Кіріспе
Болгария тарихшысы және саясаткері (туған жылы 1957) Георгий Седефчов Парванов (, ) (28 маусым 1957 жылы туған) – болгар тарихшысы және саясаткері, 2002 жылдан 2012 жылға дейін Болгария президенті болды. Ол 2001 жылғы қарашада өткен президент сайлауының екінші турында қолданыстағы Петр Стояновты жеңіп сайланды. 2002 жылдың 22 қаңтарында қызметке кірісті. 2006 жылы үлкен артықшылықпен қайта сайланып, екі мерзімге қызмет еткен алғашқы болгар президенті атанды. Парванов Болгарияның НАТО және Еуропалық Одаққа қосылуын қолдады. Болгария заңдарына сәйкес, болгар президенті саяси партияға мүше бола алмайды, сондықтан Парванов 2001 жылы сайланғаннан кейін Болгария социалистік партиясынан (БСП) шықты. Өзін социалист деп санаса да, Парванов көбінесе өзін «әлеуметтік президент» деп атады. Екінші президенттік мерзімін аяқтағаннан кейін Парванов Социалистік партияға қайта оралды, бұл партия басшылығына қатысты дауға себеп болды. 2014 жылдың қаңтарында Парванов Болгарияның жаңаруы үшін балама (ABV) жобасын қайта іске қосты, сондай-ақ 2014 жылғы Еуропалық парламент сайлауында өз кандидаттарын ұсынатынын мәлімдеді. 2017 жылдың 15 қаңтарында партия төрағасы лауазымынан кетіп, оның орнына Константин Проданов келді.
Georgi Sedefchov Parvanov (, ) (born 28 June 1957) is a Bulgarian historian and politician who was President of Bulgaria from 2002 to 2012. He was elected after defeating incumbent Petar Stoyanov in the second round of the November 2001 presidential election. He took office on 22 January 2002. He was reelected in a landslide victory in 2006, becoming the first Bulgarian president to serve two terms. Parvanov supported Bulgaria's entry into NATO and the European Union. According to Bulgarian law, a Bulgarian president is not allowed to be a member of a political party, thus Parvanov left the Bulgarian Socialist Party (BSP) after his election in 2001. Although he identified as a socialist, Parvanov often called himself a 'social president'. After completing his second term as president, Parvanov returned to the Socialist Party, prompting a dispute over the party leadership. In January 2014 Parvanov restarted his Alternative for Bulgarian Revival (ABV) project, announcing he would be fielding his own candidates for the 2014 European parliamentary elections. On 15 January 2017, he stepped down as party leader and was replaced by Konstantin Prodanov.
Алғашқы жылдар
Георгий Парванов 1957 жылдың 28 маусымында Перник облысының Сириштник қаласында дүниеге келді және жақын орналасқан Косачада өсті. 1975 жылы Парванов Перниктегі орта мектепті бітірді, ал 1981 жылы София университетін тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен аяқтады, Болгария Коммунистік партиясы тарихына қатысты мамандық алды. 1988 жылы Парванов "Димитар Благоев және болгар ұлттық мәселесі 1879-1917" тақырыбында тарих ғылымдары бойынша докторлық диссертациясын қорғады.
Кәсіби мансап
Парванов 1981 жылы Болгария Коммунистік партиясы Тарих институтына зерттеуші ретінде қабылданып жұмыс істеді. Оның негізгі қызығушылығы болгар ұлттық мәселесі және Болгариядағы әлеуметтік демократияның алғашқы тарихы болды. 1989 жылы ол аға зерттеуші болып жоғарылатылды. 2001 жылдың мамыр айында Болгарияның Интернет қоғамының мүшесі атанды.
Алғашқы саяси мансап
1981 жылы Парванов Болгария Коммунистік партиясына қосылды. 1990 жылдың сәуір айында партия Болгария Социалистік партиясына трансформацияланды. 1989 жылы Парванов "Ұлттық мүдделерді қорғау жөніндегі бүкілхалықтық комитет" (болг. Общонароден комитет за защита на националните интереси) деп аталатын ұлтшыл ұйым құрды. 1994 жылы ол БСП ұлттық кеңесінің төрағасының орынбасары болды. Сол жылы ол Ұлттық Ассамблеяға сайланды; ол 1997 және 2001 жылдары қайта сайланды. Парванов 1994 жылдан 1997 жылға дейін Грекиямен достық байланыс парламенттік тобының төрағасы және Парламент радио және теледидар комитетінің мүшесі болды.
