Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кармен муниципалитеті (; , Jawi: ايڠد نو كرمين; ; ), Филиппиннің Котабато провинциясындағы 1-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 79 140 адамды құрайды.
Municipality in Cotabato, Philippines
Carmen, officially the Municipality of Carmen (; , Jawi: ايڠد نو كرمين; ; ), is a 1st class municipality in the province of Cotabato, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 79,140 people.
Тарих
Кармен атауы 1924 жылы осы аймақта зерттеу жүргізген кадастрлық зерттеу партиясының басшысы, геодезист дель Карменнің есімімен аталған. Америкалық кезеңде Кармен мен Кабакан Пикит муниципалитетінің құрамында болған. Бұл Президенттік жарлық № 46 арқылы және сол кездегі президент Рамон Магсейсейдің 1956 жылғы 15 қарашадағы № 214 жарлығымен бекітілді, соның нәтижесінде Кармен Кабаканнан жеке және ерекше қалашық ретінде құрылды. Муниципалитет құрылған кезде ол отыз сегіз (38) ауылдан тұрған. Он ауыл көршілес муниципалитеттерге, Банисилан мен Президент Роксасқа талап ету арқылы немесе беріліп кетті. Оның алтауы Банисилан муниципалитетіне, төртеуі Президент Роксас муниципалитетіне тиесілі болды. Қазіргі таңда тек жиырма сегіз (28) ауыл қалды, онда христиандар, мұсылмандар және Манобо Арамонон этностық тобына жататын жергілікті халықтар қоныстанған, оларды «Три халқы» деп атайды. Кармен деп аталудан бұрын, алғашқы тұрғындар осы кең жерді «Калалау» деп атаған, бұл магуинданаон тілінде «су құмырасы» деген мағынаны білдіреді, себебі аңыз бойынша, бір кезде қалың жапырақтарының астында судың үздіксіз қоры бар үлкен Балите ағашы болған, тіпті ұзақ құрғақшылықта да ол құрғамайтын еді. Кейіннен, ерте қоныс аударушылар келіп, қазіргі Побласиондағы жердің үлкен бөлігін өңдегенде, бүкіл аймақ шамамен екі жүз (200) гектарлық «Ландинг» деп аталды, себебі бұл жерге әуежай учаскесі бөлінген еді. «Ландинг» атауы кейін дель Карменнің құрметіне Кармен деп өзгертілді. Бұл жердегі қазіргі христиандар Лусон және Висаядан келген иммигранттар. Олар осы «Мүмкіндіктер мен үміттер елі» туралы кең таралған әңгімелерге ықпалданып, пионерлік рухта осында келді. Олардың қоныстануы американдық кезеңде басталды. Америкалықтар мұсылмандарды озық технология, экономикалық және білім беру саласындағы жетістіктермен, сондай-ақ басқару өнерімен тарту саясатын бастағанда. Алғашқы христиан қоныстанушылары Себудан келіп, Пикитте қоныстар құрды. Содан кейін Лусон мен Висаядан келген саяхатшылар, әсіресе илонголар мен илоканолар көптеп келді. 1982 жылғы Batas Pambansa Blg. 141 заңы арқылы он екі ауыл бөлініп, Банисилан муниципалитеті құрылған кезде аумақ қысқарды.
Carmen derived its name from surveyor del Carmen, chief of the Cadastral Survey Party, who in 1924 conducted a survey in the area. During the American period, Carmen and Kabacan belonged to one municipal district under Pikit. It was by virtue of Presidential Proclamation NO. 46 and, was reinforced by Executive Order No. 214 issued by the then President Ramon Magsaysay last November 15, 1956 when Carmen was created as a separate and distinct town of Kabacan. When created a municipality, it was composed of Thirty Eight (38) barangays. Ten barangays were either claimed or ceded to the two adjacent municipalities, Banisilan and President Roxas. Six by the municipality of Banisilan and four to the municipality of President Roxas. Now, only twenty eight (28) barangays remain in which are presently inhabited by the so called Tri people composed of the Christians, the Muslims and Indigenous Peoples belonging to the Manobo Aromanon ethnic group. Before it was named Carmen, early inhabitants called this large tract of land "Kalalaw" a Maguindanaon term meaning "jar of water", because legend tells that there was once a big Balite tree with a continuous reservoir of water under its dense foliage, that even in long dry seasons, it had never dried up. Later on, when early settlers came and cultivated large portions of land in what is now the Poblacion, the whole place was unofficially called "Landing" because of the Landing Field reservation of approximately two hundred (200) hectares. The name "Landing" later on changed to Carmen in honor of del Carmen. The present Christian in this place are an immigrants from Luzon and Visayas. They are brought here by sheer pioneering spirit inspired by widespread rumors of this "Land of Opportunity and Promise". Their settlement started during the American regime. When the Americans launched their policy of attraction to the Muslims providing advanced technology, economic and educational advancement and the art of government. The first Christian settlers came from Cebu and established settlements at Pikit. Then adventurers followed them from Luzon and Visayas most notably the Ilongos and the Ilocanos who came in great numbers. The territory was reduced when, through Batas Pambansa Blg. 141 of 1982, twelve barangays were separated to create the municipality of Banisilan.
