Жер астындағы комикстер: 1960-70 жылдарғы контрмәдениетінің көркемдік көрінісі

Кіріспе

Комикс жанры

Жер асты комикстері – шағын типографияларда немесе авторлық құқықпен шығарылатын комикс кітаптары, көбінесе әлеуметтік мәселелерді қозғайтын немесе сатиралық сипатта болады. Олар Комикс кодексі шектеулеріне байланысты негізгі комикстерде рұхсат етілмейтін мазмұнды бейнелейді, оның ішінде есірткі қолдану, сексуалдық сипаттамалар және зорлық-зомбылық. Олардың ең танымал кезеңі 1960 және 1970 жылдардағы АҚШ-та және 1970 жылдардағы Ұлыбританияда болды. Роберт Крамб, Гилберт Шелтон, Барбара "Вилли" Мендес, Трина Роббинс және көптеген басқа суретшілер контркультуралық ортадағы оқырмандарға танымал болған жер асты комикстерін жасады. Панк стиліндегі Гари Пантер сияқты авторлар да комикстер жазды. Алтын ғасырынан көп уақыт өткен соң, жер асты комикстері фильмдер мен телешоуларға, сондай-ақ негізгі комикстерге әсер етіп, қайтадан танымал болды, бірақ олардың ең маңызды мұрасы баламалы комикстерде көрінеді.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарындағы андерграунд комикстер қозғалысы 1960 жылдары пайда болды, ол контрмәдениетке жақын тақырыптарға: есірткі қолдану, саясат, рок-музыка және еркін махаббатқа ден қойды. Андерграунд комикстер қозғалысы 1968 және 1975 жылдар аралығында АҚШ-та ең үлкен жетістікке жетті. Андерграунд комикстер көбінесе есірткі мәдениетіне көз тартатын мұқабаларды көрсетті және сатуды арттыру үшін ЛСД-ге негізделген плакаттарды үлгі етті. Американдық комикстерге 1950 жылдардағы EC Comics және әсіресе Харви Куртцман редакциялаған журналдар, соның ішінде Mad (алғаш 1952 жылы жарық көрді) үлкен әсер етті. Шелтонның өзінің Wonder Wart Hog комиксі 1962 жылы колледждің бақханалық журналының №12-де жарияланды. 1964 жылы Техаста жарық көрген Джек Джексонның «Құдайдың мұрны» атты комиксі де осы атаумен белгілі болды. Бір анықтамалықта сол жылы шыққан тағы екі андерграунд комиксі: Вон Боденің «Das Kampf» және Чарльз Плимеллдің «Роберт Ронни Бранаман» комикстері тізімделген. Джоэл Бек әр аптада Berkeley Barb андерграунд газетінде бір беттік комикс жариялай бастады, ал оның толық көлемді «Ленни Ларедо» комиксі 1965 жылы жарық көрді. Тағы бір андерграунд газеті, East Village Other, андерграунд комикстер қозғалысының маңызды алғышарты болды, онда Крамб, Шелтон, Ким Дейч, Трина Роббинс, Испания Родригес және Арт Шпигельман сияқты суретшілердің комикстері жарияланды. Сан-Францискодан шыққан Zap Comix-тің бірінші санымен нағыз андерграунд комикстері пайда болды. Zap және көптеген алғашқы андерграунд комикстер басылымдары East Village Other, Berkeley Barb және Yarrowstalks сияқты андерграунд газеттерінде алғаш жарияланған комикс беттерін қайта басып шығарудан басталды. Баспагерлер үшін қайта басылымдар танымал болды, өйткені андерграунд суретшілері бастапқыда өздерінің жұмыстарына көп талап қоймайтын. Оның алғашқы жеке комиксі – Zap Comix. Атауы қаржылық тұрғыдан сәтті болды және андерграунд комикстері үшін нарықты дерлік жеке қолмен дамытты. Бірнеше санынан кейін Zap басқа карикатуристерді де көрсетті, соның ішінде С. Клей Уилсон, Роберт Уильямс, Испания Родригес және Гилберт Шелтон. Крамб жеке тақырыптар сериясын бастады, соның ішінде «Үмітсіздік», «Uneeda» (екеуі де 1969 жылы Print Mint