Нашвиллдегі нәсілдік бөлінуге қарсы бейбіт наразылықтар (1960)

Кіріспе

Теннесси штатындағы нәсілдік сегрегацияға қарсы бейбіт протест (1960)

1960 жылдың 13 ақпанынан 10 мамырына дейін жалғасқан Нэшвилл отырыстары, Теннесси штатының Нэшвилл қаласының орталық ауданындағы асханалардағы нәсілдік сегрегацияны жою мақсатындағы наразылықтың бір бөлігі болды. Нэшвилл студенттік қозғалысы және Нэшвилл христиандық лидерлік кеңесі үйлестірген отырыс науқаны, ерте табысқа жеткенімен және тәртіпті бейбітшілікке баса назар аударғанымен ерекшеленді. Бұл Солтүстік Каролинадағы Гринсборо отырыстарынан кейін АҚШ-тың оңтүстігіне тараған кең ауқымды отырыс қозғалысының бір бөлігі болды. Нэшвилл отырыс науқаны барысында қаланың орталық бизнес ауданындағы көптеген дүкендерде отырыстар ұйымдастырылды. 150-ден астам студент полицияның талабына бағынбай, асханалардан кетуден бас тартқандары үшін тұтқындалды. Сотта студенттердің қорғауын З. Александр Лоуби басқарған 13 адвокат тобы жүзеге асырды. 19 сәуірде Лоубидің үйіне бомба тасталды, бірақ ол зардап көрмеді. Нэшвиллдегі асханалардағы нәсілдік сегрегацияны жою қажет деп ойлайсыз ба деген сұраққа Уэст келісті. Нэшвиллде, көптеген оңтүстік қалалары сияқты, афроамерикандықтар Джим Кроу сегрегациясы жүйесінде ауыр жағдайға тап болды. Олар жеткіліксіз қаржыландырылатын мектептерге жіберілді, көптеген қоғамдық орындарға кіруге тыйым салынды, сондай-ақ білікті жұмыс табу мүмкіндігі шектеулі болды және ақ нәсілді көпшіліктен тұрақты кемсітуге ұшырады. Нэшвиллдегі афроамерикандық қауымдастық Джим Кроу заңдарына қарсы күрестің алғашқы қадамдарын 1905 жылдан бері жасағанмен, нәсілдік сегрегацияны жою үшін негізді 1958 жылы, Нэшвилл христиандық лидерлік кеңесі құрылғаннан кейін қалады.

