойнаған «Ішкі қасиетті орын» фильмдерінің бірі – «Др. Өлімді шақыру» (1945) фильмдерінде де түсті.
Аллаһқа мақтау!
1944 жылы Морисон қысқа мерзімге кино жұмысын тоқтатты да, Бродвей сахнасына қайта оралды. Сәуір айында ол Адельфи театрында "Аллаға шүкір!" музыкалық комедиясында дебют жасады. Бірақ, қойылым сәтті болмады және бар болғаны 20 көрсетілімнен кейін жабылды.
Кинодағы рөлдері
Киноға қайта оралған Морисон көбінесе қосалқы рөлдерде ойнай берді, көбінесе femme fatales немесе жақтырмас "басқа әйелдер" рөлінде, соның ішінде Спенсер Трейси мен Кэтрин Хепберннің ойнаған "Махаббатсыз" (1945) және Дина Дурбиннің комедиялық детективі "Пойыздағы ханым" (1945) фильмдерінде. Ол Universal студиясының "Шерлок Холмс" және MGM студиясының "The Thin Man" серияларының соңғы фильмдерінде, тиісінше "Қойғышты киіп" (1946) және "Жынысты адамның әні" (1947) фильмдерінде қатты жаман рөлдерді сомдады. Ол "Тарзан мен аңшы" (1947) фильмінде әйел антагонистінің рөлін ойнады, бұл Джонни Вайсмуллердің Эдгар Райс Берроуздың басты кейіпкері ретінде ойнаған соңғы фильмі болды. Осы кезеңде оның басты рөлдері көбінесе "B" санаттағы фильмдерде болды, атап айтқанда, Columbia студиясы үшін түсірілген Cinecolor өндірісіндегі "Ұрылар ханзадасы" (1947) фильмінде Джон Холлдың Робин Гудына қарсы Мариан рөлінде, содан кейін Роберт Липперт үшін екі фильмде ойнады: Ричард Арленмен бірге "Амазонканың патшайымы" (1947) және сепия түсті вестерн "Wildfire-дың қайтысы" (1948). Ол "Өлімнің сүйегі" (1947) фильмінде Виктор Матурдың үмітсіз, өзін-өзі өлтіруге итермелеген әйелінің рөлін ойнады. Цензуралық шектеулер мен продюсерлердің сол кездегі көрермендердің өзін-өзі өлтіру сахнасына дайын емес деген сеніміне байланысты оның рөлі соңғы нұсқадан алынып тасталды. Морисон 1948 жылы Мексикада түсірілген "София" атты тыңшылық фильмінде де ойнады. Ұзақ үзілістен кейін Морисон 1960 жылы Франц Листтің өмірбаянына арналған "Сон без конца" фильмінде Джордж Сэндтің рөлін сомдады.
Мені сүй, Кейт
1948 жылы Морисон тағы да кино мансабын тастап, сахнаға оралды және ең үлкен жетістігіне қол жеткізді. Коул Портер оның Голливудта ән айтқанын естіп, оның әншілік шеберлігі мен қайраттылығы жаңа шоуындағы басты әйел рөліне сай екенін шешті – «Мені сүй, Кейт». Морисон Лили Ванесси рөлін жасап, Бродвейде үлкен даңққа ие болды, оның өзінің шаршы тұлғасы сахнадағы рөлімен (Шекспирдің «Қызба жұлдыз» пьесасынан Кейт) үйлеседі. «Мені сүй, Кейт» спектаклінде «I Hate Men», «Wunderbar» және «So in Love» сияқты әндер орындалды, бұл Моррисонды бұрынғы Бродвейдегі әріптесі Альфред Дрейкпен қайта қатыстырды. Бұл қойылым Бродвейде 1948 жылдың 30 желтоқсанынан 1951 жылдың 28 шілдесіне дейін, барлығы 1077 рет көрсетілді. Морисон «Мені сүй, Кейт» спектаклінің лондондық қойылымында да ойнады, ол 400 қойылымға созылды.