баспасында жарық көрді), «Big Ass Comics», «R. Crumb's Comics and Stories», «Motor City Comics» (барлығы 1969 жылы Rip Off Press баспасында жарық көрді), «Home Grown Funnies» (Kitchen Sink Press, 1971) және «Hytone Comix» (Apex Novelties, 1971), сонымен қатар порнографиялық антологиялар «Jiz» және «Snatch» (екеуі де Apex Novelties, 1969). Ең маңыздысы, негізгі андерграунд баспагерлерінің барлығы осы аймақта орналасқан: Дон Донахьюдың Apex Novelties, Гэри Арлингтонның Сан-Франциско комикс кітап компаниясы және Rip Off Press қалада орналасқан, ал Рон Тернердің Last Gasp және Print Mint Берклиде орналасқан. Кейіннен Last Gasp Сан-Францискоға көшіп барды. 1960 жылдардың соңында Corcoran өнер галереясы «The Phonus Balonus Show» (1969 жылдың 20 мамыры мен 15 маусымы) көрмесін өткізген кезде қозғалыс ірі американдық мұражайлардың назарына ілікті. Музейдің танымал директоры Уолтер Хоппстың Боб Стюарт ұйымдастырған көрмесінде Крамб, Шелтон, Вон Боде, Ким Дейч, Джей Линч және басқалардың жұмыстары қойылды. Крамбтың ең танымал андерграунд туындыларының ішінде «Whiteman», «Angelfood McSpade», «Fritz the Cat» және «Mr. Natural» комикстері бар. Крамб өзін өзі жек көретін, жыныстық құштарлыққа берілген интеллектуал ретінде бейнелеген кейіпкер ретінде де суреттеді. Playboy және National Lampoon сияқты негізгі басылымдар андерграунд комикстеріне ұқсас комикстер мен өнерді жариялай бастады. 1970 жылдары Rip Off Press карикатурашы және серіктес иесі Гилберт Шелтон басқаратын синдикациялық қызметті ұйымдастырды, ол апталық комикс мазмұнын баламалы газеттерге және студенттік басылымдарға сатты. Әр жұма сайын компания Shelton, Joel Beck, Dave Sheridan, Ted Richards, Bill Griffith және Harry Driggs (R. Diggs ретінде) сияқты карикатурашылардың туындыларымен тарату парағын жіберді. Синдикат 1979 жылы тоқтатылды, ал оның үшін шығарылған материалдың көп бөлігі ақырында 1977 жылы жарық көрген компанияның ұзақ жылдар бойы жарияланып келген Rip Off Comix антологиясында жарияланды. Гриффиттің 1976 жылы синдикаттың апталық комиксі ретінде жарық көрген «Zippy» комиксі 1986 жылы King Features Syndicate күнделікті синдикаттауға алды. Андерграунд комикстер қозғалысының сыншылары басылымдардың әлеуметтік жауапкершіліктен тыс екенін және зорлық-зомбылықты, жыныстық қатынасты және есірткі қолдануды дәріптейтінін мәлімдеді. 1976 жылы Marvel ересектерге арналған сатирикалық комикс «Howard the Duck» комиксімен табысқа жетті, ол андерграунд комикстер қозғалысынан шабыт алды. Ол андерграунд комикстерінде жиі кездесетін ашық мазмұнды бейнелемесе де, Marvel бұрын жариялаған кез келген нәрсеге қарағанда әлеуметтік тұрғыдан маңыздырақ болды. Сонымен қатар, шамамен осы кезеңде Bijou Funnies кітабы Линч, Грин, Крамб, Шелтон, Шпигельман, Дейч, Скип Уильямсон, Джей Кинни, Эверт Герадтс, Рори Хейс, Дэн Клайн және Джим Осборн сияқты суретшілердің комикстерін таныстырды. Сол сияқты, And/Or Press кооперативі 1974 жылы Гриффит пен Киннидің «Young Lust» антологиясынан «ең жақсы» туындыларын жинаған «The Young Lust Reader» кітабын және Дэйв Шеридан мен Фред Шриердің «The Overland Vegetable Stagecoach presents Mindwarp: An Anthology» (1975) кітабын жариялады. And/Or Press кейіннен Гриффиттің «Zippy the Pinhead» комиксінің алғашқы жұмсақ мұқабалы жинақтарын жариялады.

