Кіріспе
The Haunt of Fear) – 1950 жылы EC Comics баспасынан шыққан екі айда рет жарық көретін американдық қорқыныш комикстер жинағы. "Tales from the Crypt" және "The Vault of Horror" серияларымен бірге, ол EC баспасының ең танымал қорқыныш жинақтарының бірі болды. "The Haunt of Fear" комиксі 1950 жылдың мамыр-маусым санынан бастап газет стендтерінде сатыла бастады.
The Haunt of Fear was an American bi monthly horror comic anthology series published by EC Comics, starting in 1950. Along with Tales from the Crypt and The Vault of Horror, it formed a trifecta of popular EC horror anthologies. The Haunt of Fear was sold at newsstands beginning with its May/June 1950 issue.
Ерекшеліктері
1950 жылы баспагер Гейнс өзінің редакторы Ал Фельдштейнмен жұмыс істей бастады. Олар алдымен қорқынышты әңгімелермен тәжірибе жасауды қолға алды, мысалы, «Қылмыстық патруль» комиксі, кейін қысқаша «Үрейдің криптасы» деп аталып, соңында «Криптадан әңгімелер» болып өзгерді. Осы кезде қорқыныш жанры басымдық алды. (1950-ші жылдардың басында комикс баспагерлері екінші сыныпты пошта рұқсатына жұмсалатын қаражатты үнемдеу үшін, жаңа комикстерді "#1" нөмірінен бастаудың орнына, қолдағы комикстерінің атауларын жиі өзгертіп отырды). EC Western комикстер сериясы «Gunfighter» (өзі #5 нөмірінен басталып, Fat & Slat комиксінің нөмірлеуін қабылдаған) да осылайша «Үрейдің үйі» деп қайта аталды, #15 санынан бастап. «Үрейдің үйі» комиксінің нөмірлеуі #17 (3) санынан кейін қайта басталды, бұл туралы #4 санындағы хаттар рубрикасында былай түсіндірілді: «15-ші, 16-шы және 17-ші сандарды жариялағаннан кейін, АҚШ пошта басқармасы төртінші санның нөмірін 4 деп, емес 18 деп қоюды талап етті. Жарайды, «қалалық әкімдікпен күресе алмайсың!»». (EC соғыс комиксі «Two Fisted Tales» ескі «Үрейдің үйі» нөмірлеуін #18 санынан бастап қабылдады, бірақ өзі қайта басталған жоқ). Осы себепті, тіпті бір 1950-ші жылдардағы түпнұсқа серияның ішінде «Үрейдің үйі» комиксінің #15, 16 және 17 сандары екі рет қайталанып келеді.
Суретшілер мен жазушылар
Суретші Грэм Ингелс The Haunt of Fear комиксінің көркемдік жұмысын 4-шы санынан бастап өз міндетіне алды. Ол комикстің қалған бөлігі үшін Ескі Қарлықтың негізгі суретшісі болды, бірақ оның суреттері екінші санынан бері пайда бола бастады. Ингелс 1952 жылдың ақпан айында 11-ші санымен мұқаба жасауды қолға алды. Осы комикке үлес қосқан басқа суретшілер: Фельдштейн, Джонни Крейг, Уолли Вуд, Харви Курцман, Джек Дэвис, Джордж Руссос, Гарри Харрисон, Джо Орландо, Сид Чек, Джордж Эванс, Рид Крандалл, Джек Камен және Бернард Кригштейн. Ингелстің сегіз беттік бас мақалалардағы суреттері және оның айқын беттері, әсіресе 14-ші және 17-ші сандардағылары, қорқыныш иллюстрациясы үшін жаңа стандартты белгіледі. 12-ші сандағы "Поэтикалық әділдік" 1972 жылы Англиядағы Amicus Studios шығарған "Крипттен әңгімелер" антологиялық фильміне бейімделді. Бұл оқиғада Питер Кушинг мейірімді қарт қоқыс жинаушы рөлінде ойнады. Ингелс 22-ші сандағы "Wish You Were Here" суретін салған, ол да фильмге бейімделді. 17-ші сандағы "Бізді қорқыта ма? Байо қалай?" атты туынды Е.С. комикстерінің ең жақсы салынған қорқыныш оқиғаларының бірі деп есептейді, онда адам өлтіретін маньяктың қорқынышты келбеті Джон Барримор жұлдыздығындағы "Джекилл және мистер Хайд" үнсіз фильмінің ескі кадрынан алынған. Оқиғаның суреті 1972 жылы өткен E.C. Fan Addict Convention-де Е.С. комикстерінің ең жақсы қорқыныш суреті ретінде марапатталды. Гейнс және Фельдштейн 1953 жылдың соңына дейін барлық оқиғалардың жазылуына жауапты болды. Рей Брэдберидің басқа бір EC комиксіндегі рұқсатсыз бейімделуі нәтижесінде Брэдберидің рұқсатты бейімделулерінің сериясы пайда болды. Комикстерде "Қорқынышты ертегілер" сияқты, "Ұйқыдағы әйел", "Гензель мен Гретель" сияқты танымал ертегілердің пародийлық нұсқалары да болды. Пародийлер 1952 жылы 15-ші санда жарияланды. Комикстің ең даулы оқиғасы "Жаман ойын" (#19, 1953) болды. Оны Фельдштейн жазды, ал Дэвис сурет салған. Оқиғада алаяқ бейсболшының дене мүшелері бөлініп, оның дене бөліктерімен оның қылмыскерлері бейсбол ойнайды. Бұл оқиғаны Роберт Уоршоу 1954 жылы жарияланған "Пол, қорқыныш комикстері және доктор Вертам" атты эссесінде атап өтті. Ол оны "жақсы талғамның" шегі деп сипаттады. Бұл Фредерик Вертамның "Тәбиғи емес құштарлық" кітабында келтірілген көптеген мысалдардың бірі болды. Автор Грант Гейсман өзінің EC суретшілері туралы кітабына осы оқиғаның атын қойып, оны "Жаман ойын" (2005) деп атады.
