Сергей Станишев – бұрынғы Болгария премьер-министрі, Еуропалық социалистер партиясының экс-президенті және Еуропалық парламент депутаты. Биографиясы, саяси мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Болгария саясаткері (туған 1966)
Bulgarian politician (born 1966)
Сергей Дмитриевич Станишев (; туған 5 мамыр 1966) – болгариялық саясаткер, қазіргі кезде Еуропалық парламент мүшесі (ЕП мүшесі). Бұрын ол 2011 жылдың қарашасынан 2022 жылдың қазанына дейін Еуропалық социалистер партиясының төрағасы, 2005 жылдан 2009 жылға дейін Болгарияның премьер-министрі, 2001 жылдан 2014 жылға дейін Болгария социалистік партиясының басшысы және 1997 жылдан 2014 жылға дейін Ұлттық Ассамблеяның депутаты болды.
Sergey Dmitrievich Stanishev ( ; born 5 May 1966) is a Bulgarian politician who is serving as a Member of the European Parliament (MEP). He previously served as President of the Party of European Socialists from November 2011 to October 2022, Prime Minister of Bulgaria from 2005 to 2009, Leader of the Bulgarian Socialist Party from 2001 to 2014 and Member of the National Assembly from 1997 to 2014.
Ерте өмір, білім және мансап
Станишев 1966 жылы Украина КСР-інің Херсон қаласында Дина Сергеевна Мухина, совет азаматы және болгар коммунистік партиясының сыртқы саясат бөлімін басқарған, кейін партияның орталық комитетінің хатшысы болған Димитар Станишевтің (bg; ru; hu; zh) отбасында дүниеге келді. Мектеп білімін Кеңес Одағында бастағаннан кейін, Софиядағы 35-ші "Добрый Войников" мектебін бітірді. Станишев 1989 жылы Мәскеу мемлекеттік университетін бітіріп, 1994 жылы тарих саласында кандидаттық дәрежесін (PhD эквиваленті) алды. Оның диссертациясы "Ресейдегі жоғары лауазымды шенеуніктердің қызметтік өсу жүйесі және оның XIX ғасырдың екінші жартысындағы эволюциясы" деп аталады. 1998 жылы Мәскеу саяси зерттеулер мектебінде саяси ғылымдар бойынша біліктілік алды. 1999-2000 жылдары Лондон экономика және саясаттану мектебінде халықаралық қатынастар саласында қонақ зерттеуші болды. Ол сонымен қатар тәуелсіз журналист ретінде де жұмыс істеді. 1995 жылы Болгария социалистік партиясының (БСП) Сыртқы істер бөліміне қызметке кірді. 1996-2001 жылдары БСП-ның сыртқы саясат және халықаралық қатынастар бөлімінің басшысы қызметін атқарды. 2000 жылдың мамыр айында БСП Жоғарғы Кеңесінің және Атқару бюросының мүшесі болып сайланды. 2001 жылдың маусым айында Русе облысынан Болгария Ұлттық Ассамблеясының депутаты болып сайланғаннан кейін саясатқа қатысты.
Stanishev was born in 1966, in Kherson, Ukrainian SSR (Soviet Union), to Dinah Sergeevna Muhina, a Soviet citizen and Dimitar Stanishev [bg; ru; hu; zh], a Bulgarian Communist official who headed the Bulgarian Communist Party's foreign policy department and would later become secretary of the party central committee. After beginning his schooling in Soviet Russia, he then graduated from the 35 SOU "Dobri Voynikov" in Sofia. Stanishev subsequently graduated from Moscow State University in 1989 and obtained his candidate degree (PhD equivalent) in 1994 both in the field of history. His thesis was entitled "The system of service promotion of high ranking officials in Russia and its evolution during the second half of XIX century". In 1998, he specialized in political sciences at Moscow School of political studies. He was a visiting fellow in international relations at the London School of Economics and Political Science in 1999–2000. He also worked as a freelance journalist. In 1995, he became a staff member in the Foreign Affairs Department of the Bulgarian Socialist Party (BSP). He was Chief of Foreign Policy and International Relations for the BSP from 1996 to 2001. In May 2000 he was elected a Member of the BSP Supreme Council and Member of the Executive Bureau. In June 2001, he entered politics when he was elected as a member of the Bulgarian National Assembly from the region of Ruse.