Болгария Социалистік партиясының басшысы
Қатты қаржылық дағдарыстың салдарынан 1996 жылдың желтоқсан айында премьер-министр және БСП төрағасы Жан Виденов отставкаға кетті. Георгий Парванов сол айда оның орнына сайланды. Бірақ 1997 жылдың қаңтарында социалистік үкіметке қарсы өткен үлкен наразылықтардан кейін Парванов пен Николай Добрев (тағайындалған премьер-министр) үкімет құру мандатын қайтарды. Соңынан өткен парламенттік сайлауда Социалистік партия оппозицияға өтті, оны Демократиялық күштер одағы (СДС) жеңіп шықты. 2000 жылы Парванов БСП Ұлттық кеңесінің төрағасы болып қайта сайланды. Ол партияның геосаяси бағытын өзгертіп, 2004 жылы Болгарияның НАТО-ға қосылуына жағдай жасады. Парванов 2001 жылы партиясын сайлаудағы ең нашар көрсеткішке жеткізді. БСП және СДС екеуі де жаңадан құрылған Симеон II үшін ұлттық қозғалыстың өркендеуінен ауыр зардап шекті.
2001 жылғы президенттік сайлау
2001 жылғы президент сайлауының бірінші турында Парванов 36,4% дауыс алып, қолданыстағы SDS үміткері Петр Стояновтан (34,9% дауыс) озып кетті. Сайлауға қатысу көрсеткіші бұған дейін болмаған ең төменгі деңгейде болды – бар болғаны 41,8%. Парванов екінші турда жеңіске жетіп, 54,1% дауыс жинады. Екінші турда сайлауға қатысу көрсеткіші едәуір жоғары болды: 55,1%. Жеңісінен кейін Сергей Станишев партия басшылығына келді. Парванов 2002 жылдың 22 қаңтарында қызметке кірісіп, 1990 жылдан бері президенттікке сайланған алғашқы бұрынғы коммунист болып танылды.
2006 жылғы президенттік сайлау
2006 жылы ол қайта сайлануға түсті. Оған биліктегі үштік коалиция қолдау көрсетті, олар бір жыл бұрын парламенттегі орындардың 70 пайызын жеңіп алған еді. 22 қазанда өткен бірінші турда ол дауыстардың 64 пайызын алып жеңіске жетті. Дауыс беруге қатысу 50 пайыздан кем болғандықтан, ол 29 қазандағы екінші турда ұлтшыл Волен Сидеровпен бақ сынасты. Парванов дауыстардың 76 пайызымен жеңіске жетті. Осылайша Парванов Болгария тарихында қайта сайланған тұңғыш президент атанды.
Екінші мандат
Георгий Парвановтың Болгария президенті ретінде екінші мерзімінде екі үкімет алмасты: Сергей Станишевтің үкіметі және қазіргі Бойко Борисов үкіметі. Станишев үкіметіне қатысты Парвановты маңызды мәселелерде ұстаным білдірмегендігі үшін жиі айыптайды, тіпті сыншылар Парвановтың Станишев үкіметінің өкілеттігі бітуі алдында Станишевтің премьер-министр лауазымынан кетуін ұсынғанын мойындатты, осылайша Социалистік партия келесі парламент сайлауында үлкен мүмкіндіктерге ие болар еді. Бірінші Борисов үкіметінің басында Парванов қаржы министрі Симеон Джанковпен, кейін қорғаныс министрі Аню Аневпен және тікелей емес, білім министрі Сергей Игнатовпен үнемі пікір келіспеушіліктер туды. Бұқаралық ақпарат құралдарына жіберілген дәлелдер мен жазбалар Болгария Парламентіне импичмент туралы ұсынысқа жеткілікті қол қойған депутаттардың болуына әкелді, бірақ соңғы сәтте RZS партиясы дауыс бермегендіктен, парламенттік мақұлдаудан өте алмады. Импичмент әрекетінен кейін Парванов жеке беделін тез арада қайта қалпына келтірді.