Алдын ала және ұйым

Нэшвиллдің христиандық көшбасшылық кеңесі (немесе NCLC) Капитолий Хиллдегі Бірінші баптистік шіркеудің пасторы, преподобный Келли Миллер Смит құрды. Бұл ұйым Мартин Лютер Кингтің Оңтүстік христиандық көшбасшылық конференциясының (SCLC) филиалы болды және зорлық-зомбылықсыз азаматтық мойынсұнбаушылық арқылы африкалық американдықтардың азаматтық құқықтарын қорғау үшін құрылды. Смит ақ американдықтар афроамерикалықтар сот жүйесі немесе зорлық-зомбылық арқылы емес, бейбіт демонстрациялар арқылы құқықтарын алған жағдайда сегрегацияны жоюға көбірек бейімделеді деп сенді. 1958 жылдың 26-28 наурызы аралығында NCLC зорлық-зомбылықсыз тактиканы қолдану арқылы сегрегацияға қарсы күресуге арналған көптеген семинарлардың алғашқысын өткізді. Бұл семинарларды Джеймс Лоусон басқарды, ол Үндістанда миссионер болып жұмыс істеген кезде зорлық-зомбылықсыз қарсылық принциптерін зерттеген болатын. Кейінгі семинарларға негізінен Фиск университетінің, Теннесси A&I (кейін Теннесси мемлекеттік университеті), Американдық баптистік теологиялық семинариясының (кейін американдық баптистік колледж) және Мехарри медициналық колледжінің студенттері қатысты. Лоусонның сессияларына қатысқандардың арасында Азаматтық құқық қозғалысының маңызды көшбасшылары болатын студенттер болды, олардың ішінде: Марион Барри, Джеймс Бевел, Бернард Лафайетт, Джон Льюис, Дайан Нэш және К. Т. Вивиан. Семинарлар барысында топтың алғашқы мақсаты – қала орталығындағы тамақтану орындары екені шешілді. Сол кезде афроамерикалықтар қала орталығындағы дүкендерде тауар сатып алуға рұқсат етілді, бірақ дүкендердің мейрамханаларында тамақтануға рұқсат етілмеді. Топ түскі ас орындарын жақсы нысана деп санады, өйткені олар жақсы көрінетін, оңай қол жетімді және қара оңтүстік тұрғындары күн сайын кездесетін әділетсіздіктердің айқын мысалы болды. 1959 жылдың соңында Джеймс Лоусон және NCLC жобалар комитетінің басқа мүшелері дүкен иелері Фред Харви мен Джон Слоанмен кездесіп, олардан өз еріктерімен афроамерикалықтарға түскі ас орындарында қызмет көрсетуді сұрады. Екеуі де бас тартты, өйткені олар табысқа қарағанда бизнестің көбірек бөлігін жоғалтатындарын айтты. Студенттер одан кейін отырып демонстрацияларға дайындық жұмыстарын бастады. Бірінші сынақ 28 қарашада Нашвиллдің орталығындағы Харвис дүкенінде, ал 5 желтоқсанда Каин Слоан дүкенінде өтті. Студенттердің шағын топтары дүкендерден заттар сатып алып, содан кейін түскі ас орындарында отырып, тамаққа тапсырыс беруге тырысты. Олардың мақсаты – әр дүкендегі көңіл-күйді және қарсылық деңгейін анықтау болды. Екі орында да қызмет көрсетуден бас тартқанмен, реакциялар әртүрлі болды. Харвисте олар күтпегендей сыпайы жауап алды, ал Каин Слоанда оларға жуас қарады. Бұл дайындық шаралары жасырын болды және қалалық газеттердің ешқайсысына хабарланбады.

The Nashville Christian Leadership Council (or NCLC), was founded by the Reverend Kelly Miller Smith, pastor of First Baptist Church, Capitol Hill. This organization was an affiliate of Martin Luther King Jr.'s Southern Christian Leadership Conference (SCLC) and was established to promote civil rights for African Americans through nonviolent civil disobedience. Smith believed that White Americans would be more sympathetic to desegregation if African Americans obtained their rights through peaceful demonstration rather than through the judicial system or violent confrontation. From March 26 to 28, 1958, the NCLC held the first of many workshops on using nonviolent tactics to challenge segregation. These workshops were led by James Lawson, who had studied the principles of nonviolent resistance while working as a missionary in India. Later workshops were mainly attended by students from Fisk University, Tennessee A&I (later Tennessee State University), American Baptist Theological Seminary (later American Baptist College), and Meharry Medical College. Among those attending Lawson's sessions were students who would become significant leaders in the Civil Rights Movement, among them: Marion Barry, James Bevel, Bernard Lafayette, John Lewis, Diane Nash, and C. T. Vivian. During these workshops it was decided that the first target for the group's actions would be downtown lunch counters. At the time, African Americans were allowed to shop in downtown stores but were not allowed to eat in the stores' restaurants. The group felt that the lunch counters were a good objective because they were highly visible, easily accessible, and provided a stark example of the injustices black Southerners faced every day. In late 1959, James Lawson and other members of the NCLC's projects committee met with department store owners Fred Harvey and John Sloan, and asked them to voluntarily serve African Americans at their lunch counters. Both men declined, saying that they would lose more business than they would gain. The students then began doing reconnaissance for sit in demonstrations. The first test took place at Harveys Department Store in downtown Nashville on November 28, followed by the Cain Sloan store on December 5. Small groups of students purchased items at the stores and then sat at their lunch counters and attempted to order food. Their goal was to try to sense the mood and degree of resistance in each store. Although they were refused service at both lunch counters, the reactions varied significantly. At Harveys, they received surprisingly polite responses, while at Cain Sloan they were treated with contempt. These reconnaissance actions were low key and neither of the city's newspapers was notified of them.