Болгария Социалистік партиясының төрағалығы
2001 жылдың желтоқсанында Станишев партия съезінде БСП төрағасы болып сайланды, сондай-ақ 2001 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жеткеннен кейін осы лауазымдардың бұрынғы иесі Георгий Парвановтың отставкасынан кейін Болгария үшін коалицияның парламенттік тобының төрағасы болды. 2004 жылдың сәуірінен бастап Станишев Еуропалық социалистер партиясының (ЕСРП) президиумының мүшесі де болды. Басында партияның тәжірибелі мүшелері оған тәжірибесіздігіне байланысты күдікпен қарағанмен, Станишев БСП-ны жаңғыртуға жасаған табысты әрекеттерінің арқасында халықтың жоғары құрметіне ие болды. Станишев БСП-ны жаңғыртуға қол жеткізіп, оны Социалистік Интернационалға қабылдады, содан кейін Еуропалық социалистер партиясына (ЕСРП) мүше етті. 2019 жылы ол Еуропалық парламент депутаты болып екінші рет сайланды.
In December 2001, Stanishev was elected Chairman of the BSP at the party's Congress, and also Chairman of the Parliamentary Group of the Coalition for Bulgaria following the resignation of the previous holder of these positions, Georgi Parvanov, after his victory in the 2001 presidential election. Since April 2004 Stanishev has also been a member of the presidency of the Party of European Socialists (PES). Even though at the beginning older party members regarded him with suspicion due to his lack of experience, Stanishev has enjoyed considerable public approval, mainly because of his successful efforts to modernise the BSP. Stanishev succeed to modernise the BSP, leading it to fill membership to the Socialist International and then to be member of the PES. He was elected as a member of the European Parliament for a second term in 2019.
Премьер-министр
2005 жылғы 25 маусымда өткен жалпы сайлауда Станишев Ұлттық ассамблеяға қайта сайланды, бұл жолы Бургас округінен. Оның басшылығымен Болгария үшін коалиция (БСП басымдығын құраған коалиция) дауыстардың 31% -ын жеңіп алды. Станишев келесі үкіметтің «сайлауда ең көп дауыс жинаған партия басқаруы тиіс» екенін айтты. 20 шілдеде, саяси белгісіздіктің шамамен бір айдан кейін, Станишев үкімет құруға келісті. 2005 жылғы 27 шілдеде Болгария Парламенті оны БСП және Симеон II Ұлттық қозғалысы басқаратын коалициялық үкіметте, Құқықтар мен бостандықтар қозғалысымен (ДПС) серіктестікте жаңа премьер-министр етіп таңдады. Дауыс беру нәтижесі 120 – 119 болды. Алайда, парламент Станишев ұсынған кабинетке 119 дауысқа қарсы 117 дауыспен қолдау көрсетпеді. Бұдан кейін тағы екі апта саяси дағдарыс жалғасты. Соңында, 15 тамызда Станишев келе жатқан премьер-министр Симеон Сакскобургготскийдің партиясымен және түрік азаматтарының партиясы – Құқықтар мен бостандықтар қозғалысымен (ДПС) үш партиялық үлкен коалиция құра алды. Станишев коалицияның басымдықтары «Еуропалық интеграция, әлеуметтік жауапкершілік және экономикалық өсім» болады деп мәлімдеді. Ол 16 тамызда Болгария Парламентімен 168 дауыспен қолдалып, 67 қарсы дауыспен премьер-министр болып сайланды. 2005 жылғы 17 тамызда 1-Дондуков бульвары бойынша ресми салтанатпен Сергей Станишев премьер-министр лауазымына кірісті. Сергей Станишев – Еуропалық Одақты ынталы түрде қолдайтын саясаткер, ол Болгарияны реформалау арқасында елді Еуропалық Одаққа қосылған соңғы елдердің қатарына қосуға қол жеткізді. Станишев Болгарияның Еуропалық Одаққа кіруі оның халқы үшін Берлин қабырғасының құлауы болғанын айтты, ал Еуропалық Одақтың президенті Жозе Мануэль Баррозу Болгарияның «мүшелікке қол жеткізу үшін тамаша трансформациядан өткенін» атап өтті. Еуропалық Комиссияның Болгария және Румынияның Еуропаға қабылдануы туралы баяндамасында жеті жылдық келіссөздерден кейін Болгария мен Румынияның Еуропалық Одақтың құқықтары мен міндеттерін қабылдауға қабілетті екені расталды. Баяндаманы оқыған Баррозу екі елдің қабылдануы «тарихи жетістік» болады деп мәлімдеді. 2008 жылғы маусымда Станишев Болгариядағы алғашқы гей-парадқа қатысты пікірлері үшін адам құқықтарын қорғайтын белсенділердің сыныптарына ұшырады; Премьер-министр «осындай бағыттардың көрінісі мен демонстрациясын» жақтамайтынын айтты. Сондай-ақ 2008 жылғы маусымда The Guardian газеті Еуропалық Одақтың қоршаған ортаны қорғау аясындағы таза теңіз жағалауында жоспарланған жылжымайтын мүлік құрылысын қатты сынаған мақала жариялады. Сергей Станишевтің ағасы Георгий Станишев – даулы жобаның бастамашысы Foster and Partners компаниясының болгар серіктесі. 