Кіріспе

Австралиялық крикетші Белинда Джейн Кларк (10 қыркүйек 1970 жылы туған) – Австралияның бұрынғы крикетшісі және спорт әкімшісі. Оң қолмен соққы беретін ол ұлттық әйелдер құрамасының 11 жыл бойы капитаны болды және 1997 және 2005 жылғы әлем чемпионаттарында жеңіске жеткен команда мүшесі болды. Бір күндік халықаралық (ODI) форматындағы ойында ең алғаш қос жүздік соққан ойыншы, Кларк ODI-де кез келген австралиялық әйелдің ең көп ұпайларын (47.49 орташа есеппен 4844 ұпай) жинады және ең көп матчтарды (83% жеңіс көрсеткішімен 101 матч) басқарды. Ол сонымен қатар отандық жарыстарда да үлкен жетістіктерге қол жеткізді, Жаңа Оңтүстік Уэльс құрамында 5 рет, ал Виктория құрамында 2 рет әйелдердің ұлттық крикет лигасының (WNCL) чемпионы атанды. Ойынның пионері және ең ұлы әйел ойыншылардың бірі саналатын Кларк Австралия Крикет Даңқына енген алғашқы әйел және ICC Крикет Даңқына енген екінші әйел болды. Оның алаңдағы жетістіктері, ойынды дамытуға атсалысқан және әртүрлі әкімшілік лауазымдарда, соның ішінде Австралия Крикетінің атқарушы директоры және Халықаралық Крикет Кеңесінің Әйелдер комитетінің мүшесі ретіндегі қызметтерімен теңестіріледі.

Ерте өмір

Кларк Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Ньюкасл қаласында, мектеп мұғалімі және ауданаралық крикетші әкесі Аллан мен штаттық теннис чемпионы анасы Маргарет отбасында дүниеге келді. Ол үш бауырласымен – үлкен әпкесі мен ағасы Салли мен Колин, кіші әпкесі Хеленмен бірге өсті. Бірінші сыныпқа Уэррис-Крик қаласында, әкесі директор болып жұмыс істеген жерде барып оқыды. Әйелдер крикеттен елдік құрамаға шақырыла алатынын білгенге дейін Кларк Уимблдон турнирін жеңуді армандады және Гамильтон Оңтүстік бастауыш мектебіндегі кірпіш қабырға мен гараж есігіне теннис доптарын тигізу арқылы көзге және қолға үйлесімділігін жетілдірді. 13 жасында Ньюкасл орта мектебінде оқып жүргенде қыздар крикет командасына қатыса бастады. Кларк спортта өркендеуіне австралиялық ойыншы және сондай-ақ Ньюкасл қаласының тумасы Салли Гриффитс көмектесті, ол оны демалыс күндері Сиднейге алып барып, Gordon District Cricket Club үшін ойнауға мүмкіндік берді. Одан екі апта өткен соң, Солтүстік Сидней Овалындағы тұңғыш сынақ матчында Үндістанға қарсы жүз ұпай жинады, бірақ оның шапшаң дамуы командасына тең түсудан артық нәтиже беруге көмектесе алмады.

Капитандық міндетін атқару, бірінші әлем чемпионаты

1993 жылы Австралияның Әлем кубогындағы әдеттен тыс нашар өнер көрсетуінен кейін командада көптеген өзгерістер жасалды, оның ішінде бірнеше тәжірибелі ойыншылар қызметтен босатылып, Кларк капитандыққа тағайындалды. Құрамадан шеттетілген соққышы Денис Аннетс өзінің гетеросексуалдығы мен отбасылық жағдайына байланысты ұлттық құрамадан шығарылғанын жариялағанда, ашуланған Кларк БАҚ арқылы "оны сабап тастағысы келетінін" мәлімдеді. Жаңа бапкер Джон Хармердің келуімен, бірнеше жас дағдылы ойыншылардың қосылуымен және шабуылдық ойын стилінің жаңаруымен Кларк командасы 1997 жылдың басында сәттілікке толы кезеңді бастады. 7 ақпанда Пакистанға қарсы өткен бір күндік матчта 374 ұпай жинаған ойында 97 доптан 131 ұпай жинаған ол, бір аптадан кейін Rose Bowl сериясында одан да күшті қарсыластарға қарсы тамаша өнер көрсетуін жалғастырды. Турдың екінші бір күндік матчында Кларк Жаңа Зеландияны 89 ұпаймен жеңіп, 142 ұпай жинады, ал командаластарының ең жоғары көрсеткіші 28 ұпайды құрады – бұл оның ең жақсы ойыны деп санайды. Кларк 1997 жылғы Әлем кубогындағы Австралияның жолын 93 ұпаймен ашты және Жоанна Бродбентпен 167 ұпайлық жемісті серіктестік құрып, М. Чиннасвами стадионында Оңтүстік Африканы 10 қақпамен жеңді. Келесі ойында ол Данияға қарсы Middle Income Group Ground алаңында 229 ұпай жинады – бұл бір күндік матчта екі жүздікке жеткен алғашқы ойыншы болды. Эден Гарденс стадионында Жаңа Зеландияға қарсы өткен финалда Кларк командасы үшін 52 ұпай жинап, төменгі мақсатты жеңіп алып, Австралияға чемпиондық атанын жеңіске жеткізді. Ол 1997 жылы барлығы 970 ұпай жинады, бұл әйелдердің бір күндік матчындағы бір күнтізбелік жылдағы ең көп ұпай жинаған рекорд болып қала береді.