Сот процестері және Лоусонның шығарылуы

"Сити-ин" акциясына қатысушылардың сот процесі Нэшвилл қаласының және айналасындағы аймақтардың кең қызығушылығын тудырды. 29 ақпанда, сот процесінің бірінші күні, 2000-нан астам адам сот үйінің төңірегіндегі көшелерге жиналды, олар айыпталушыларды қолдауды көрсетті. З. Александр Лоуби басқаратын 13 адвокаттан тұратын топ студенттерді қорғады. Бастапқыда сот процесін қалалық судья Эндрю Дж. Дойл жүргізді. Дойл студенттерге тағылған жала жабу айыптарын қабылдамады, содан кейін судьялық қызметтен бас тартып, сот процесін арнайы қалалық судья Джон И. Харриске тапсырды. Сот процесі басталған күні, Джеймс Лоусон сияқты қара нәсілді дін қызметкерлерінің тобы қала әкімі Бен Уэстпен кездесіп, "сити-ин" акцияларын талқылады. Жергілікті баспасөз бұл кездесу туралы хабарлады, соның ішінде "Нэшвилл Баннер" газетінде Лоусонды "әрекетке шақыратын, тілі шешен емес адам" деп айыптаған қатал редакциялық мақала жарияланды, бұл Лоусонның қызметі Вандербильт университетінің назарына түсті, онда ол дінтану факультетінің студенті болған. Газеттің иесі Джеймс Г. Сталлман, Вандербильт университетінің сенімдісі және "интеграцияға қарсы" болған адам, бұрмаланған ақпараттарды жариялады, соның ішінде Лоусон басқаларды "заңды бұзуға" итермелеген деген ұсыныс бар еді. Лоусонды Вандербильт университетінің басқару комитеті қарсы алып, "сити-ин" акцияларымен байланысын тоқтатуын талап еткенде, ол бас тартты. Ол бірден университет канцлері Харви Бранскомбтың бұйрығымен университеттен шығарылды және келесі күні тұтқындалды. Декан Дж. Роберт Нельсон наразылық білдіріп, үш әріптесімен бірге Лоусонның кепілдік ақысын төледі, ал университет Америка теологиялық мектептер қауымдастығы тарапынан бір жылға сынаққа алынды. Комитет келесі айда бірнеше рет жиналып, 5 сәуірде өз ұсыныстарын жариялады. Комитет қалалық асханаларды жартылай интеграциялауды ұсынды. Әр дүкенде ақ нәсілділерге арналған бөлім және ақ және қара нәсілділерге арналған бөлім болады. Студенттік лидерлер бұл шешімді қабылдамады, олар бұл ұсыныстарды моральдық тұрғыдан қабылдауға болмайтын және сегрегация саясатына негізделген деп есептеді. Бирасалық комитет есебін жариялағаннан бір аптадан кейін "сити-ин" акциялары қайта басталды және қала орталығындағы бизнеске қарсы бойкот күшейтілді.