Манили қазағы
Манили қырғыны — 1971 жылғы 19 маусымда Манилидегі мешітте әйелдер мен балаларды қоса алғанда, 70-79 Моро мұсылманинің жаппай өлтірілуі. Қаланың мұсылман тұрғындары христиандық топтармен бейбіт келісім туралы әңгімелесуге мешітке жиналғанда, Филиппин жандармерінің формасына ұқсас киім киген қарулы адамдар тобы оларға оқ атты. Шабуылдың күдіктілері ретінде Илага жауынгерлік тобы көрсетілді, бірақ Филиппин жандармерінің Илагамен байланыста болғаны туралы да айыптаулар болды. Оқиғаға ешкім жауапкершілікке тартылмады; қылмыстың басты күдіктісі саналған Илага жетекшісі Фелисиано Лукас, сондай-ақ "Командир Тістік" деген атпен белгілі, Фердинанд Маркосқа Малаканьян сарайында "бас бергеннен" кейін босатылды. Бұл оқиға Моро мұсылмандары мен христиандар арасындағы жағдайды шиеленістірді. Осы оқиғаға жауап ретінде Ливияның бұрынғы басшысы Муаммар Каддафи Моро Ұлттық Азаттық Фронты деп аталатын сепаратистік топқа әскери көмек көрсетті.
The Manili massacre refers to the mass murder of 70 79 Moro Muslims, including women and children, committed in a mosque in Manili, Carmen, on June 19, 1971. The Muslim residents of the town had gathered in their mosque to participate in a supposed peace talk with Christian groups when a group of armed men dressed in uniforms similar to those worn by members of the Philippine Constabulary opened fire on them. It was suspected that the Ilaga militant group were the attack's perpetrators, but there were also allegations that the Philippine Constabulary had collaborated with the Ilaga. No one was found culpable for the incident; Feliciano Lucas, also known as "Commander Toothpick", the Ilaga leader who was the prime suspect in the crime, was released after he "surrendered" to Ferdinand Marcos at the Malacañang Palace. The incident resulted in increased hostilities between Moro Muslims and Christians. In response to the incident, former Libyan leader Muammar Gaddafi provided military aid to the secessionist group Moro National Liberation Front.
Бангсамороға ішінара кіру
2019 жылы жеті барангай провинциядағы 63-тің ішінде, 6 ақпанда өткен плебисцитте автономиялық аймаққа қосылу үшін жағымды дауыс алып, жаңа құрылған Бангсамороның арнайы географиялық аймағының құрамына кірді. Манарапан мен Насапиан 2001 жылы Мұсылман Минданаосының автономиялық аймағына қосылу үшін дауыс беруде сәтсіздікке ұшыраған провинциядағы 39 барангайдың арасында болды, ал қалған бесеуі Республикалық заң № 11054 арқасында ARMM-нің орнына келген Бангсамороның құрамына енуге ұсынылды. 2023 жылы Бангсаморо Парламенті аймақта сегіз жаңа муниципалитет құруды бекітті. Аталған барангайлар 2024 жылғы 13 сәуірде өткен плебисцитте ратификацияланғаннан кейін Капалаванға (Бангсаморо Автономиясы заңы № 45) біріктірілді.