Патша мен мен
1954 жылдың ақпан айында Морисон Роджерс пен Хаммерштейннің "Патша мен мен" қойылымында Анна Леоновенс рөлін сомдады, онда Юл Бриннер Сиам патшасы рөлінде өзінің жұлдызды дебютін жасады. Музыкалық тұңғыш рет 1951 жылы көрсетілді, бастапқыда Леоновенс рөлінде Гертруда Лоуренс ойнаған. Кейін Лоуренс Селесте Холммен, Констанс Карпентермен, Аннамари Дикимен және, ақырында, Морисонмен алмастырылды, ол 1954 жылдың 20 наурызында Бродвейдегі қойылым жабылғанға дейін "Патша мен мен" рөлінде ойнады, содан кейін ұлттық турнеде қойылымды жалғастырды, ол Лос-Анджелес азаматтық жарық операсында тоқтады (1954 жылдың 5 мамырынан бастап). Ол Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Муниципаль театрында ойнады; қойылым 1959 жылдың 11 маусымында ашылды.
Теледидардағы рөлдері
1950-1960 жылдары Морисон бірнеше теледидар бағдарламаларында, оның ішінде түрлі жанрдағы шоуларда қатысты. Олардың арасында Роберт Монтгомери ұсынған "Рио Рита" қойылымы (1950) және Эд Салливанның "The Toast of the Town" бағдарламасының 1955 жылғы эфиріндегі "Король мен мен" сегменті болды. 1952 жылы ол Джеки Глисонның шоуының "Жаңа үйленгендер" бөліміндегі "Рождестволық кеш" эпизодында Трикси Нортонның бұрынғы варьете әртісі – өзінің рөлін ойнады. Морисон сондай-ақ 1954 жылғы 28 наурызда сол кездегі барлық төрт американдық телеарнада көрсетілген General Foods 25 жылдық мерейтойына арналған шоуда: Роджерс және Хаммерштейнге арналған салтанатта өнер көрсетті. Морисон мен Альфред Дрейк 1958 жылғы 20 қарашада түсірілген "Kiss Me, Kate" спектаклінің Hallmark Hall of Fame өндірісіндегі рөлдерін қайта ойнады. Ол 1964 жылы британдық теледидарда Говард Килмен бірге "Кейт" қойылымында өнер көрсетті. 1971 жылы ол Юл Бриннермен бірге "Тони" сыйлығының эфирінде "Король мен мен" мюзиклінен "Shall We Dance" әнін орындады.
Қасиетті рөлдер
Оның музыкалық емес теледидардағы жұмыстарының ішінде детективтік сериалдағы тұрақты рөлі болды – «Эдди Дрейктің істері» (1952), Думонт телеарнасында Дон Хаггертимен бірге, сондай-ақ Ричард Бунның бас рөлде ойнаған «Тапаншасы бар адам» (1958) бағдарламасында Винсент Прайспен қонақ ретінде түсті. Бірнеше жыл өткен соң ол «Көзге көрінетін нәрселер» (1985) телефильмінде және 1989 жылы танымал «Көңіл көтеру» ситкомында қонақ рөлінде ойнады. Ол сондай-ақ «Егер сіз некрологта болмасаңыз, таңғы ас ішіңіз» деген деректі фильмде де түсті, ол 2017 жылы көрсетілді.