The trials of the sit in participants attracted widespread interest throughout Nashville and the surrounding region. On February 29, the first day of the trials, a crowd of more than 2000 people lined the streets surrounding the city courthouse to show their support for the defendants. A group of 13 lawyers, headed by Z. Alexander Looby, represented the students. Initially, the trial was presided over by City Judge Andrew J. Doyle. Doyle dismissed the loitering charges against the students and then stepped down from the bench, turning the trial over to Special City Judge John I. Harris. The same day the trials began, a group of black ministers, including James Lawson, met with Mayor Ben West to discuss the sit ins. Coverage of the meeting by the local press, including a scathing editorial in the Nashville Banner denouncing Lawson as a "flannel mouth agitator", brought Lawson's activities to the attention of Vanderbilt University where he was enrolled as a Divinity School student. The newspaper was owned by James G. Stahlman, a Vanderbilt trustee who was "strongly anti integration"; it published misleading stories, including the suggestion that Lawson had incited others to "violate the law." When Lawson was confronted by Vanderbilt's executive committee and told he would have to end his involvement with the sit ins, Lawson refused. He was immediately expelled from the university by Chancellor Harvie Branscomb, and arrested the next day. Dean J. Robert Nelson resigned in protest and paid Lawson's bail with three of his colleagues, and the school was placed on probation for a year by the American Association of Theological Schools. The committee met several times over the next month and delivered its recommendations in a report on April 5. The committee recommended to partially integrating the city's lunch counters. Each store would have one section for whites only and another for whites and blacks. This solution was rejected by the student leaders, who considered the recommendations morally unacceptable and based upon a segregation policy. Less than a week after the Biracial Committee issued its report, the sit ins resumed, and the boycott of downtown businesses was intensified.

Лубидің үйін бомбалау

19 сәуір күні таңғы сағат 5:30-да, Александр Лубидің Солтүстік Нэшвиллдегі үйінің алдыңғы терезесінен динамит лақтырылды, бұл демонстрацияларды қолдағаны үшін жаза ретінде жасалғандықтан болып шықты. Жарылыс үйді толық қиратуға жақындаса да, артқы бөлмеде ұйықтап жатқан Луби мен оның әйелі ешқандай жарақат алмады. Жарылыстан жақын маңдағы жатақхананың 140-тан астам терезесі сынып қалды. Бұл оқиға наразылық білдірушілерді әлсірете қоймады, керісінше, қозғалысты ынталандырды. Бірнеше сағаттың ішінде бомбалау туралы хабар қала бойынша таралды. Түскі уақытта шамамен 4000 адам мэрияға үнсіз шерумен келді, мэрга наразылық білдіру үшін. Мэр Вест шерушілерді сот ғимаратының алдында күтіп алды. Пастор С.Т. Вивиан сегрегация мәселесіндегі моральдық принциптерді елемегені және зорлық-зомбылық пен әділетсіздікке немқұрайлы қарағаны үшін мэрга айыптап, дайындалған мәлімдеме оқыды. Содан кейін Диана Нэш мэрга адамды тек нәсілі мен тері түсіне қарай кемсітудің дұрыс еместігіне сенетінін сұрады. Вест оның дұрыс емес екеніне келісті. Нэш одан қаладағы асханаларды нәсілдік бөліністен азат ету керек деп санай ма деп сұрады. Вест "Иә" деп жауап берді, содан кейін "Әрине, бұл дүкендердің басшыларына байланысты" деп қосты. Бұл оқиғаны жариялауда Нэшвиллдің екі ірі газеті арасында үлкен айырмашылық болды. "The Tennessean" мэрияның асханаларды бөліністен азат етуге келісімін баса көрсетті. Бұл екі газеттің осы мәселедегі қарама-қарсы ұстанымдарын көрсетеді. Дегенмен, мэрдің жауабы кейіннен белсенділер мен Нэшвиллдің кәсіпкерлері үшін маңызды өзгеріс ретінде қарастырылды. Бомбалаудан кейін күні Мартин Лютер Кинг Нэшвиллге Фиск университетінде сөйлеу үшін келді. Сөйлеу барысында ол Нэшвиллдегі "отырғызу қозғалысын" "Оңтүстіктегі ең жақсы ұйымдастырылған және ең тәртіпті" деп мақтады. Ол Нэшвиллге "шабыттандыру үшін емес, осы қауымдастықта болған ұлы қозғалыстан шабыт алу үшін" келгенін айтты.