In 2019, seven barangays were among the 63 in the province which became part of the Special Geographic Area of the newly created Bangsamoro, after having the affirmative vote won to join the autonomous region in a plebiscite held on February 6. Manarapan and Nasapian were among the 39 in the province that unsuccessfully voted for the inclusion in the Autonomous Region in Muslim Mindanao in 2001, while the other five were proposed to be part of the Bangsamoro, which replaced ARMM by virtue of Republic Act No. 11054. In 2023, the Bangsamoro Parliament approved the creation of eight new municipalities in the area. Those barangays were organized into Kapalawan (Bangsamoro Autonomy Act No. 45) following ratification in a plebiscite on April 13, 2024.
География
Кармен муниципалитеті географиялық тұрғыдан 124,8 градус шығыс және 7,2 градус солтүстік нүктелерінде орналасқан. Солтүстік жағынан Букидон провинциясымен, шығысынан Прес. Роксас және Кабакан муниципалитеттерімен, оңтүстігінен Магуинданао провинциясымен және батысынан Алеосан муниципалитетімен шектеседі. Солтүстік-шығыстан, содан кейін шығыстан, содан кейін оңтүстікке қарай Мулита және Рио-Гранде өзендері, ал солтүстік-батыстан, содан кейін батыстан, содан кейін оңтүстік-батыстан Малитубог және Маридаго өзендері ағып өтеді. Бұл қала Кидапаван қаласынан шамамен 28 шақырым қашықтықта жатыр.
The Municipality of Carmen is geographically located at about the points 124.8 degrees east and 7.2 degrees north. It is bound on the north by the Province of Bukidnon, on the east by the municipalities of Pres. Roxas and Kabacan, on the south by the Province of Maguindanao, and on the west by the Municipality of Aleosan. It is embraced from the north east, then east, then south by the Mulita and the Rio Grande rivers; from the north west, then west, then south west, by the Malitubog and Maridagao rivers. It is approximately 28 kilometers away from the capital town of Kidapawan.
Климат
Муниципалитетте орташа температурасы бар, орташа максималды температурасы және орташа минималды температурасы . Жылдың ең суық кезеңі – желтоқсан, қаңтар және ақпан айлары, ал ең ыстық кезеңі – сәуір, мамыр, маусым, тамыз және қыркүйек айлары. Онда екі (2) анық маусым бар: жаңбырлы және құрғақ маусым. Егін жинау маусымы маусым айының басында басталып, қараша айының соңында құрғақ маусым басталғанда аяқталады. Аймақ тайфун белдеуінен тыс жерде орналасқандықтан, тайфун сирек сезіледі. Бұл жағдай дерлік барлық өнімді шаруашылық қызметіне өте қолайлы.
The municipality has an average temperature of with a mean maximum of and mean minimum of The coldest part of the year are the months of December, January and February while the hottest are the months of April, May, June, August, and September. It has two (2) distinct seasons, the wet and the dry seasons. The farming season starts in early June and ends in late November when the dry season begins. Typhoon is seldom felt in the area as it is located outside the typhoon belt. This condition is very suitable to nearly every type of productive agricultural activity.
Демография
2020 жылғы санақта Кармен, Котабатоның халқы 79 140 адамды құрады, халық тығыздығы .
In the 2020 census, the population of Carmen, Cotabato, was 79,140 people, with a density of .
Экономика
Муниципалитет ауыл шаруашылығы аймағы болғандықтан, көптеген өнеркәсіптер ауыл шаруашылығына негізделген. Жеті барангайда конустық күріш диірмендері, бір барангайда кискизан, төрт барангайда резеңке роликтер бар. Барлығы 13 конустық күріш диірмені, 12 кискизан және 5 резеңке ролик. Ратан мен бамбук сияқты шикізатты пайдаланатын шағын өнеркәсіптердің даму перспективасы зор. Дадо барангайларындағы ратаннан жасалған бұйымдар тұрғындарына жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді. Гуилинг барангайындағы 40 гектарлық бамбук плантациясы Китакубонгтағы бамбук өнімдерін шикізатпен қамтамасыз ете алады. Бұл шағын өнеркәсіп жергілікті тұрғындардың қолдауына және қабылдауына ие болып келеді, себебі бұл өнімдер қолжетімді және ерекше сапалы. Аймақта технологияны жеткізу және біліктілікті арттыру бойынша оқулар мен тренингтер өткізілді. Оның клиенттері – ратан, бамбук және кокос өнімдерін өндіруді жоспарлап отырған кәсіпкерлер. Оқу-дамыту семинарларына қатысушылар: RIC Camansi, Lower Dado, Pacao, Raradangan. DTI CARP Пакао барангайында көп мақсатты ыстық кептіргіш құрылғысын орнатты, бұл жоба жұмыс орындарын ашуға және кептіру қызметінен табыс табуға мүмкіндік береді. Парауран және Пакао барангайлары жеміс шырыны өндірісін дамытуға жағдай жасай алады, себебі 500 манго ағашы осы өндіріс үшін жеткілікті шикізат бере алады.
