Кіріспе
Линд Кендалл Уорд (26 маусым 1905 – 28 маусым 1985) – американдық суретші және романист, ол ағашқа ойылған суреттер арқылы жазылмаған романдар сериясымен және жасөспірімдер мен ересектерге арналған кітаптарға салған суреттерімен танымал. Оның сөзсіз романдары комикстердің дамуына ықпал етті. Ағаштан жасалған ою-өрнектермен байланысы тығыз болғанымен, ол акварель, май бояу, қалам және сыя, литография және мезотинт техникаларын да қолданды. Уорд – методист пасторы, саяси ұйымдастырушы және радикалды әлеуметтік белсенді Гарри Ф. Уордтың ұлы, ол 1920 жылы құрылған Америка Азаматтық Бостандықтар Одағының алғашқы төрағасы болды. Оның ең белгілі кітаптары – «Құдайдың адамы» және «Калдекот» жүлдесіне ие болған «Ең үлкен аю» балалар әңгімесі.
Lynd Kendall Ward (June 26, 1905 – June 28, 1985) was an American artist and novelist, known for his series of wordless novels using wood engraving, and his illustrations for juvenile and adult books. His wordless novels have influenced the development of the graphic novel. Although strongly associated with his wood engravings, he also worked in watercolor, oil, brush and ink, lithography and mezzotint. Ward was a son of Methodist minister, political organizer and radical social activist Harry F. Ward, the first chairman of the American Civil Liberties Union on its founding in 1920. His best known books are Gods' Man and his Caldecott winning children's story, The Biggest Bear.
Ерте өмір
Уорд 1905 жылғы 26 маусымда Чикаго қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Гарри Ф. Уорд 1873 жылы Англияның Чисуик қаласында туған; әкесі методист болған, ол Ричард Т. Эллидің прогрессивті «Христиандықтың әлеуметтік аспектілері» (1889) еңбегін оқығаннан кейін 1891 жылы АҚШ-қа көшіп келді. Ол ұлына Гэмпширдің оңтүстік жағалауындағы Линдхерст ауылының есімін берді, себебі ол эмиграция жасағанға дейін жасөспірім шағында сол жерде екі жыл тұрған. Уордтың анасы Харриет Мей «Дейзи» Кендалл Уорд 1873 жылы Миссури штатының Канзас-Сити қаласында дүниеге келді. Олар Чикагодағы (Иллинойс штаты) Норт-Уэстерн университетінде танысып, 1899 жылы үйленді. Олардың тұңғыш ұлы Гордон Хью Уорд 1903 жылғы маусымда, ал үшінші баласы Мюриэл Уорд 1907 жылғы 18 ақпанда туды. Уорд туылғаннан кейін көп ұзамай туберкулезге шалдықты; ата-анасы оны Солт-Сте. Мари қаласының (Канада) солтүстігіне бірнеше айға емдеуге апарды. Ол жартылай жазылып, балалық шағында аурудың белгілерін, сондай-ақ ішкі құлақ және мастоид инфекцияларын сезінуді жалғастырды. Оның денсаулығын жақсарту ниетімен отбасы Иллинойс штатының Оук-Парк қаласына көшіп келді, онда оның әкесі Евклид даңғылындағы методист епископальдық шіркеуінің пасторы болды. Уорд ерте жастан өнерге қызығып, бірінші сынып мұғалімі «Уорд» деген сөзді кері оқығанда «сурет сал» деген сөз шығатынын айтқанда суретші болуға шешім қабылдады. Бір сыныптан өтіп, Уорд 1918 жылы бір жыл бұрын ғана бастауыш мектепті бітірді. Отбасы Нью-Джерси штатының Энглвуд қаласына көшіп келді, ал Уорд Энглвуд орта мектебіне түсті, онда ол мектеп газеті мен жылнаманың көркем редакторы болды және линолеумнан баспа табақтарын жасауды үйренді. 1922 жылы ол өнер, математика және дебат бойынша үздік дипломмен бітірді. Уорд Нью-Йорктегі Колумбия мұғалімдер колледжінде бейнелеу өнерін оқыды. Ол «Колумбияның шуағы» журналын редакциялады, соған өнер мен қолөнерге қатысты мақалалар жазды. Оның бөлмедесі 1923 жылы Уорд пен Мейге соқыр кездесу ұйымдастырды. Олар 1926 жылғы 11 маусымда бітіргеннен кейін үйленді және бірден бал айына Еуропаға кетті. Шығыс Еуропада төрт ай болғаннан кейін, жұбайлар Германияның Лейпциг қаласында бір жыл тұрып, Уорд Ұлттық графика және кітап өнері академиясында арнайы бір жылдық студент ретінде оқыды. Ол Алоис Колбтан гравюра жасауды, литографияны – сурет салуды, ал ағашқа ойыстыруды Ханс Александр «Теодор» Мюллерден үйренді; Уордқа Мюллердің ықпалы зор болды. Лейпцигтегі кітап дүкендерінің бірін аралап жүргенде, Уорд екі маңызды сөзсіз романға тап болды: фламанд суретшісі Франс Мазерелдің «Күн» (1919) – алпыс үш ағаш кескіннен тұратын, түсіндірмесіз әңгіме, және Отто Нюкельдің «Тағдыр» (1926) – Мазерелдің романынан гөрі қараңғы және реалистік повестеу.
