Кіріспе

Сан-Фелипе, ресми түрде Сан-Фелипе муниципалитеті (филиппинше: Bayan ng San Felipe), Филиппиннің Замбалес провинциясындағы 4-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 25 033 адамды құрайды, бұл оны провинциядағы ең азат халық саны бар муниципалитет етеді.

Этимология

Бобулон атауын 1853 жылы Сан-Фелипе деп өзгертті. Сан-Фелипе қаласының қазіргі атын қалай алғаны туралы, осы уақытқа дейін анықталған ең сенімді мәлімет – Илокандиядан келген төрт "қасиетті" бауырлас, атап айтқанда Марселино, Антонио, Нарсисо және Фелипе, кейіннен Сан-Марселино, Сан-Антонио, Сан-Нарсисо және Сан-Фелипе деп аталған жаңа құрылатын елді мекендерге қоныстанған. Шындығында, осы төрт қаланың көптеген тұрғындары Илокос аймағынан келген илокандар еді.

Тарих

Сан-Фелипе испандықтар келгенге дейінгі кезеңде Замбалес жағалауындағы кішкентай ауылдардың бірі болды. Алғашқы тұрғындары – малай замбалдары, олар өздері «Хиндол» деп атаған жазық жерде қоныстанды. Негритостар да болды, бірақ олардың көпшілігі тауларда өмір сүрді. Испандықтар Филиппинді ашқаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, испан билігі елдің барлық аймақтарын зерттеді. Замбалесті зерттеу 1572 жылы Филиппиннің алғашқы испан генерал-губернаторы Мигель Лопес де Легаспидің немересі Хуан де Сальседо бастады. Хуан де Сальседо және оның испан серіктері жағалау аймағын зерттеп, бастапқыда «энкомиендалар» деп аталған, бірақ кейін «пуэблолар» деп аталған қауымдастықтарды құрды. 19-шы ғасырдың басында және ортасында Илокандия аймағынан Илоканолардың үнемі көшіп келуіне байланысты ауылдардың саны артқан сайын, көптеген пуэблолар құрылды. Илоканолардың алғашқы толқындары «Хиндолға», кейін «Синдол» деп аталған жерге келді, ал Синдолдан оңтүстікке қарай шамалы қашықтықта «Бобулон» деген жер орналасқан. «Хиндол» – сол жерде көптеп өсетін ағашқа берілген замбал аита есімі. «Бобулон» да сол кезде көптеп кездесетін ағаш еді. Дегенмен, оның «Бобулон» деп аталуының тағы бір түсіндірмесі бар. Илокано қоныс жасайтындардың алғашқы сапарында Илокос-Норте штатының Паоай қаласынан осы ауылға қолайлы жел («булон») соққан деседі. Басқа толқындардағы Илокано қоныс жасайтындары, көбінесе саудагерлер мен балықшылар, Виган және Сан-Винсенте (Илокос-Сур) қалаларынан келді. Пуэбло үкіметінің алғашқы орны Синдолда болды, ал пуэбло басшысы «Капитан Муниципаль» деп аталды. Ол пуэбло басшысы ретінде өз барангайларынан жиналмаған салықтарды төлеуге жауапты болды, оларға «Кабесас де Барангай» басшылық етті. Сенімді дереккөздерден алынған мәліметтерге сәйкес, үкімет орны әлі Синдолда болған кезде қала басшыларының бірі – капитан муниципали Педро Фараñal, қайтыс болған муниципалитет президенті Хуан Фараñalдың әкесі болды. Кейіннен пуэбло Синдольдан Бобулонға көшірілді, себебі соңғысы халыққа толырақ, тұрғын үйлер салуға көбірек жері болды және таулардан алыс болғандықтан, әлі де жабайы өмір сүретін аиталарға жақын емес еді.

Пинатубо тауының атылуы

Қала 1991 жылы Пинатубо тауының жарылуынан зардап шекті, шамамен бір метрге дейін вулкандық күлге көміліп қалды, бірақ келтірілген зиян салыстырмалы түрде жеңіл болды.

География

Сан-Фелипе – Иба қаласынан, Олонгапо қаласынан және Манила қаласынан.

Демография

2020 жылғы санақта Сан-Фелипе, Замбалес қаласының халқы 25 033 адамды құрады, халық тығыздығы жоғары. Халықтың көп бөлігі – Илокостан көшіп келгендердің ұрпақтары Илоканолар.

Дін

Метедоистік, Филиппин тәуелсіз шіркеуі, Бірінші туғандардың халықаралық жиналыстары, "Иса – Раббы" және Рим католик шіркеуінің жергілікті бөлімшелері бар. Сан-Роке соборы (ағылшын тілінде Сент-Рок), Филиппин тәуелсіз шіркеуінің Замбалес дін аймағының епископтық орталығы алаңның қасында орналасқан. Католик шіркеуінің жергілікті приходы да Сан-Рокеге арналған және соңғы жылдарға дейін Колумбан миссионерлері қызмет етті.

Білім

Сан-Фелипеде жеке, мемлекеттік және шіркеу мектептері, сондай-ақ бастауыш, орта және технологиялық колледждер бар.

Туризм

Ғасырлық ағаш: Сан-Фелипе, Замбалес, Малома барангайында орналасқан. Жағажай аймағы: Санто-Нино, Сан-Фелипе, Замбалес. Лиулива бариосы: Лиулива – Маниладан үш сағаттық жердегі тамаша серфинг орны. Курорттар: Капитанның Лива серф курорты, Куя Бот, Борд Мәдениет Лиу Лива (BCL), Ла Сарина, Арагоза жағажай курорты, The Circle Hostel және Сан-Фелипедегі Камп Рофелио серфинг жағажайы. Лубонг Нанголоан сарқырамасы: Сан-Фелипе, Замбалес, Ферия барангайында орналасқан. Гротто сарқырамасы: Сан-Фелипе, Замбалес, Ферия барангайында орналасқан. Бенедиктиндер үйі: Бұл үйді Бенедиктиндер әйелдер қауымы басқарады және ол Себастьян отбасының сыйлаған жеріне салынған. Кейіннен қайтыс болған Генриетта Себастьян Бенедиктиндер орденінің монахы болған. Маниладан алыс жердегі мектептер мен діни топтар да осы орында демалыс алады. Бұл кешенде сондай-ақ Пинатубо тауының салдарынан үйсіз қалған адамдар да орналасқан. Олардан діни заттарды (сыйлық ретінде) сатып алуға болады. Солтүстік Сабанган: Пикник немесе көрікті жер. Синдолдан бастап, көліктер, джиптер, КВК және трициклдер бетон және топырақ жолмен оңай жүреді. Бранденбург курорты: Сан-Фелипе, Замбалес, Синдол барангайында орналасқан. Монтекруз жағажай курорты: Сан-Фелипедегі Санто-Нино барангайында орналасқан. Гринспейс суретшілер ауылы: Лиулива, Сан-Фелипе, Замбалес.