Кіріспе

Болгария саясаткері және патшалық тұлға (1937 жылы туған)

Симеон Борисов Сакскобургготски (Симеон Борисов Сакскобургготски,; 16 маусым 1937 жылы туған) – 1943 жылдан 1946 жылға дейін Болгария Корольдігінің соңғы патшасы, Симеон II ретінде билік еткен болгар саясаткері. 1943 жылы Болгарияның патшасы Борис III қайтыс болғанда ол алты жаста болған. Патшалық билікті оның атынан Симеонның інісі Кирилл, Преслав князі, генерал Никола Михов және премьер-министр Богдан Филов басқарған регенттік кеңес жүзеге асырды. 1946 жылы референдум арқылы монархия жойылды, Симеон елден қуылды. 1996 жылы туған еліне оралып, Ұлттық тұрақтылық және прогресс қозғалысы (ҰТПҚ) саяси партиясын құрды және 2001 жылдың шілдесінен 2005 жылдың тамызына дейін Болгария Республикасының премьер-министрі болып сайланды. Келесі сайлауларда ҰТПҚ жетекшісі ретінде Болгария социалистік партиясымен коалициялық үкімет құрды. 2009 жылы ҰТПҚ парламентке бірде-бір орын жеңе алмағандықтан саясаттан кетті. Ол 14-ші Далай-ламамен бірге Екінші дүниежүзілік соғыс кезінен бері мемлекет басшысы болған екі тірі адамның бірі, бірақ екеуі де үкіметтерінде көбінесе рәміздік рөл атқарды.

Патшалық тарихы

Симеон Болгарияның Борис III және Италияның Джованнаның ұлы болып дүниеге келді. Борис III Симеон туғаннан кейін әуе күшінің офицерін Иордан өзенінен Симеонның православие дінінде крещение алуы үшін су әкелуге жіберді. Ол 1943 жылғы 28 тамызда әкесі қайтыс болғаннан кейін, таққа мұрагер болып белгіленді, әкесі Адольф Гитлермен кездесуден Болгарияға оралған болатын. Симеон алты жаста болғандықтан, оның ағасы князь Кирилл, премьер-министр Богдан Филов және болгар армиясының генерал-лейтенанты Никола Михов регенттер болып тағайындалды. Әкесінің тұсында Болгария Екінші дүниежүзілік соғыста Орталық державаларға қосылды, бірақ Кеңес Одағымен дипломатиялық қарым-қатынасты сақтап қалды. Дегенмен, 1944 жылғы 5 қыркүйекте Сталин Болгарияға соғыс жариялады, ал үш күннен кейін Қызыл Армия елге қарсылықсыз енді. Келесі күні, 1944 жылғы 9 қыркүйекте, князь Кирилл және басқа регенттер кеңестік қолдаумен жасалған төңкеріспен биліктен алынып, тұтқындалды. Үш регенттің барлығы, соңғы үш үкіметтің мүшелері, Парламент депутаттары, армия басшылары және көрнекті журналистер 1947 жылғы ақпан айында коммунистер тарапынан өлім жазасына кесілді. Бұл референдум, шын мәнінде, мемлекеттік құрылыстағы кез келген өзгеріс тек патша шақырған Ұлы Ұлттық жиналыспен ғана жүзеге асырылуы мүмкін деп қарастырған Тарнов конституциясын бұзды. 1946 жылғы 16 қыркүйекте патша отбасы Болгариядан жер аударылды, сонымен қатар көп мөлшерде жылжымалы мүлікті алып кетуге рұқсат берілді. Олар алдымен Египеттегі Александрияға барды, онда Джованна патшайымының әкесі, Италияның бұрынғы патшасы Виктор Эммануэль III елден жер аударылып өмір сүрді. Сол жерде, 1951 жылы Симеон Виктория колледжінде оқыды (Албанияның тәждік ханзадасы Лекамен бірге). 1951 жылғы шілдеде Испаниядағы генерал Франсиско Франконың диктатурасы отбасына пана берді.

Білім және бизнес мансабы

Мадридте Симеон француз лицейінде оқыды. 1955 жылғы 16 маусымда 18 жасқа толғанда, Тарнов конституциясына сәйкес, Симеон болгар халқына өзінің Болгарияның патшасы екенін жариялап, барлық болгарлардың патшасы болуға және Болгарияны билеген коммунистік режимнің қағидаларына қарсы тұратын қағидаларды ұстануға ниетті екенін мәлімдеді. 1958 жылы ол АҚШ-тағы Валли Фордж әскери академиясына түсті, онда ол "Кадет Рыльский №6883" деп танылды. Алайда, оның премьер-министрлігінен кейін бұл әлеуметтік сезімдер бірте-бірте жойылды, Симеон 1945 жылға дейін монархия басқарған Болгариядағы кең аумақтар мен жылжымайтын мүлікті қайтаруға ұмтылды. 2001 жылы Симеон, ол кезде Симеон Борисов Саксе-Кобург-Гота деген атпен таныс болған, Болгарияға оралып, «реформалар мен саяси тұтастыққа» бағытталған жаңа саяси партия – Симеон II Ұлттық қозғалысын (кейіннен NMSP деп аталды) құратынын жариялады. Симеон 800 күн ішінде болгар халқы өкіметінің нақты оң нәтижелерін сезінетінін және тұрмыс деңгейінің едәуір жақсаратынын уәделеді.

Болгария монархиясын қалпына келтіру туралы пікірлер

Болгария тағына деген құқығынан әлі ресми түрде бас тартпаса да, Симеон мен оның отбасы ұзақ уақыт бойы жоспарланған БАҚ науқандарына және болгар саяси кеңістігіндегі әрекеттерге қатысады. Ол эмиграцияда болғанда саяси мәлімдемелерінде «Болгарлардың царі» деген атауды қолданды. Бірақ Болгарияға оралғаннан бері Симеон партиясының бастапқы атына қарамастан, болгар монархиясын қайта орнату жөніндегі пікірін айтудан үнемі жалтарды.

Өмірбаян

Симеон француз тілінде «Симеон II де Болгария, un destin singulier» деген атпен автобиография жазды, ол 2014 жылдың 28 қазанында Болгарияда жарық көрді. Ол алғаш рет 2014 жылдың 22 қазанында Париждегі ЮНЕСКО штаб-пәтерінде ұсынылды.

Мақалалар

"The Daily Telegraph", "Болгария королевасы Иоаннаның қайтысы туралы хабар", Лондон, 28 ақпан 2000.