Кіріспе

Америка Құрама Штаттарында комикс кітаптарының мазмұнын өздігінен реттеуге арналған ерікті кодекс.

Комикс кодексінің органы (CCA) 1954 жылы Америка Комикс Журналдары қауымдастығы тарапынан үкіметтік реттеуге балама ретінде құрылды. CCA комикс баспаларына АҚШ-та комикс кітаптарының мазмұнын өздігінен реттеуге мүмкіндік берді. Кодекс ерікті болды, себебі оны қолдануды міндеттейтін заң болған жоқ, алайда кейбір жарнама берушілер мен сатушылар оған сенімділік үшін жүгінді. Dell, Western және Classics Illustrated сияқты кейбір баспагерлер оны ешқашан қолданбады. "Комикс кодексі" деп белгілі болған кодекс 21-ші ғасырдың басына дейін қолданыста болды. CCA-ның құрылуы Сенатта өткен бірқатар тыңдаулар мен психиатр Фредерик Вертамның "Кінәсіздерді азғыру" атты кітабының жариялануына байланысты моральдық дағдарыстан кейін болды. Мүшелер комикстерді CCA-ға жіберді, олар комикстердің кодекс талаптарына сәйкес келуін тексерді, содан кейін кітап талаптарға сай келсе, мөрін мұқабаға қоюға рұқсат берді. Өзінің ықпалының шарықталу кезеңінде, CCA АҚШ комикс индустриясы үшін де-факто цензура болып табылды, көптеген комикстерді жариялау үшін мөр қажет болды. 2000-жылдардың басында баспагерлер CCA-ны айналып өтті, ал Marvel Comics 2001 жылы одан бас тартты. 2010 жылға қарай, тек үш ірі баспагер ғана оған сәйкес болды: DC Comics, Archie Comics және Bongo Comics. Bongo 2010 жылы CCA-дан бөлінді. DC және Archie 2011 жылдың қаңтар айында одан бас тарды, нәтижесінде кодекс толығымен қолданыссыз болды.

Негізін қалау

Американың комикс журналдар қауымдастығы (CMAA) 1954 жылдың қыркүйегінде комикс кітаптарындағы зорлық-зомбылық пен қорқынышты суреттерге байланысты кең таралған халықтық алаңдаушылыққа жауап ретінде құрылды. CCA қабылданғанға дейін кейбір қалаларда комикс кітаптарын жазайықтап өртеу және тыйым салу жиі ұйымдастырылды. Оклахома-Сити (Оклахома штаты) және Хьюстон (Техас штаты) қалалық кеңестері қылмыс және қорқыныш жанрындағы комикстерге тыйым салу туралы қаулылар қабылдады, бірақ Калифорния штатының Лос-Анджелес округі жасаған әрекет соттарда конституцияға қайшы деп танылды. "Арчи Американа сериясы: 50-жылдардың ең жақсылары" кітабына жазған кіріспесінде редактор Виктор Горелик кодты еске алып, "Менің жаңа суретшінің көмекшісі ретіндегі алғашқы тапсырмам Кэти Киннің көкірек бөлігі ашық блузкаларын түзету және көтеру болды" деп жазды. Ол сондай-ақ Арчи суретшісі Гарри Люси туралы: "Оның кейде ойға шақыратын суреттеуі – және ол ең жақсылардың бірі болды – оның жұмысынан айрылуына себеп болуға жақын еді. Оның қарындашпен салған суреттері келгенде кейіпкерлер тек бір бетте ғана киіммен бейнеленген. Терри Сзеникс есімді суретші оларды қалған беттерге киіндіруге тиіс болды" деп жазды. CCA комикс баспаларына ресми бақылау жүргізбесе де, көптеген дистрибьюторлар мөрі жоқ комикстерді таратқысы келмеді. Дегенмен, Dell Comics және Gold Key Comics сияқты екі ірі комикс баспасы мөрді көрсетпеді, себебі олардың өнімдері одан да жоғары билікке бағынышты болды: олардың лицензия берушілері, соның ішінде Уолт Дисней және балаларға арналған көптеген телешоулардың продюсерлері.

Сын-пикирлер мен олардың орындалуы

Кейбір баспагерлер бұл шектеулерде өркендеді, ал басқалары тақырыптарды тоқтату арқылы және кодтан өткен мазмұнға назар аудару арқылы бейімделді, ал тағы бірі жабылды. Іс жүзінде, CCA мақұлдауының болмауының жағымсыз салдары комикс кітаптарын көтерме саудагерлердің таратпауы болды, олар, бір тарихшының айтуынша, "Комикс кодексі органының күші ретінде әрекет етіп, тек мөрмен белгіленген комикстерді ғана қабылдауға келісті". Баспагер Уильям Гейнс комикс кітаптарының тақырыптарында "қылмыс", "қорқыныш" және "үрей" сөздерін тыйымдайтын ережелер оның ең көп сатылған Crime SuspenStories, The Vault of Horror және Tales from the Crypt тақырыптарына қасақана бағытталғанына сенді. Вертам бұл кодексті жеткіліксіз жартылай шара деп есептеді. Ал комикстерді талдаушы Скотт МакКлауд кейінірек: "Кодекс жасалғанда, фильмнің G санатына ие болуы үшін қажетті талаптар тізімі екі еселенгендей болды, басқа қабылданатын санатар жоқ еді!" деді.

