Кеннеди тірі қалғандағы Марс саяхаты

Кіріспе

1996 жылы Стивен Бакстердің романы

"Сапар" – британдық жазушы Стивен Бакстердің 1996 жылы жарық көрген ғылыми-фантастикалық романы. Кітапта Марсқа адамдардан құралған экипажбен жасалған миссия суреттеледі, бұл миссия тарихтың басқа бағытында, Джон Ф. Кеннеди 1963 жылғы 22 қарашадағы қастандықтан аман қалған жағдайда қалай жүзеге асырылуы мүмкін едігін көрсетеді. "Сапар" альтернативті тарих саласындағы Sidewise сыйлығының иегері атанды және 1997 жылы Артур Кларк сыйлығына үміткер болды. 1999 жылы Дирк Маггс бұл романды BBC Radio 4 үшін радиосериал ретінде бейімдеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кітап Марсқа жіберілген кездегі оқиғаларды еске түсіріп, миссияның басталуына дейінгі тарихын баяндайды. Бұл баламалы уақыт жолындағы айырмашылық 1963 жылғы 22 қарашада болды, онда Джон Ф. Кеннеди қастандықтан аман қалды (Жаклин Кеннеди қаза тапты, сондықтан Кеннеди ғарыш орталығы Жакелин Б. Кеннеди ғарыш орталығы деп аталды), бірақ мүгедек болып, әрекетке қабілетсіз қалды, Линдон Б. Джонсон ант берді. 1969 жылғы 20 шілдеде «Аполлон-11» ғарышкерлері Нил Армстронг пен Джо Малдун Айға қадам басты, ал Никсонның «тарихи телефон соққан сәтіне» бұрынғы президент Кеннеди қосылып, АҚШ-ты Марсқа адамдарды жіберуге міндеттеді. Никсон бұл шешімді қолдады, өйткені ол біздің уақыт жолымыздағыдай, ғарыш айлағының болашағын анықтау қажеттігін түсінді. Бұл жаңа мақсатқа дайындық үшін Айға қонулардың саны қысқартылды, қаржы және «Аполлон» ғарыш кемелерінің қалдықтары Марсқа адамдарды жіберу миссиясына жұмсалды. «Аполлон-12» сәтті қонды, «Аполлон-13» апатқа ұшырады, бірақ «Аполлон-14» экипажы «Аполлон-15» миссиясының ғарышкерлерінен құралды, олар Ай бетінде ғылыми эксперименттер жүргізді, бұл соңғы адамдардың Айға қонуы болды. Сонымен қатар, NERVA бағдарламасы таңдалған Марс ғарыш кемесін жасауға бағытталды, Невадада кең ауқымды сынақтар жүргізілді, бірақ оқшауланбады және инженерлік мәселелерге толы болды. Кітап болашақ Марс миссиясының ғарышкерлерінің, NASA және мердігерлердің өмірін баяндайды, барлығы миссияны іске асыруға қатысады, сондай-ақ миссияға дайындық кезінде NASA-ның ғарышкерлер мен басқару иерархиясындағы өзгерістерді, оның ішінде әйел геолог Натали Йорк астронавт болуға ұмтылып, әріптес ғарышкер Бен Пристпен және NERVA инженері Майк Конлигпен болған даулы қарым-қатынастарын көрсетеді. Басқа ғарышкерлерге Вьетнам соғысы кезінде Камбоджада заңсыз бомбалау миссиясына қатысқан бұрынғы ұшқыш-бомбардировщик Ралф Гершон, ғарышқа алғашқы қара нәсілді адам болу арманы бар, және Фил Стоун, әуе күштерінің сынақ пилоты, Марс миссиясына дейін Ай орбиталық станциясында ұзақ уақыт болған ғарышкер кіреді. 1970 жылдары «Skylab» ғарыш станциясы іске қосылды, бірақ бұл «Skylab A» деп аталған «Сатурн IB» S IVB жоғарғы сатысына негізделген ылғалды жұмыс орын дизайны болды. Біздің уақыт жолымызда «Skylab»-ты ұшыруға тиіс болған «Сатурн V» орнына «Skylab B» іске қосылды, бұл «Moonlab» деп аталған Ай орбиталық станциясы, сонымен қатар S IVB негізіндегі ылғалды жұмыс орын. «Аполлон-Союз» сынақ жобасы «Аполлон» командалық/қызметтік модулінің «Салют» ғарыш станцияларына жасаған сапарларынан және «Skylab» пен «Moonlab»-қа «Союз» миссияларынан тұрды. Соңғысын жеңілдету үшін кеңес одағы «N 1» жұмысын аяқтады. «Skylab/Moonlab» бағдарламалары «Аполлон» командалық/қызметтік модулінің дизайнын жақсартуға әкелді. Block III CSM отын жасушаларының орнына аккумуляторлық қуатты пайдаланды, содан кейін Block IV және V пайда болды, олардың қайта пайдалану мүмкіндігі болды (модульдік құрылым және тұзды судың коррозиясына төзімділік). Сондай-ақ, кішкентай аэроғарыш компаниясы «Колумбия авиациясы» жасаған эксперименталды «Марс экскурсиялық модулінің» дамуы, NASA-ның ірі мердігерлерімен күресіп, инженерлерінің жұмыс істейтін және сенімді Марс қондырғысын жасаудағы техникалық қиындықтармен күрескені суреттеледі. «Аполлон N» деп аталған NERVA сынағы модификацияланған «Сатурн VN»-нің үстінен іске қосылды, бірақ S IC бірінші сатысында pogo тербелістеріне ұшырады. Бұл NERVA жоғарғы сатысына зақым келтірді, ол орбитада іске қосылғаннан кейін апатқа ұшырады; Жерге аман-есен оралғанға қарамастан, экипаждың барлығы (оның ішінде Бен Прист) радиациялық уланудан қайтыс болды, ал ғарыш бағдарламасы ғарышқа ядролық энергияны қолдануға қарсы саяси және қоғамдық пікірге байланысты құлап қалды, сондай-ақ Марс миссиясының қажетсіз тәуекелдері мен себептеріне байланысты. Осыдан кейін «Арес» деп аталған жаңа Марс миссиясы жоспары жасалды, ол жаңартылған «Сатурн V B»-ді пайдаланды, оның ішінде пайдалы жүктемесін екі есеге көбейту үшін қатты ракеталық күштеуіштерді пайдаланды. «Арес» сонымен қатар қозғалтқыш жүйелері ретінде ылғалды жұмыс орынның «Сатурн» зымыран компоненттерін, сондай-ақ қосымша отынды сақтауға арналған «Skylab» тұру модулін және сыртқы резервуарларды пайдаланды. «Арес» «Аполлон» бағдарламасынан кейін NASA жоспарлаған адамдармен жүзеге асырылатын Венераға ұшуға ұқсас Венерадан өтуді жүзеге асырды, бірақ бұл уақыт жолында гравитациялық көмек үшін жасалды және ақыры 1986 жылғы 27 наурызда Мангала аңғарына қонды. Алайда, жанама әсер ретінде, «Викинг» бағдарламасы, «Пионер Венера» жобасы, «Mariner 10», «Pioneer 10» және «Pioneer 11», сондай-ақ «Voyager» бағдарламасы сияқты көптеген ұшқышсыз зондтардың қаржысы Марсқа адамдарды жіберу миссиясына қайта бағытталды, бірақ адамдардың қонуына дайындық жұмыстарын жүргізу үшін тағы бір «Mariner» орбиталық аппараты Марсқа жіберілді. Нәтижесінде, адамдар Марста қонды, бірақ олардың Күн жүйесі туралы білімі, оның ішінде Марс және әсіресе «Pioneer/Voyager» миссиялары болмағандықтан ешқашан зерттелмеген сыртқы Күн жүйесі планеталары туралы білімі нақтылықтан кем.