2009 жылғы наурызда New Europe газеті «Баррозу Станишевті қолдайды» деген тақырыпты жариялады. Станишев Еуропалық Комиссиямен ынтымақтастықты жақсарту және әкімшілік құзыреттілікті арттыру мәселесінде Еуропалық Комиссияның төрағасы Жозе Мануэль Баррозудың толық қолдауын алды. Премьер-министр Станишев Брюссельге жұмыс сапарымен барды және Баррозумен, сондай-ақ Еуропалық Энергетика комиссары Андрис Пиебалгспен және Экономикалық және валюталық мәселелер жөніндегі комиссар Жоакин Альмуниямен кездесті. Кейін 2009 жылғы маусымда Сергей Станишев Жозе Мануэль Баррозуды Еуропалық Комиссияның президенті ретінде екінші мерзімге қолдады.
In the general election of 25 June 2005 Stanishev was re elected to the National Assembly, this time for a seat in Burgas. Under his leadership the Coalition for Bulgaria (a coalition dominated by the BSP) won 31% of the votes. Stanishev said that the next government "should be led by the party which won most votes in the elections." On 20 July, after nearly a month of political uncertainty, Stanishev agreed to attempt to form a Cabinet. On 27 July 2005 the Bulgarian Parliament chose him as the new Prime Minister in a coalition government, led by the BSP and National Movement Simeon II in a partnership with the Movement for Rights and Freedoms. The vote was 120 to 119. However, the parliament voted against Stanishev's proposed Cabinet by 119 to 117 votes. This was followed by another two weeks of political deadlock. Finally, on 15 August, Stanishev was able to form a three party grand coalition with the party of outgoing Prime Minister Simeon Sakskoburggotski and with the Movement for Rights and Freedoms, a Turkish minority party. Stanishev said the coalition's priorities would be "European integration, social responsibility and economic growth." He was elected Prime Minister by the Bulgarian parliament on 16 August with 168 in favour and 67 against. On 17 August 2005, with an official ceremony on 1 Dondukov Boulevard, Sergey Stanishev took office as Prime Minister. Sergey Stanishev is an avid pro EU politician who is credited with reforming Bulgaria to the extent that he managed to steer his country to be among the last group of countries which joined the EU. Stanishev said Bulgaria's entrance to the EU was the final fall of the Berlin Wall for his nation, while EU President Jose Manuel Barroso hailed Bulgaria for having "gone through a remarkable transformation" in order to join. The European Commission's report on Bulgaria and Romania's accession had confirmed that after seven years of talks, Bulgaria and Romania were able to take on the rights and obligations of EU membership. Reading the report, Barroso said the two nations' entry would be a "historic achievement". In June 2008 Stanishev drew criticism from human rights advocates for his remarks regarding Bulgaria's first gay pride parade; the Prime Minister said he did not approve of "the manifestation and demonstration of such orientations." Also in June 2008 The Guardian published an article highly critical of planned real estate development in a pristine seacoast area under EU environmental protection. Sergey Stanishev's brother, Georgi Stanishev, is the Bulgarian partner of Foster and Partners, the developer behind the controversial project. In March 2009, New Europe published the heading 'Barroso backs Stanishev'. Stanishev received the full support of European Commissions President Jose Manuel Barroso concerning the improvement of the cooperation with the European Commission and the enhancement of the administrative capacity. Prime Minister Stanishev was on a working visit to Brussels and met with President Barroso, as well as European Commissioner for Energy Andris Piebalgs and Commissioner for Economic and Monetary Affairs Joaquin Almunia. Later in June 2009, Sergey Stanishev supported Jose Manuel Barroso for a second term as EU Commission President.