Ескі ұста
EC-нің қорқынышты журналдары үш бөлек журналдан тұрғанмен, оларды бір-бірінен ажырату үшін тек атаулары ғана жеткілікті болды. Әр журналдың өзіне тән жүргізушісі болды, бірақ әдетте әр нөмірді жүргізу міндеті қалған екі журналдың жүргізушілерімен бөлісілді. Осылайша, "Қорқыныш ордасы" журналының бір санында Ескі Сиқыршының екі әңгімесі, "Крипттен шыққан әңгімелер" журналының Сақшысының (Crypt Keeper) бір әңгімесі және "Қорқынышты қорған" журналының Сақшысының (Vault Keeper) бір әңгімесі жарияланды. Бұл үш GhoulLunatics арасындағы кәсіби бәсекелестік көбінесе комедиялық эффект үшін пайдаланылды. Ескі Сиқыршы соңғы болып пайда болды. "Қорқыныш ордасы" журналының алғашқы санында жүргізуші болмады. Екінші санында "Сиқыршының қазандығы" (The Witch's Cauldron) атты жаңа айдар пайда болды, онда Ескі Сиқыршы суретші Джек Камен салған сурет арқылы өзін таныстырды. Үшінші санында Крейг салған мұқабада үш GhoulLunatics есіктен шығып тұрған көрінісі бейнеленді және "Ескі Сиқыршының нишасы" (The Old Witch's Niche) атты хаттар айдаршасы іске қосылды. Содан кейін Ескі Сиқыршы журналдың комедиялық қорқынышты жүргізушісі ретінде жұмыс істеді, ол таныстырған әңгімелердің қорқынышты атмосферасын жеңілдету үшін әжуалық және қаламбұрлы түсініктемелер берді. Бастапқыда баяу болғанмен, Ескі Сиқыршы GhoulLunatics-тің ең танымал тұлғасына айналды. Ол "Қорқыныш ордасы", "Крипттен шыққан әңгімелер" және "Қорқынышты қорған" журналдарының дерлік барлық санында, сондай-ақ "Қылмыстық оқиғалар" (Crime SuspenStories) журналының 3-тен 16-ға дейінгі санында пайда болды. Ескі Сиқыршы кейіпкері Салемнің сиқыршысы Ескі Нэнсиден (Old Nancy) шабыттанды, ол Алонзо Дин Коулдың 1931 жылдан 1938 жылға дейін WOR және Mutual радиостанцияларында, сондай-ақ синдикатта эфир берген "Сиқыршының әңгімесі" (The Witch's Tale) радиосериясының жүргізушісі болған. Ескі Сиқыршының өзінің шығу тегі туралы айтылған оқиға "Қорқыныш ордасы" журналының #14 санындағы "Бірегей кішкентай!" ("A Little Stranger!") атты әңгімеде кездеседі, онда оның тууына қатысты жағдайлар баяндалады.