The book tells the story in flashbacks during the actual Mars mission of the chronicalised history until the mission's beginning. The point of divergence for this alternate timeline happens on 22 November 1963, where John F. Kennedy survived the assassination (Jacqueline Kennedy was killed, hence the renaming of the Kennedy Space Center as the Jacqueline B. Kennedy Space Center), but was crippled and thus incapacitated, as Lyndon B. Johnson is still sworn in. On 20 July 1969, Apollo 11 astronauts Neil Armstrong and Joe Muldoon walk on the Moon, and Nixon's "most historic phone call" is joined by a call from former President Kennedy, committing the United States to send a crewed mission to Mars, which Nixon backs as part of his fateful decision to decide the future of crewed spaceflight, instead of deciding on the Space Shuttle program as he did in our timeline. Preparations for this new goal include slashing the number of Moon landings so funding and leftover Apollo spacecraft hardware can go towards the efforts of the crewed Mars mission. Apollo 12 still lands, Apollo 13 still suffers its disaster, but Apollo 14 is crewed by the astronauts of the cancelled Apollo 15 mission to carry out the scientific experiments on the lunar surface, and is the last crewed Moon landing. At the same time, the NERVA program is revived to become the chosen Mars spacecraft development, with larger tests in Nevada, but without containment and plagued with engineering problems. The book centres around chronicling the lives of the future Mars mission astronauts, NASA and contractor personnel all involved in making the mission become a reality, and the shifts within NASA's astronaut and management hierarchy throughout the mission's preparations, including female geologist Natalie York's quest to become an astronaut, and her stormy relationships with fellow astronaut Ben Priest and NERVA engineer Mike Conlig. Other astronauts include Ralph Gershon, a former fighter bomber pilot involved in illegal bombing missions in Cambodia during the Vietnam War whose dream is to be the first black man in space, and Phil Stone, a veteran Air Force test pilot turned astronaut who has flown in a long term stay on a lunar orbital station before the Mars mission. In the 1970s, the Skylab Space Station is launched, but apparently as a wet workshop design that is based on the Saturn IB S IVB upper stage called Skylab A. The Saturn V that might have launched Skylab in our timeline instead launches Skylab B, a lunar orbit space station unofficially named "Moonlab", also a wet workshop based on the S IVB. The Apollo Soyuz Test Project is instead a series of visits by the Apollo Command/Service Module to Salyut space stations, and Soyuz missions to both Skylab and Moonlab. To facilitate the latter, the Soviets finally finish work on their N 1. The Skylab/Moonlab programs lead to improvements in the design of the Apollo Command/Service Module. A Block III CSM is produced using battery power in place of fuel cells, followed by the Block IV and V, which have a degree of reusability (modular construction and resistance to salt water corrosion). Also chronicled is the development of the experimental 'Mars Excursion Module' by small aerospace firm Columbia Aviation as it struggles against larger rival contractors of NASA and its engineers working painstakingly against the technical challenges of a working and reliable Mars lander. A test of the NERVA, called Apollo N, is finally launched atop the modified Saturn VN, but suffers from pogo oscillations in the S IC first stage. This damages the NERVA upper stage, which catastrophically fails once fired in orbit; despite returning to Earth safely, the entire crew (including Ben Priest) is killed by radiation poisoning, and the space program nearly collapses from hostile political and public opinion against the use of nuclear power in space, and the seemingly unnecessary risks and reasons of a Mars mission. In the aftermath, a new Mars mission plan dubbed Ares is drawn up, utilising the upgraded Saturn V B, which has numerous improvements, including the use of solid rocket boosters to double its payload. Ares also uses on orbit assembly of a different long duration Mars ship using wet workshop Saturn rocket components as the propulsion systems as well as a Skylab habitat module and external tanks to hold extra fuel. Ares performs a Venus flyby reminiscent of the Manned Venus Flyby NASA planned in the aftermath of the original Apollo program, but done in this timeline for gravitational assistance, and finally lands at Mangala Valles on 27 March 1986. However, as a side effect, a number of uncrewed probes – including the Viking program, Pioneer Venus project, Mariner 10, Pioneers 10 and 11, and the Voyager program – are cancelled so that their funding can be redirected to the crewed Mars mission, although another Mariner orbiter is sent to Mars to help prepare for the crewed landing. As a result, although humans walk on Mars, their knowledge of the Solar System, including Mars itself and especially the outer Solar System planets which never get visited without the Pioneer/Voyager missions, is far less than in reality.