ABV (АБВ)
2010 жылдың жазында Парванов өзінің ABV платформасына қол жеткізді (болгарша: АБВ), бұл атау болгар әліпбиінің алғашқы үш әріпінен құралған. Ол бұл саяси партия емес екенін, сондай-ақ оны тіркеуге дайындық емес екенін мәлімдеді. Дегенмен, ол көптеген қалаларды аралап, әкімдермен кездесті, бұл кейбіреулер аймақтық және одан әрі парламенттік сайлауға дайындық деп түсіндірді. Алғашқы социологиялық зерттеулердің нәтижесінде ABV келесі сайлауда жеткілікті дауыс жиналай алмайтыны белгілі болды, сонан соң Парванов назарын өзінің BSP партиясына қайта бұрды. Сондай-ақ, ABV белгілі бір кезде BSP құрамына кіруі мүмкін деген пікірлер айтылды. 2013 жылы БАҚ-та ABV туралы ешқандай ақпарат жарияланбады, бірақ 2014 жылдың қаңтар айында Парванов жасаған әрекетті кейбір БАҚ "жобаны қайта жандандыруға жасалған көңіл көшпейтін тыраштандыру" деп бағаласа, ал басқалары ABV-ны "ресми түрде тоқтатылған жоба" деп атады.
Саяси ұстанымдар
Болгария президентінің кеңсесі көбінесе өкілдік қызмет атқарады және атқару билігі үкіметте болғанымен, Георгий Парванов белсенді саяси рөл атқарды. Оның саяси көзқарастары, мысалы, Косово соғысы кезінде, Ресейді қолдайтын сипатта сипатталды.
Мемлекеттік қауіпсіздік комитетімен ынтымақтастық
2006 жылы Парванов 1989 жылға дейін Коммунистік қауіпсіздік қызметінде (Даржавна Сигурност немесе DS) "Готсе" (революционер Готсе Делчевтің құрметіне) атты дерекқорда македониялық тақырыптар бойынша ғылыми көмек көрсеткендігі үшін оған қатысты іс болғанын мойындады. Бұл іс, Қауіпсіздік қызметінің көптеген басқа да істері сияқты, біраз уақыт бойы жұртшылыққа жарияланбады (қазір ол онлайн режимінде қолжетімді). Парвановтың өзінің мәлімдемесіне сәйкес, істе тек оның 19 ғасырдағы Македония мәселесіне қатысты оқиғалар туралы естелік кітап жазумен байланысты тарихшы ретінде кеңес алғаны көрсетілген. Бұл туралы қауіпсіздік қызметінің істерін бұрын қараған екі парламенттік комиссия мүшесі – Богомил Бонев және Веселин Ангелов растады.
Ирактың "Өнім азық-түлік үшін" бағдарламасы (1998)
Біріккен Ұлттар Ұйымының Ирактың "Мұнайға азық" бағдарламасындағы тәртіпсіздіктерге қатысты арнайы комиссиясының есебі 1998 жылы Саддам Хусейннің Болгария Социалистік партиясынан, сол кезде Парванов басқарған, сондай-ақ партияға жақын компаниялардан пара алғанын көрсетеді. Парванов бұл айыптамаларды жоққа шығарып, партияның қаржыландырылуы ашық және заңды болғанын мәлімдеді. Бұл мәлімдемені қолдайтын қосымша дәлелдер табылған жоқ.
Болгарияның Рождестволық қайырымдылық акциясы (2003-қазіргі уақытқа дейін)
Георгий Парванов "Болгар Рождествосы" қайырымдылық акциясын бастады, оның мақсаты балаларды емдеуге және ауруханалар мен денсаулық сақтау мекемелерін жаңартуға қаражат жинау. "Болгар Рождествосы" – жыл сайын Рождество қарсаңында өтетін музыкалық шара, онда болгар эстрада жұлдыздары Президент пен оның жұбайы, сондай-ақ басқа да VIP қонақтар алдында ең танымал әндерін орындайды. Шараны ұлттық BNT телеарнасы тікелей эфирде көрсетеді, ал қаражат SMS хабарламалар мен банк аударымдары арқылы түседі. Жеке тұлғалар, мысалы Игорь Парванов, және шетелдік компаниялар жылдар бойы миллиондаған еуро көмек көрсетті. Парванов акцияға тікелей қатысқандықтан, жиналған қаражаттың мақсатына сәйкес жұмсалуын қадағалайды.
Отбасы
Парвановтың әйелі Зорка Парвановамен екі баласы бар: Владимир мен Ивайло. Парвановтың ұлы Владимирден екі немересі бар: Георгий (2011 жылы туған) және Виктория (2015 жылы туған).