The United States underground comics scene emerged in the 1960s, focusing on subjects dear to the counterculture: recreational drug use, politics, rock music, and free love. The underground comix scene had its strongest success in the United States between 1968 and 1975, Underground comix often featured covers intended to appeal to the drug culture, and imitated LSD inspired posters to increase sales. American comix were strongly influenced by 1950s EC Comics and especially magazines edited by Harvey Kurtzman, including Mad (which first appeared in 1952). Shelton's own Wonder Wart Hog appeared in the college humor magazine Bacchanal #1 2 in 1962. Jack Jackson's God Nose, published in Texas in 1964, has also been given that title. One guide lists two other underground comix from that year, Vaughn Bodē's Das Kampf and Charles Plymell's Robert Ronnie Branaman. Joel Beck began contributing a full page comic each week to the underground newspaper the Berkeley Barb and his full length comic Lenny of Laredo was published in 1965. Another underground paper, the East Village Other, was an important precursor to the underground comix movement, featuring comic strips by artists including Crumb, Shelton, Kim Deitch, Trina Robbins, Spain Rodriguez, and Art Spiegelman before true underground comix emerged from San Francisco with the first issue of Zap Comix. Zap and many of the first true underground comix publications began with reprints of comic strip pages which first appeared in underground papers like the East Village Other, the Berkeley Barb, and Yarrowstalks. efn|Reprints were popular with publishers because underground artists originally had few claims on their own work. his first solo comic, Zap Comix. The title was financially successful and almost single handedly developed a market for underground comix. Within a few issues, Zap began to feature other cartoonists — including S. Clay Wilson, Robert Williams, Spain Rodriguez, and Gilbert Shelton — and Crumb launched a series of solo titles, including Despair, Uneeda (both published by Print Mint in 1969), Big Ass Comics, R. Crumb's Comics and Stories, Motor City Comics (all published by Rip Off Press in 1969), Home Grown Funnies (Kitchen Sink Press, 1971) and Hytone Comix (Apex Novelties, 1971), in addition to founding the pornographic anthologies Jiz and Snatch (both Apex Novelties, 1969). Just as importantly, the major underground publishers were all based in the area: Don Donahue's Apex Novelties, Gary Arlington's San Francisco Comic Book Company, and Rip Off Press were all headquartered in the city, with Ron Turner's Last Gasp and the Print Mint based in Berkeley. Last Gasp later moved to San Francisco. By the end of the 1960s, there was recognition of the movement by a major American museum when the Corcoran Gallery of Art staged an exhibition, The Phonus Balonus Show (May 20 June 15, 1969). Curated by Bhob Stewart for famed museum director Walter Hopps, it included work by Crumb, Shelton, Vaughn Bodé, Kim Deitch, Jay Lynch and others. Crumb's best known underground features included Whiteman, Angelfood McSpade, Fritz the Cat, and Mr. Natural. Crumb also drew himself as a character, caricaturing himself as a self loathing, sex obsessed intellectual. Mainstream publications such as Playboy and National Lampoon began to publish comics and art similar to that of underground comix. For much of the 1970s, Rip Off Press operated a syndication service, managed by cartoonist and co owner Gilbert Shelton, that sold weekly comix content to alternative newspapers and student publications. Each Friday, the company sent out a distribution sheet with the strips it was selling, by such cartoonists as Shelton, Joel Beck, Dave Sheridan, Ted Richards, Bill Griffith, and Harry Driggs (as R. Diggs). The syndicate petered out by 1979; much of the material produced for it was eventually published in the company's long running anthology Rip Off Comix, which had debuted in 1977. Griffith's strip, Zippy, which had debuted in 1976 as a weekly strip with the syndicate, was eventually picked up for daily syndication by King Features Syndicate in 1986. Critics of the underground comix scene claimed that the publications were socially irresponsible, and glorified violence, sex and drug use. In 1976, Marvel achieved success with Howard the Duck, a satirical comic aimed at adult audiences that was inspired by the underground comix scene. While it did not depict the explicit content that was often featured in underground comix, it was more socially relevant than anything Marvel had previously published. while the Bijou Funnies book highlighted comics by Lynch, Green, Crumb, Shelton, Spiegelman, Deitch, Skip Williamson, Jay Kinney, Evert Geradts, Rory Hayes, Dan Clyne, and Jim Osborne. Similarly, and around this time, the publishing cooperative And/Or Press published The Young Lust Reader (1974), a "best of" collection from Griffith and Kinney's Young Lust anthology, and Dave Sheridan and Fred Schrier's The Overland Vegetable Stagecoach presents Mindwarp: An Anthology (1975). And/Or Press later published the first paperback collections of Griffith's Zippy the Pinhead comics.