Кодексті жаңарту

1971 жылы Кодекске бірнеше рет түзетулер енгізілді, алғашқысы 28 қаңтарда жасалды. Бұл түзетулердің мақсаты, басқа нәрселермен қатар, кейде "қылмыстық мінез-құлықты және мемлекеттік қызметкерлер арасындағы жемқорлықты көңіл жағдайымен бейнелеу" ("егер бұл ерекше жағдай ретінде көрсетілсе және кінәлі жазаланса"), сондай-ақ кейбір қылмыстық әрекеттер арқылы құқық қорғау органдарының өкілдерін өлтіруге және "әрекеттің өзі емес, оның ұсынылуына" рұқсат беру болды. Бұл тәжірибе Marvel супергеройлерінің желісіне де көшті: "The Avengers" комиксінде қайта тірілген супергерой Wonder Man өлімнен оралғанда, оны "zuvembie" деп атады. DC комикс өзінің зомбилер туралы тарихын "Swamp Thing" #16 (1975 жылдың мамыры) комиксінде жариялады, онда өлгендер қабірлерінен қайта тіріледі, ал жанды жейтін демон "Swamp Thing" #15 (1975 жылдың сәуірі) комиксінде пайда болды. Осы шамада АҚШ-тың Денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қорғау департаменті Marvel Comics бас редакторы Стэн Лиге есірткіге қарсы күрес туралы очерк жазуды ұсынды. Алайда, Кодекс әкімшісі Леонард Дарвин "Spider-Man" оқиғасы кезінде ауру болды. Оқиға жақсы қабылданды және CCA-ның мақұлдаудан бас тарту туралы аргументі нәтижесіз деп танылды. "Кодекске қатысты біздегі жалғыз үлкен мәселе осы болды", - деді Ли 1998 жылғы сұхбатта: text=Мен оларды түсіне алдым; олар заңгерлер сияқты, барлық нәрсені сөзбе-сөз және техникалық тұрғыдан қабылдайтын адамдар еді. Кодекс есірткі туралы айтуға тыйым салды және олардың ережелеріне сәйкес, олар дұрыс айтқан. Сондықтан мен оларға ашуланбадым. Мен "Бұл менің ісім" дедім және осы үш нөмірге арналған Кодекс белгісін алып тастадым. Содан кейін біз қайтадан Кодекске оралдық. Мен әңгіме жазғанда Кодекс туралы ойлаған емеспін, себебі мен ешқашан да тым зорлық-зомбылыққа немесе тым ашыққа толы нәрсе жасағым келмеді. Жастардың осы кітаптарды оқып отырғанын білдім, ал егер Кодекс болмағанда, мен бұл оқиғаларды басқаша жазар ма едім деп ойламаймын. Ли мен Marvel DC басшысы Кармин Инфантинодан "Кодекске қарсы шыққандары үшін" сын естіді, ол DC "Кодекс өзгермегенше есірткі туралы ешқандай оқиға жасамақ емес" деді. Кодекске соңғы болып жазылған Now Comics болды, ол 1989 жылдың басында шығарылған комикстеріне Кодекс белгісін қоя бастады.

Тарату және мұра

CCA Marvel Comics сериясының бір санын қабылдамады, X Force комиксіне 2001 жылы өзгерістер енгізуді талап етті. Оның орнына Marvel өзінің комикстерін CCA-ға жіберуді тоқтатты. Bongo Comics 2010 жылы Кодекс қолдануын ешқандай хабарламасыз тоқтатты. CMAA 2000-шы жылдардың белгілі бір кезеңінде сауда ұйымын басқарумен айналысатын Kellen Company компаниясымен басқарылды, ол 2009 жылы қатысуын тоқтатты. 2010 жылы Archie сияқты кейбір баспагерлер комикстеріне мөрді CMAA-ға жібермей-ақ қойды. Archie Comics президенті Майк Пеллерито, код олардың компаниясына басқаларға әсер еткендей әсер етпегенін, себебі "біз денелерді тоңазытқыштарға тығып салуға асықпаймыз" деді. Компания 2010 жылдың желтоқсанына дейін комикстерді мақұлдауға жібергенін, бірақ кімге жібергенін айтпады, бұл Кодекс күшін жояды. 2011 жылдың 24 қаңтарында Newsarama хабарлағандай, соңғы бірнеше жылда жарнама берушілердің көп бөлігі CCA мөріне сүйене отырып шешім қабылдауды тоқтатты. Осы кезеңде пайда болған көптеген жаңа баспагерлер олардың мазмұны Кодекс стандарттарына сәйкес болғанына қарамастан, CCA-ға қосылмады. Комикстерді қорғау қоры 2011 жылдың 29 қыркүйегінде таратылған CMAA-дан Comics Code мөрінің авторлық құқығын сатып алатынын жариялады. Comics Code мөрі 2018 жылғы "Spider-Man: Into the Spider-Verse" және 2023 жылғы "Spider-Man: Across the Spider-Verse" супергеройлік фильмдерінің басындағы өндіріс логотиптерінің арасында көрінеді. Binge Books 2021 жылдың мамырында Роджер Стерн, Рон Френц және Сал Бускема жасаған "Heroes Union" бір томдық комиксінде мөрді қолданғанын хабарлады.