Еуропалық Социалистер партиясының (ЕСРП) төрағасы
Станишев 2011 жылдың соңында Поул Нюруп Расмуссен қызметтен бас тартқаннан кейін, Еуропалық социалистер партиясының (ЕСП) уақытша президенті болды. 2012 жылдың қыркүйегінде ЕСП-нің 9-шы съезінде Сергей Станишев екі жылдық мерзімге ЕСП президенті болып сайланды (91,3% дауыспен). Ол бұл лауазымға жалғыз үміткер еді. 2015 жылдың 11 маусымында оның қарсыласы Энрике Барон Креспо сайлаудан бас тартқаннан кейін қайта сайланды. Оның мәлімдемесіне сәйкес, оның жеңіс көрсеткіші 69,5% - 16,5% болды, ал 13,3% дауыс берген жоқ. 2018 жылы Лиссабонда өткен ЕСП съезінде Станишев ЕСП президенті болып қайта сайланды.
Stanishev took over the PES leadership as Interim President in late 2011 after his predecessor, Poul Nyrup Rasmussen, stepped down from his post. In September 2012, at the 9th PES Congress, Sergey Stanishev was elected (with 91.3% of the votes) as President of PES for a full two year term. He was the only candidate for the post. On 11 June 2015, he was re elected after his rival, Enrique Barón Crespo, withdrew from the race. According to him, his victory margin was 69.5% to 16.5%, with 13.3% abstaining. At the PES congress in Lisbon in 2018 Stanishev was re elected as president of the PES.
Кейінгі мансап
2014 жылғы Еуропалық парламент сайлауында Станишев Болгариядан Еуропалық парламент депутаты болып сайланды, ол БСП партиясының тізімінде екінші орын алды. 2014 жылдың шілде айының басында Станишев БСП төрағасы лауазымынан кететінін жариялады. 27 шілдеде БСП-ның 48-ші съезінде Ұлттық ассамблеяның қазіргі төрағасы Михаил Миков Станишевтің орнына партия төрағасы болып сайланды. 2019 жылғы Еуропалық парламент сайлауында Станишев 2019–2024 жылдарға Еуропалық парламент депутаты болып сайланды. Еуроодақтың жоғары лауазымдары талқыланған саммитте Станишевті Еуропалық парламент президенті лауазымына кандидат ретінде ұсынды. Бірақ ол өтінімін кері алды. Болгария премьер-министрі Бойко Борисов Станишевтің ұсынылуын "Болгария үшін мәртебе мен мақтаныш" деп атады. Euractiv хабарлағандай, Станишев болгар социалистерінің жетекшісі Корнелия Ниновамен "қарым-қатынаста суық".
At the 2014 European parliament election, Stanishev was elected as Member of the European Parliament for Bulgaria, placing second on the BSP party list. In early July 2014, Stanishev announced that he would step down as leader of the BSP. On 27 July, at the BSP's 48th congress, incumbent chairperson of the National Assembly Mihail Mikov was elected to succeed Stanishev as party chair. In the 2019 European Parliament election Stanishev earned a seat as a Member of the European Parliament for the 2019–2024 term. At the summit at which EU's top jobs were discussed Stanishev was proposed as a candidate for President of the European Parliament. However, he withdrew his nomination. Boyko Borisov, Prime Minister of Bulgaria, said Stanishev's nomination was an "honor and pride for Bulgaria". According to Euractiv, Stanishev is "at war" with the leader of the Bulgarian socialists Korneliya Ninova.
Хохеггер жанжалы
2012 жылдың наурыз айында австриялық лоббист Питер Хохеггердің Болгарияның шетелдегі беделін күмәнді жолмен арттыруға бағытталған науқан үшін бұрынғы үш тараптан құралған коалициялық үкіметтен шамамен 1,5 миллион еуро алғаны анықталды. Есепте Хохеггердің компаниясына төленген қаражаттың бір бөлігі премьер-министр Сергей Станишевтің әйелі, Моника Йосифова-Станишеваға тиесілі PR агенттігіне қайтарылғаны көрсетілген. Хохеггер Болгарияда 2006 және 2008 жылдары Станишев басқарған үкімет кезінде жасалған екі келісімшарт бойынша 1,5 миллион еуро төлемақы алғаны белгілі болғаннан кейін, Болгарияның Еуроодаққа қатысуы үшін лоббилік жұмыс істегендігі үшін жаңалықтарда кеңінен талданды. Вена аймақтық қылмыстық соты Хохеггерді екі жарым жылға бас бостандығынан айырды.
