Кіріспе

14 жастағы неміс жастар арасында өткізілетін діни емес балиғатқа жету рәсімі. Jugendweihe (Жастарға арналған киелілендіру) немесе Jugendfeier (Жастар мерекесі) – 14 жастағы неміс жастар арасында өткізілетін діни емес балиғатқа жету рәсімі. Ол 19 ғасырда Рим-католик және протестант шіркеулерінің Конфирмациясына балама ретінде дүниежүзілік қоғамдарда пайда болды. Бұл рәсім әсіресе ГДР кезінде мемлекеттік атеизмді қолдаған Шығыс Германияда кеңінен таралған.

Югендвейен және Югендфейер

Германияда Jugendweihes ұйымдастыратын әртүрлі топтар бар, бірақ ең маңыздылары – «Германияның гуманистік қауымдастығы» (Humanistische Verband Deutschlands), Jugendweihe Deutschland e. V. және «Жұмысшылардың әл-ауқаты» (die Arbeiterwohlfahrt). Бүгінде Jugendfeier термині көбірек танымал, себебі 1980-ші жылдар шамасында «Гуманистік қауымдастық» (Humanistischer Verband) қатысушылар құлшылыққа берілмей, ересек өмірге есте қаларлық қадам жасасын деген мақсатта Jugendweihe орнына оны қолдануды бастады. Салтанатқа дейін жастар тарих және көпмәдениеттілік, мәдениет және шығармашылық, азаматтық құқықтар мен міндеттер, табиғат және технология, мамандықтар мен жұмыс іздеу, сондай-ақ өмір салты мен адамдар арасындағы қарым-қатынас сияқты тақырыптарды зерттейтін арнайы ұйымдастырылған іс-шаралар мен курстарға қатыса алады.

Шығуы мен тарихы

Югендвейхе термині алғаш рет 1852 жылы пайда болды, бұл христиандық ілімдерге балама ретінде мәдени тарихқа негізделген моральдық тәрбие курсын балаларына ұсынған зайырлы қозғалыстар әзірлеген жаңа өткел рәсімін белгіледі. Югендвейхе салтанаты ең алдымен баланың мектеп бітіруімен байланысты болғандықтан, көбінесе 14 жасында өткізілді. 1890 жылдан бері рәсімнің форматы көбінесе өзгерген жоқ. Мұғалім гуманистік көзқарас туралы сөз сөйлейді, жас адам серт береді, содан соң оған "естелік парақтары" (Erinnerungsblätter) және естелік кітап табыс етіледі. Салтанатты шара әндер мен өлеңдермен жалғасады. Осы тәуелсіз ойлау дәстүрі еңбек қозғалысына сіңіп кетті.

1933 жылдан бастап репрессиялар

Ұлттық социализм дәуірінде Jugendweihen ұйымдастырған көптеген бірлестіктер тыйым салынды, бірақ Jugendweihe өзіне тыйым салынбады. Нацистік режим неміс жастарының барлығы үшін Nationalsozialistische Jugendleite деп аталатын өздерінің бастау рәсімін құруға тырысты.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Соғыстан кейін зайырлы қауымдар дәстүрді қайта жандандыруға тырысты. "Югендвейхен" рәсімдері еркін ойлау дәстүріндегі шағын топтармен жалғасты, оған партия және мемлекеттік органдардың көптеген өкілдері қатысты. Жиі ұсыныстар түскеніне қарамастан, ГДР-де 1954 жылға дейін "Югендвейхен" рәсімдеріне тыйым салынбады.

Шығыс Германиядағы саяси құралдар

Югендвейхеді социалистік рәсімге айналдыру туралы шешім 1953 жылғы мамыр айында Мәскеуде қабылданды, осы кезде Совет Одағы Коммунистік партиясының Политбюросы «ГДР-дегі саяси жағдайды жақсарту шаралары» туралы қаулы қабылдады, онда христиан дініндегі міндеттеме рәсіміне социалистік балама ұсынылды. Ауыр советтік қысыммен рәсімдер христиан дініндегі міндеттемемен бірге орнатылды. Діни сенімі бар жастар да Югендвейхе рәсіміне қатысуы күтілді; қатыспағандар маңызды кемшіліктерге және қудалауға ұшырар еді. Бірінші Югендвейхе 1955 жылғы 27 наурызда Шығыс Берлинде өтті, онда 14 жастағы жастар ересек деп танылды және жеке куәліктерін алды. Рәсімнен кейін оларға ресми «Сіз» деген сөзбен (бейресми «сен»-ге қарсы) жүгінуге рұхсат етілді. Нақты Югендвейхеге дейін бір жыл бойы «жастар курстары» өткізілді, олар көбінесе жұмыс орындарына сапарлар, сексуалдық және саяси тақырыптарда лекциялар, кештер немесе басқа да қоғамдық шаралардан тұрды. Барлық қатысушылар рәсімге шақырылды, ол әдетте жергілікті зал немесе театр сахнасында өтті. Ресми сөзден және социалистік мемлекетке берілген анттан кейін көпшілігіне Жас пионерлер гүлдер сыйлады. 1974 жылға дейін мемлекет әрбір жасөспірімге «Ғарыш, Жер, Адам» атты кітап сыйлады, онда жалпы біліммен қатар үгіт-насихаттық сөздер де болды. 1974 жылдан кейін әркімге таза үгіт-насихаттық «Социализм – сенің әлемің» кітабы берілді, ал ГДР-дің соңғы жылдарында «Өміріміздің мәні» кітабы таралды. Сондай-ақ, сертификат та берілді. Рәсімнен кейін күнінің қалған бөлігі отбасымен және сыныптастарымен бірге өткізілді. Шығыс Германиядағы әр Югендвейхеде жастар мемлекеттік идеалдарға адал болуға міндеттенді. Орталық комитет тарихында антқа бес рет өзгеріс енгізді. Әр анттың жалпы форматы бірдей болды: «Дайынсыз ба?» деген сұрақтан басталып, «Иә, ант етеміз!» деген жауаппен аяқталды. Алайда, уақыт өте келе анттың тілі патриоттық және революциялық сипатқа ие болды. 1955 және 1956 жылдары жасалған бірінші және екінші түзетулерде сөздерге көп өзгеріс енгізілмеді. Алайда 1958 жылғы антта жастар «социализмнің ұлы және асыл ісіне» адал болуға және «әлемдегі барлық бейбітшілік сүйгіш халықтармен» бірге совет халқымен бейбітшілікті қорғауға ант берді. 1968 жылғы 21 қарашада қабылданған төртінші түзету тіпті революциялық болды; ол «барлық бейбітшілік сүйгіш халықтарға» деген сияқты жалпы сілтемелерді алып тастады және жастарды «әрбір империалистік шабуылдан социализмді қорғауға» шақырды. Ол жастарды «жұмысшы табының және оның революциялық партиясының басшылығымен» қоғамдық бірлестікке қабылдады. 1985 жылғы (Берлин қабырғасы құлағанға дейін төрт жыл бұрын) соңғы түзету салыстырмалы түрде шағын болды, онда қатысушылар бір-біріне құрметпен және көмекпен қарауға уәде берген абзац қосылды және жаңадан ересек болғандарға жүктелген «ауыр жауапкершілікті» атап көрсетіп, соңғы сөз кеңейтілді.