Өлім
1954 жылы Гейнс пен Фельдштейн бұрынғы атауын қайта жандандыру арқылы қорқынышты басылымдарына төртінші кітапты қосуды жоспарлады – «Үрейдің мазары». Бірақ олар тоқтап қалды. Қорқынышты және зорлық-зомбылыққа толы комикстер ата-аналар, мектеп мұғалімдері, дін қызметкерлері, психологтар және басқалар тарапынан сыналып, балалардың денсаулығына зиянды деп есептелді. Комикс кітаптары Америкадағы жасөспірімдер арасындағы қылмыстың өршуіне ықпал етеді деп саналды. 1954 жылдың сәуір және маусым айларында жасөспірімдер арасындағы қылмысты зерттеу бойынша Сенаттың кіші комитетінің отырысы жарияланды. Отырыста зорлық-зомбылыққа толы комикстерге баса назар аударылып, олар жақсы нәтиже көрсетпеді. Комитет комикс индустриясын жасөспірімдер арасындағы қылмысқа тікелей кінәлі деп айыптамаса да, өнімнің мазмұнын жұмсартуды ұсынды. Баспагерлер қатты дабылға түсті. Индустрия сыртқы цензурадан қашу үшін өздігінен реттелетін Америка Комикс Журналдары Ассоциациясын (ACJA) және Комикс Кодексін (КК) құрды. Бұл кодекс зорлық-зомбылыққа толы комикс жанрларына қатаң шектеулер қойды. Баспагерлерге тақырыптарында «үрей» және «қорқыныш» сөздерін қолдануға тыйым салынды. Зомбилерді, қасқырларды, қорқынышты кейіпкерлерді және қорқынышты әдебиет элементтерін бейнелеуге рұқсат болмады. Гейнс шаршады, өзінің комикстеріне арнайы шабуыл жасалып жатыр деп сенді және олардың болашақта сәтсіздікке ұшырауға белгілі екенін түсінді. 1954 жылдың қыркүйегінде «Қорқыныш үйі» және оның серік басылымдарын жапты. «Қорқыныш үйі» журналының соңғы саны – 28, 1954 жылдың қараша-желтоқсан айлары. «Үрейдің мазары» комиксінің бір саны дайын болғандықтан, ол 1955 жылдың ақпан-наурыз айларында «Мазардан әңгімелер» журналының соңғы саны ретінде жарық көрді.
Қайта басып шығару
"Қорық үйі" бірнеше рет қайта басылып шықты. Ballantine Books 1964–66 жылдары таңдалған "Haunt" әңгімелерін EC антологиялар сериясында қайта басып шығарды. Журнал 1985 жылы "The Complete EC Library" жинағының бір бөлігі ретінде баспагер Рас Кокранның қара-ақ бес қалың кітабында толық жинақталды. 1990/91 жылдары Кокран (Gladstone Publishing компаниясымен бірлесіп және жеке) бірнеше түрлі-түсті нөмірлерді қайта басып шығарды. 1992 жылдың қарашасынан 1998 жылдың тамызына дейін Кокран мен Gemstone Publishing 28 жеке нөмірді қайта басып шығарды. Бұл толық жиынтық кейіннен мұқабаларымен бірге алты жұмсақ мұқабалы EC жылнамалары сериясында қайта басылды. Cochran Publishing және Gemstone Publishing "Қорық үйі" атты қатты мұқабалы, түсті томдарды EC Archives сериясының бөлігі ретінде басып шығаруды жоспарлаған, бірақ Gemstone компаниясының қаржылық қиындықтары осы жобаны тоқтатты. Серияны GC Press LLC жаңғыртты, бұл Рас Кокран мен Грант Гейсман құрған шағын баспа. "Қорық үйі" 1-томы 2012 жылдың қаңтарында жарық көрді. Dark Horse 2015 жылы серияны қайтадан жариялады, ал бесінші және соңғы том 2018 жылы жарық көрді.
Медиаға бейімделу
"Қорық үйі" кітабындағы оқиғалар "Криптадан шыққан әңгімелер" фильмінің және телесериалдың кино нұсқасына бейімделді. Телесериалға бейімделген оқиғалар: "Үй қорқынышы" (#15(1)), "Телевизиялық қорқыныш" (№17(3)), "Бүгін құлақ, ертең жоқ" (#11), "Өліктің кеудесінде" (#12), "Өлім бізді айырғанша" (#12), "Не пісіріп жатыр?" (#12), "Кейбір сатушылардың өлімі" (#15), "Маған қайта кел, жаным" (#19), "Мысықты қазып көр, ол әлдеқашан кетіпті" (#21), "Қорқынышты курс" (#23), "Күнә тереңде жатыр" (#24), "Құпия" (#24), "Жаңа келген" (#25), "Бұзылған" (#26), "Таң атуда" (#26) және "Бет өзгерту" (#27). Билл Гейнс мүсінші Стив Фиорилланың "Ескі әйелдің" латекс маскасына ие болды. HBO телеарнасының "Криптадан шыққан әңгімелер" антологиялық телесериалының екінші маусымында осы Ескі әйел маскасының суреті қолданылды. Бұл 1990 жылдың 26 маусымындағы "Корманның апаты" эпизодында болды, ол EC әңгімесі "Каменнің апаты" негізінде жасалған. Джек Камен салған түпнұсқа өзін-өзі пародиалайтын оқиға EC кеңсесінде өтеді, онда EC редакторлары Каменнің суреттері туралы кездеседі. Ескі әйел "Криптадан шыққан қорқыныш" анимациялық түрінде пайда болды және оны Элизабет Ханна дауыстады.