Соңғы сахналық және кинолық көріністер
1960-1970 жылдары Морисон сахнада көптеген рет өнер көрсетті, көбінесе тұрақты және гастрольдік қойылымдарда. Олардың ішінде музыкалық және драмалық пьесалар бар еді, соның ішінде «Сүт пен бал», «Кисмет», «Шат жесір», «Норвегия әні», «Мен вальс естіп тұрмын ба?», «Қоңырау, кітап және шам», «Төрт плакат», «Жеке үстелдер» және «Жеке өмірлер». Ол Сиэтл опера театрында (1965 жылдың сәуір айында ашылды) және Нью-Йорк қаласының орталығында (1965 жылдың 12 мамырында ашылды) «Маған сүй, Кейт» қойылымында ойнады. 1972 жылдың тамызында ол Лос-Анджелестегі Дороти Чандлер павильонында «Музыканың дыбысы» қойылымында өнер көрсетті. 1978 жылдың қарашасында ол Англиядағы Бирмингем репертуар театрында «Маған сүй, Кейт» фильмінде басты рөлді қайта ойнады. Морисон «Маған сүй, Кейт» сахналық табысынан кейін үш фильмге ғана түсті. Олардың бірі – жазушы Жорж Санның рөліндегі «Аяқталмаған ән» (1960) тамыр тарихы, композитор Франц Лист рөлінде Дирк Богардпен бірге ойнады, режиссер Джордж Кукор Морисонның дауысы тым әйелдік деп санап, оны басқа актрисамен қайта жаздырды, тағы бір эпизодтық рөл – «Вон Тон Тон, Голливудты құтқарған ит» (1976) комедиялық фильмінде және «Бродвей – Алтын жылдар» (2003) деректі фильмінде өзінің рөлінде. 1985 жылдың шілдесінде Морисон Жаңа Зеландияға сапар шегіп, Майкл Эдглидің сэр Роберт Хелпман мен оның досы Итон Магуонның гавайилік мюзиклі «Алоха» спектаклінде Алика рөлін ойнады, бұл қойылымды Джо Лейтон қойды, ал музыкалық жетекшісі Дерек Уильямс болды, ол 1981 жылы Хэмилтон Фаундерс театрындағы әлемдік премьерасында да оркестрлік партияны жазып, дирижерлік еткен. Дерек Метцгер Хэмилтон премьерасынан Морисонмен бірге Оклендтегі қайта қойылымда ойнады. 1999 жылдың 18 қарашасында Морисон Бродвейдегі сәтті «Маған сүй, Кейт» қойылымының ашылу кешінде болды, бұл Нью-Йорктегі алғашқы қайта қойылым болды, онда Брайан Стокc Митчелл мен Марин Маззи ойнады (Морисон 1948 жылы бастаған рөлде). 2018 жылдың мамырында қайтыс болған кезде Морисон сол құрамындағы тірі актерлердің бірі және сол алғашқы қойылымнан жалғыз тірі қалған негізгі актер еді.
Кейінгі жылдар
Кейінгі жылдары Морисон өзін сурет салуға арнады – оның ерте бала шағындағы құмарлықтарының бірі – және Лос-Анджелесте және оның төңірегінде бірнеше көрме ұйымдастырды. Ешқашан үйленбеген және баласыз болған ол 1961 жылдан бастап Лос-Анджелестегі Park La Brea пәтерлер үйінің кешенінде тұрды. 2012 жылдың желтоқсан айында 97 жасында ол Лос-Анджелестегі Pantages театрында «Белгісіз жастағы әйелдер» атты кеште сахнаға шықты. Оның әріптестерінің арасында Шарлотта Рей және Энн Джеффрис болды. 2014 жылдың наурыз айында 99 жасында ол Аль Хиршфельд театрында Бродвейге қайта оралудың 9-шы шарасында (Broadway Backwards 9) өнер көрсетті, бұл шара Бродвей Cares/Equity Fights AIDS және Лесбиянка, Гей, Бисексуал және Трансгендерлік қоғамдық орталығына көмек көрсету мақсатында өткізілді. Ол «Kiss Me, Kate» мюзиклінен «Шекспирді жаңартыңыз» әнін орындады. Оның 100 жылдық мерейтойына орай, Пасадена Playhouse 2015 жылдың 15 наурызында Патрисия Морисонға арналған кеш өткізді, онда көрермендермен сұрақ-жауап сессиясы және құрметті қонақ орындаған «Kiss Me, Kate» мюзиклінен үзінділер қойылды. Морисон сондай-ақ 2015 жылдың 7 наурызында Лос-Анджелес Таймс газетіне және Лос-Анджелестегі KPCC радиосында Патт Моррисонмен сұхбат берді. Морисон 2018 жылдың 20 мамырында 103 жасында Лос-Анджелестегі үйінде дүние салды.