Сегрегацияны жою

Саудагерлер мен наразылықшылдардың басшылары бірнеше апта бойы құпия келіссөздер жүргізгеннен кейін, мамыр айының бірінші аптасында ақыры келісімге қол жеткізілді. Келісімге сәйкес, шағын, іріктелген афроамерикалық топтар саудагерлерге бұрыннан белгілі бір күні қала орталығындағы түскі ас орындарынан тамақ тапсыратын болды. Саудагерлер өз қызметкерлерін осы оқиғаға дайындап, клиенттерге ешқандай кедергі келтірмей қызмет көрсетуді тапсырды. Бұл шара бірнеше апта бойы бақылауда жүргізілді, содан кейін барлық бақылау алынып тасталды, одан кейін саудагерлер мен наразылық жетекшілері нәтижелерді бағалау үшін қайта жиналды. Сондай-ақ, келісімнің бір бөлігі ретінде, бұқаралық ақпарат құралдарына келісім туралы хабарлануы және сенсациялық емес, тек фактілерге негізделген ақпарат беруі талап етілді. 10 мамырда қала орталығындағы алты дүкен түскі ас орындарын қара нәсілді клиенттерге алғаш рет ашты. Күндізгі уақытта екі-үш адамнан тұратын топтар келіп, ешқандай оқиғасыз қызмет көрсетілді. Сонымен қатар, афроамерикалықтар қала орталығындағы дүкендерді алты апта бойы бойкоттаудан бас тартты. Жоспар сәтті жүзеге асырылды және түскі ас орындары зорлық-зомбылықсыз біріктірілді. Осылайша Нэшвилл АҚШ-тың оңтүстігіндегі қоғамдық орындарындағы нәсілдік сегрегацияны жоя бастаған алғашқы ірі қала атанды. Отырыс акциясының аяқталуы Нэшвиллдегі азаматтық құқық қорғаушыларына қысқа мерзімдік демалыс сыйласа да, институционалдық нәсілшілдік қаланың барлық аймақтарында проблема болып қала берді. Келесі бірнеше жылда мейрамханаларда, кинотеатрларда, қоғамдық бассейндерде және басқа да бөлінген орындарда тағы да отырыстар, пикеттер және басқа да акциялар өтті. Бұл шаралар Конгресс 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңды қабылдағанға дейін жалғасты, ол АҚШ-тың барлық аймақтарындағы қоғамдық орындардағы сегрегацияны тыйым салды.

Елу жылдық мерейтойы

2010 жылы Нэшвиллдегі отырыстардың елу жылдығын белгілеу мақсатында бірнеше шаралар өткізілді. 20 қаңтарда Вандербильт университеті «Нэшвилл отырыстарының ардагерлері – Күрес жалғасуда» деген тақырыпта панельдік талқылау ұйымдастырды. Шараға Кваме Лео Лиллард және Мэттью Уокер кіші қатысты. 4 ақпаннан 16 мамырға дейін Теннесси штатының мұражайында «Қозғалмаймыз: Теннессидегі азаматтық құқықтар отырыстарының 50 жылдығы» атты көрме жұмыс істеді. 10 ақпанда Теннесси штатының университетінде африкалық американдықтар тарихы мен мәдениеті жөніндегі 29-шы жылдық конференция отырыстарды еске алуға арналған арнайы шара өткізді, онда Диана Нэш құрметті спикер ретінде қатысты. 12 ақпанда Вандербильт университеті Нэшвиллдегі отырыстарды медиада жариялау тақырыбында панельдік талқылау ұйымдастырды. Шараға Джеймс Лоусон және Джон Зайгенталер қатысты. 9 ақпаннан 22 мамырға дейін Нэшвиллдің орталық кітапханасында «Көріністер мен дауыстар: Нэшвилл мен Теннессидегі азаматтық құқықтар қозғалысы» атты фотокөрме көрсетілді. 13 ақпанда автор және сарапшы Хуан Уильямс Нэшвиллдің орталық кітапханасының аудиториясында азаматтық құқықтар мәселелерін талқылауға арналған форум өткізді.