In March 2012, Austrian lobbyist Peter Hochegger was found to have received nearly €1.5 M from the former three way coalition government for a dubious campaign aimed at boosting Bulgaria's image abroad. A report indicated that a part of the sum paid to Hochegger's company had returned to the PR agency owned by Monika Yosifova, now Stanisheva, wife of Prime Minister Sergey Stanishev. Hochegger made headlines in Bulgaria after it emerged that he had lobbied for Bulgaria's EU accession in exchange for a fee of €1.5 M under two contracts from 2006 and 2008 signed during the term in office of the government headed by Stanishev. The Viennese Regional Criminal Court sentenced Hochegger to two and a half years in prison.
Еуропалық сайлау жобасының даусы
Станишевтің әйелі Моника Станишева басқарған PR фирмасы Болгариядағы Еуропалық сайлауға арналған жобаға 60 000 евролық келісімшарт ұтып алды. ЕХП депутаттары Еуропалық социалистік отбасының ең белгілі тұлғаларын қатыстыратын "көздейтін" мүдделер қақтығысы туралы дабыл қақты. Жоба болгар тыңдаушыларына Еуропалық Парламенттің функцияларын түсіндіретін веб-сайтты құрайды. Болгария баспасөзінде келтірілген сарапшылардың пікірінше, веб-сайт ашық кодты бағдарламалық жасақтамада салынған және Еуропалық Одақ институттарының өз сайттарынан көшірілген ақпаратты қамтиды. Келісімшарт Еуропалық Парламенттің Бюджет комитеті тарапынан тексеріледі. Станишев әйелін қорғап, олар 2013 жылы үйленгенге дейін де осындай жобалармен айналысқанын айтты. Ол қарсыластарына "Олар оның жұмыстан тоқтауын қалай ма?" деп сұрақ қойып, шабуыл жасады. Станишева 29 679,93 евро көлеміндегі аванстық төлемді қайтаратынын мәлімдеді.
A public relations firm led by Stanishev's wife, Monika Stanisheva, won a €60,000 contract for a project to the European elections in Bulgaria. MEPs from the EPP have rung the alarm bell an "obvious" conflict of interest involving some of the most prominent figures in the European socialist family. The project consists of a website explaining the functions of the European Parliament to a Bulgarian audience. According to experts, quoted by the Bulgarian press, the website is built on open source software and contains information copy pasted from the EU institutions own websites. The contract will be investigated by the Budgets Committee of the European Parliament. Stanishev defended his wife saying that she was working on similar projects before they got married in 2013. He attacked his opponents by asking if they, "suggest that she should stop working?". Stanisheva has announced that she was returning the down payment of €29,679.93.
Құжаттар жоғалған жағдайда қылмыстық қудалау
Сергей Станишев 2014 жылдың 18 наурызында "жоғалған құжаттар" ісі бойынша сотқа келді, бұл іс таза саяси негізде жасалған деп мәлімдеді. Жазбаша мәлімдемесінде ол: "Болгарияда маған қарсы қудалау саяси екені баршаға белгілі" деді. Егер ол кінәлі деп табылса, екі жылға бас бостандығынан айырылуы немесе айыппұл төлеуі мүмкін еді.
Sergey Stanishev faced a court on 18 of March 2014 in the so called "lost documents" case, have claimed as based on pure political grounds. In a written statement, he stated that "In Bulgaria it is clear to everyone that the case against me is political." If convicted, he could have faced a two year jail sentence or a fine.
Жеке өмір
2011 жылы PR агенті Моника Йосифова Станишевпен бала күтетінін хабарлады. Олардың қызы Дария 2011 жылдың 1 мамырында дүниеге келді. 2013 жылы екінші балалары Георгий дүниеге келді. Йосифова бұрын ажырасқан, бұрынғы күйеуі Венцислав Йосифовтан Моника және Венцислав есімді тағы екі баласы бар. Станишев 2013 жылдың мамыр айында Моникаға үйленді. Станишевтің бір інісі бар, ол сәулетші Георгий Станишев. Станишев 1996 жылы Болгария азаматтығын алды. Оның хоббилері – фитнес, шаңғы тебу, жүзу және мотоциклмен жүру.
In 2011, PR agent Monika Yosifova announced that she was having a baby with Stanishev. Their daughter Daria was born on 1 May 2011. Their second child Georgi was born in 2013. Yosifova is a divorcee who has two other children Monika and Ventsislav by her ex husband Ventsislav Yosifov. Stanishev married Monika in May 2013. Stanishev has one brother, architect Georgi Stanishev. Stanishev acquired Bulgarian citizenship in 1996. His hobbies include fitness, skiing, swimming and motorcycling.