Мансап
Уорд 1927 жылдың қыркүйегінде Нью-Йоркке оралып, портфолиосына қызығушылық танытқан бірқатар редакторлармен кездесті. 1928 жылы оның алғашқы тапсырыс жұмысы Дороти Роудың «Емдеуші елік: және жапондық балалардың басқа да әңгімелері» атты кітабына сегіз толық беттік акварель және қырық екі сиямен салынған суреттермен иллюстрация жасады. Ол суреттерге арналған зерттеулерге көмектескен болуы мүмкін, сондай-ақ Уордтың суреттерімен бірге жапон халық ертегілерінен құралған тағы бір кітабын – «Принц Бантам» (1929) жазды. Сол кездегі басқа жұмыстарының ішінде Хилдегард Свифттің «Кішкентай қара мұрын» балалар кітабына иллюстрациялар жасады, сонымен қатар Оскар Уайльдтың «The Ballad of Reading Gaol» поэмасының иллюстрацияланған басылымын жасады. 1929 жылы Уорд өзінің ағаш кескіндерінен тұратын роман жазуға шабыттанды. Бірінші американдық сөзсіз роман, «Сөзсіз роман» 1929 жылғы Уолл-стрит құлауынан бір апта бұрын, қазан айында Джонатан Кейп пен Харрисон Смит баспасынан жарық көрді; келесі төрт жылда ол алты басылымда 20 000-нан астам дана сатылды. Уорд тағы бес мұндай шығарма шығарды: «Ақымақтың барабаны» (1930), «Жабайы қажылық» (1932), «Миллион жылға арналған прелюдия» (1933), «Сөзсіз ән» (1936) және «Шытырлану» (1937). 1940 жылы ол тағы бір ағаш кескіндерінен тұратын «Түнгі әнұран» атты туынды үшін шамамен жиырма ағаш оюын жасады, бірақ жобаны аяқтамады. 1970 жылдары Уорд «Сағат биі» атты сөзсіз романның үстінде жұмыс істеді, ол қайтыс болған кезде әртүрлі аяқталу сатысындағы 77 ағаш блоктан тұрды. 2001 жылы Ратгерс университетінің кітапханасы 26 блоктан тұратын суреттерді «Линд Уордтың соңғы аяқталмаған сөзсіз романы» ретінде жариялады. Ағаш кесулерден басқа, Уорд акварель, май, щетка және сия, литография және мезотинтпен де жұмыс істеді. Ол жүзден астам балалар кітабын суреттеді, олардың бірнешеуі әйелі Меймен бірлесіп жазылған. 1930 жылдары Уорд өзінің графикалық жұмысының саяси тақырыптарымен танымал болды, ол көбінесе таптық және еңбек мәселелерін қарастырды. 1932 жылы ол қазіргі заманғы баспа бизнесінің механикаландырылған тәртібіне жауап ретінде «Equinox Cooperative Press» баспасын құрды. Баспасөз баспасында басылып шыққан он алты кітаптың әрқайсысы арнайы жасалған және басылған. Кітаптың әрбір қыры, қағаз, шрифт және виньеткалар кішігірім жазушылар, суретшілер мен редакторлардың бірлескен шешімінен пайда болды және қолөнердің растауын білдірді. «Equinox» басқарумен қатар Уорд Суретшілер одағында, Американдық суретшілер конгресінде және Жұмыс жобалары әкімшілігінің (WPA) Федералды өнер жобасында басшылық рөлдерді атқарды. 1939 жылы Уорд Федералды өнер жобасының Нью-Йорк бөлімшесінің Графикалық өнер бөлімінің жетекшісі болды. Ол 300 суретшіге жетекшілік етіп, жылына 5000 дана сурет шығарды, олар кітапханаларға, мұражайларға, пошталық кеңселерге және мектептерге таратылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уорд Нью-Джерсидегі «Bendix Corporation» компаниясында ұшақтарға арналған гироскоптарды құрастырды. 