1975-1982 жж. - "Андерграунд" дәуірі аяқталды

Осы кездегідей, кейбір суретшілер, оның ішінде Арт Шпигельман, жер асты комикстер сахнасының бұрынғыдан гөрі шығармашылығын жоғалтқанын сезінді. Шпигельманның сөзінше: "Бұрын революция секілді көрінген нәрсе, жай ғана өмір салтына айналды. Жер асты комикстері тек секс, есірткі және арзан ойын-сауықпен айналысады деген қалыпқа түсті. Олар бонг құбырлары мен махаббат моншақтарымен бірге, жағдай нашарлай бастағанда, қайта жасырылды". "Аркада" журналы 1975 жылдан 1976 жылға дейін жеті нөмір басылды. 1976 жылы Харви Пекардың жеке басылған "Американдық сұлулық" комиксінің тұсаукесерімен автобиографиялық комикстер маңызға ие бола бастады, онда жер астымен байланысты бірнеше карикатурашылардың суреттері болды. 1970 жылдардың соңында Marvel және DC Comics комикстерді комикс сатушыларға үлкен жеңілдікпен қайтарымсыз сатуға келісті; бұл кейінірек жер асты баспаларына көмектескен келісімдерге әкелді. Британдық жер асты карикатурашылары да саяси туындылар жасады, бірақ олар американдық саяси комикстердей жақсы сатылмады. Панк субмәдениеті жер асты комикстеріне әсер етті.

1982 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1982 жылы жер асты комикстерінің таралуы арнайы дүкендердің пайда болуымен өзгерді. Сексуалдық мазмұнды басқа комикстердің ішінде Сильви Ранкурт өміріне негізделген «Мелодия» және Арчи комикстерінің стиліндегі суреттермен комедиялық секс-комикс «Черри» болды.

Ұлыбритания

Британдық карикатуристер 1966 жылы құрылған International Times (IT) және 1967 жылы құрылған Oz басылымдарында таныстырылды, олар кейбір американдық материалдарды қайта басып шығарды. Ұлыбританиядағы алғашқы комикс журналы Cyclops болды, оны 1970 жылы шілдеде IT қызметкерлері бастады. Өзінің қаржылық қиындықтарын жеңілдету үшін IT Nasty Tales (1971) журналын шығарды, ол көп ұзамай әдепсіздік үшін сотқа тартылды. Олд Бейлидің қатал судьясы Алан Кинг Хамильтонның алдында тұрғандарына қарамастан, баспагерлер қазылар алқасымен ақталды. Өзінің әдепсіздікке қатысты жоғары беделді ісінен кейін Oz 1972 жылы cOZmic Comics-ті іске қосты, ол жаңа британдық андерграунд комикстері мен ескі американдық жұмыстардың қоспасын басып шығарды. Келесі жылы Oz жабылып, cOZmic Comics-ті жаңадан бастаған медиа магнаты Феликс Деннис және оның Cozmic Comics/H. Bunch Associates компаниясы 1972 жылдан 1975 жылға дейін жалғастырды. Американың андерграунд комикс сахнасы төмендеген кезде, британдық сахна 1973 және 1974 жылдар аралығында өркендеді, бірақ көп ұзамай американдық андерграунд комикстеріне қаратылған сынға ұшырады. 1990 жылдары Ұлыбританияда Brain Damage, Viz сияқты басылымдар арқылы жанр қайта жанданды.