Since the municipality is an agricultural area, most of the industries are agri based. Seven barangays have cono rice mills a barangay have kiskisan, 4 barangays have rubber roller mills. Total is 13 cono rice mill, 12 kiskisan and 5 rubber rollers. There is a bright prospect on cottage industries, which utilized raw materials like rattan and bamboo. Rattan craft in barangays Dado could possibly generate employment to its residents. The 40 hectares bamboo plantation at Barangay Guiling can provide fro raw materials to the bamboo craft at Kitacubong. This cottage industry is gaining support and acceptance from local residents considering the affordability and its unique qualities. Technology transfer and skills training have been conducted in the area. Its clients are the prospective entrepreneurs in rattan, bamboo and coconut crafts. Recipients of the training and development seminars are: RIC Camansi, Lower Dado, Pacao, Raradangan the DTI CARP has establish a Multi Purpose Hot dryer at Barangay Pacao, the said project generate employment and income from drying service. Barangay Parauran and Pacao could possibly support a fruit juice making industry, the 500 mango trees could adequately supplies for this industry.
Табиғи ресурстар
Муниципалитеттегі кеңінен танымал минералдар – құм және қиыршық тас. Олардың көлемі мен мүмкіндіктері карьерлерді ашу үшін жақсы көздері болып табылады, бірақ қазірге дейін олардың көп бөлігі пайдаланылмаған. Сонымен қатар, жоғары коммерциялық құнды металл заттарының да бар екені белгілі, алайда олар әлі толық зерттелген жоқ. Муниципалитеттегі басқа да ресурстарға цемент өндірісуге қолданылатын ірі көлемдегі әктас жатады. Гуано да муниципалитеттегі көптеген үңгірлерде, мысалы Лилионган және Тонганон ауылдық округтерінде көптеп кездеседі. Гуанодан тыңайтқыш жасауға болады.
The commonly known minerals present in the municipality are sand and gravel which volume and potential are good sources for quarrying but which up to the present are mostly untapped. Other metallic substance of high commercial value are known to be present but these are still unexplored. Other resources present in the municipality are the large volume of limestone that can be processed into cement. Guano also abounds in numerous caves in the municipality such as in barangays Liliongan and Tonganon. Guano can be manufactured into fertilizers.
Туризм
Лилионан үңгірі – ішінде әдемі сталактиттер мен сталагмиттердің құрылымдары, жер асты өзені және гуаноның қалың қабаты бар табиғи үңгір. Ол Кармен қаласының Лилионан ауылында орналасқан. Кавурунан фестивалі Кармен қаласындағы әртүрлі тайпалардың ерекше түпкі халықтарының (ТХ) мәдениеті мен дәстүрін тойлайды. Фестивальдің аты жергілікті Манобо тайпасының "жиналыс" деген мағынаны білдіретін сөзінен шыққан. Бұл фестиваль аймақтағы үш этностың – түпкі халықтың, христиандардың және мұсылмандардың бірігуін де мерекелейді.
Liliongan cave, a natural cave with beautiful stalactite and stalagmites formations inside underground creek and thick layer of guano could also be found inside the cave. It is located at Barangay Liliongan, Carmen. Kavurunan Festival celebrates the culture and tradition of the distinct Indigenous people (IP) of the different tribes located in the town of Carmen, Cotabato. The Festivals name is derived from the indigenous Manobo tribe word meaning "gathering". This festival also celebrates the coming together of the three ethnic groups located in the area which are the indigenous people, Christians, and Muslims.