Жеңіс сериясы, әлем чемпионатында жеңіліс

1998 жылы Англияда өткен Австралияның үшінші тесті матчында Кларк халықаралық қызыл доп крикетіндегі екінші жүзін соқты, мансабындағы ең жоғары 136 ұпай жинап, Карен Ролтонмен 174 ұпайлық серіктестік құрды. Ойынның төртінші күні ол өзінің мансабындағы жалғыз тестілік викетін алды, Барбара Дэниелсті 38 ұпайға шығарды. Сериядағы бұрынғы екі нәтиже сияқты, матч тең аяқталды. 1999 жылдың ақпанында Жаңа Зеландияға қарсы екі ойында жеңіліспен 17 ойыннан тұратын рекордтық бір күндік жеңіс сериясі аяқталса да, Кларк командасы тез қалпына келіп, 16 ойыннан тұратын бір күндік жеңіс сериясын бастады. Бұл жаңа жеңіліссіз ойын сериясына 2000 жылдың 3 ақпанында Ньюкаслде Англияны 220 ұпаймен жеңу кірді, бұл капитанның туған қаласындағы 146 ұпайлық жеңіліссіз иннингімен басталды. Кларк Австралияны 2000 жылғы Крикет әлем чемпионатының топтық кезеңінен өткізіп, жартылай финалда Лиза Кийтлимен 170 ұпайлық серіктестік құрып, Берт Сатклифф Овалда Оңтүстік Африканы тоғыз викетпен жеңді. Финалда, үй иесі Жаңа Зеландияға қарсы, ол 91 ұпай жинап, «Ойынның ең үздік ойыншысы» атағына ие болды, бірақ Австралия 180 ұпай жинап, жеңіске жету үшін бес ұпай жетпей қалды.

Ойын алаңынан тыс

1999 жылы Комонвелл Банкі бас директор Дэвид Мюррейдің қызы Кларк өткізген мектептік жаттығуға қатысқаннан кейін ұлттық әйелдер құрамасының демеушісі атанды. Австралиядағы әйелдер крикеті мен Комонвелл Банкі арасындағы серіктестік бүгінге дейін жалғасуда. Cricket NSW және Cricket Australia Кларктың құрметіне жыл сайын әрбір әйелдер құрамасының үздік ойыншысын марапаттайтын жүлделер тағайындады. Брэдман қоры оны 2017 жылдың құрметті тұлғасы деп таңдады. 2019 жылдың қазан айында ол The Australian Financial Review газетінің «100 әйел – ықпалды тұлға» сыйлығының «Өнер, мәдениет және спорт» номинациясында жеңіске жетті. Кларк Сидней университетінде оқып, қолданбалы ғылым (физиотерапия) мамандығын бітірді. Ол сондай-ақ Гарвард Бизнес Мектебіндегі «Жоғары басқару бағдарламасын» аяқтады. 2020 жылдың желтоқсанында Кларк 10-15 жас аралығындағы қыздарға басшылық лауазымдарға қажетті дағдыларды дамытуға көмектесу мақсатындағы «The Leadership Playground» атты жеке бизнесін құрды. Кларк жүгіруді ұнатады және бірнеше марафонға қатысқан, соның ішінде Париж марафонына. 2023 жылдың қаңтарында Кларктың қоладан жасалған мүсіні Сидней Крикет алаңының «Құрмет аллеясының» кіреберісінде ашылды. Австралияның ең ұлы екі ерлер капитаны Ричи Бено мен Стив Воның мүсіндерімен қатар орнатылған бұл мүсін әлемдегі әйел крикетшісінің алғашқы мүсіні болып табылады.

Әкімші

Кларк ойыншылық карьерасының қатында 2000 жылдың қыркүйегінде Әйелдер Крикеті Австралиясының (WCA) бас атқарушы директоры лауазымына тағайындалды. Австралия крикетіне қатысты қызметтерімен қатар, Кларк ойынға әлемдік деңгейде үлес қосуға ұмтылды, оның ішінде он жылдан астам уақыт бойы Халықаралық Крикет Кеңесінің Әйелдер Комитетіне мүше болып кірді.