1947 жылы ол Ұлттық дизайн академиясының мүшесі атанды, онда ол амбарды студия ретінде пайдаланды. Ол және оның әйелі келесі он бес жыл бойы Леонияда тұрды. 1958 жылдан бастап Уорд әйелімен бірге Кресскилдегі (Нью-Джерси) үйге көшті, олар өз жұмыстары үшін студия қосты.
Өлім
Уорд 1979 жылы Вирджиния штатының Рестон қаласындағы үйіне зейнетке шықты. Ол 1985 жылдың 28 маусымында, 80 жасқа толғаннан кейін екі күн өткен соң Альцгеймер ауруынан қайтыс болды.
Деректі фильм
Америкалық баспагер және иллюстратордың өнері мен өмірін тойлау мақсатында, 217 Films тәуелсіз кинорежиссері Майкл Магларас «Бауыр аға: Линд Уордтың өнері мен өмірі» деген фильм жасады. Бұл деректі фильмде суретшінің қызы Робин Уорд Савиджпен жасалған сұхбат, сондай-ақ Уордтың мансабының барлық кезеңдерінен 150-ден астам туындылар көрсетілген. 94 минуттық деректі фильм жеті сағаттан астам материалдан құрастырылып, Маглараспен дыбысталып, 2012 жылдың 20 сәуірінде Пенсильвания мемлекеттік университеті кітапханасының Фостер аудиториясында тұңғыш рет көрсетілді, және жылы қабылданды. Пенсильвания штатының арнайы жинақтар кітапханасы сонымен қатар Линд Уордтың көптеген материалдарын сақтап отыр, және Уорд отбасының жинақтарынан материалдар түсуі мүмкін.
Басқа жұмыстар
1930 және 1931 жылдары Уорд Алек Уоның «Жылы елдер» және «Көптеген әйелдер» атты саяхат кітаптары үшін әсерлі ағашқа қашалған суреттер сериясын жасады, ал келесі жылы Мирон Бринингтің «Көздің қабағының дірілі» атты сатиралық романының гомоэротикалық тақырыптарын көрсететін бірнеше сызықпен кесілген тарау тақырыптары мен провокациялық мұқаба суретін жасады. 1934 жылы ол Мэри Шеллидің «Франкенштейн» романының жаңа басылымы үшін иллюстрациялар мен виньеткалар жасады, олар Джеймс Уэйлдің 1931 жылы Борис Карлоффтың қатысуымен түсірген танымал фильмінен әсер алды. 1930-шы жылдардың соңы мен 1940-шы жылдардың басында ол Heritage Press баспасынан шыққан үш классикалық романға түсті иллюстрациялар жасады: «Көңілсіздер» (1938), «Беовульф» (1939) және «Монте-Кристо графы» (1941). 1942 жылы Уорд Хилдегард Свифттың мәтінімен «Кішкентай қызыл маяк және үлкен сұр көпір» атты балалар кітабын суреттеді. Балалар кітаптары бойынша оның жұмыстарына 1953 жылы Кальдекотт медалін жеңіп алған «The Biggest Bear, Nic of the Woods» (1965) кітабы, сондай-ақ Эстер Форбстың «Джонни Треймэн» (1943) кітабы кірді. Ол сонымен қатар балаларға арналған сөзсіз әңгіме – «Күміс пони» (1973) жазды, ол толығымен қара, ақ және сұр түстерде боялған суреттермен айтылған. Уордтың жұмысында АҚШ-тағы нәсілдік теңсіздік туралы білуі көрінеді. Бұл «Ақымақтардың барабаны» (1930) фильміндегі құл саудасын бейнелейтін көріністерде және «Жабайы қажылық» (1932) фильміндегі линчелеуді бейнелейтін бірнеше ағаш кескіндерінде айқын көрінеді. Ол Хильдегард Хойт Свифттың «Солтүстік жұлдыздың шағылысуы: Американдық негрдің суреттік тарихы» (1947) кітабындағы суреттерінде де қайтадан пайда болады. Уорд өзінің «Күміс пони» кітабында афроамерикандық және әртүрлі американдық үндістердің кейіпкерлерін бейнелейді. Уорд сонымен қатар әйелі Мей МакНир жазған «Кішкентай Баптист» (1954), «Менің досым Мак» (1960) және «Қозылардың қасқасы» (1967) кітаптарын суреттеді. 1960-шы және 1970-шы жылдардың басында Уорд шамамен қырық тәуелсіз гравюра жасады, оларды шексіз басылымдармен шығарды. Бұл әдемі жасалған гравюралар табиғаттың құнарлылығын, балалардың сыртқы ортаны зерттеу қуанышын және «Екі адам күтуде» (1966), «Марс, Венера және тұзақ» (1968) және «Жәбірленуші» (1970) сияқты саяси аллегорияларды бейнелейтін ауылдық көріністерге назар аударады. «Адам көтерілуі» (1959) және «Жол іздеуші» (1971) сияқты зерттеу еркіндігін көрсететін гравюралар, тығыз орманмен қоршалған немесе торда тұтқынға түскен адамдарды бейнелейтін «Желі» (1962), «Қосқанда» (1965) және «Тұтқын» (1974) гравюраларымен теңестіріледі. Өзінің гравюраларының толығырақ және текстуралы сызықтарының гипноздық әсерін сезінген Уорд өзінің соңғы аяқталмаған романында бұрынғы ретті өнеріне оралды. 1974 жылы Гарри Н. Абрамс Уордтың алты романын, басқа кітаптардан алынған иллюстрацияларын және оның бірнеше тәуелсіз гравюраларын қамтыған «Сөзсіз әңгімеші» атты кітабын жариялады. Бұл басылымда Уорд үндемеуін бұзып, өзінің алты романының әрқайсысына қысқаша кіріспе жазды. 2010 жылы Америка кітапханасы «Линд Уорд: Ағашқа қашалған алты роман» атты кітабын шығарды, онда Уордтың өміріне арналған жаңа хронология және Арт Шпигельманның кіріспесі жазылған.
Ықпал
Уордтың жұмысы Арт Шпигельман, Джордж Уокер, Клиффорд Харпер, Эрик Дрюкер, Джаррет Хекберт, Стивен МакКейб және Меган Спирс сияқты келешектегі графикалық суретшілердің жұмысына зор ықпал етті. Оның туындыларын Р. Крамб, кинорежиссер Гиллермо Дель Торо және Алан Мур жоғары бағалады. 2011 жылдан бері Уордқа құрмет көрсетіліп, оның есімі жыл сайынғы беделді Линд Уорд графикалық роман сыйлығымен байланыстырылды. Бұл сыйлықты Пенсильвания мемлекеттік университетінің кітапханасы қаржылай қолдайды және Пенсильвания кітап орталығы басқарады, ол АҚШ Кітапханасының Кітап орталығының еншілес ұйымы. Линд Уорд сыйлығының бұрынғы лауреаттары – өткен жылғы АҚШ немесе Канада азаматы немесе тұрғыны жариялаған ең үздік графикалық роман немесе комикс (көркем немесе ғылыми-танымдық) – Ник Сусанис, Джиллиан Тамаки, Марико Тамаки, Джим Вудринг, Крис Уэр, Андерс Нильсен, Адам Хайнс, Нора Круг, Трэвис Дандро және Эмиль Феррис.