Кейіпкерлер

Натали Йорк. Ақылды, бірақ цинизмге бой алған әйел геолог, алғашқы американдық әйел астронавт болу үшін дайындықтан өтеді (Салли Райдпен шамамен қатар, бірақ ол кітапта есімдері тіліспейді). "Арес" миссиясының маманы. Кітаптағы басты кейіпкер ретінде бейнеленеді және Бакстердің НАСА және адамзаттың ғарыштағы тағдыры туралы көзқарастарының көрнекті бейнесі болып табылады – Бакстердің басқа романдарынан таныс, бәрін білетін архетиптік кейіпкер. Фил Стоун. Бұрынғы АҚШ Әуе күштерінің сынақ ұшқышы, осы уақыт жолында X-15 зымыран ұшағын соңғы рет ұшқан және үстін қысып айналудан кейін алғаш рет қалыпқа келген пилот. Айға қонғаннан кейін Аполлон/Ай зертханасы миссияларын орындау үшін астронавт болады. "Арес" Марс миссиясының командирі. Ральф Гершон. Вьетнам соғысы кезінде Камбоджада ЦРУ-дың заңсыз операцияларына қатысқан афроамерикалық АҚШ Әуе күштерінің пилоты, кейіннен NASA-ға қосылып, алғашқы Марсқа қондыру аппаратын жасауға көмектеседі. "Арес" MEM (Марсқа шығу модулі) пилоты. Бен Прист. Йоркпен ғашық және әріптес астронавт, тағдырлы Аполлон N миссиясының ұшқышы. Грегори Дана. Ғарыш инженеры және нацистік өлім лагерінен аман қалған, Марс миссиясының жоспарын қайта жасауға жауапты. Дж.К. Ли. "Колумбия Эвиация" компаниясының директоры және бас инженеры, МЭМ құрастыруға жауапты және бұл жұмысқа өте берілген (дегенмен, мінездемесінде мақтанға бой алған). Майк Конлиг. NERVA қозғалтқышын жасаумен айналысады және Йоркпен бұрынғы қарым-қатынаста болған жігіті. Ханс Удет. Марс жобасының НАСА директоры және NERVA-ның жақтаушысы, бұрынғы нацистік ғалым. Грегори Дана оны Дананың құл ретінде жұмыс істеген Миттелверктің басшысы болғандықтан жек көреді. Удет Артур Рудольфқа ұқсас. Берт Сегер. Фред Майклс пен Джо Малдунның екеуінің де жұмысында болған НАСА басқарушысы. Джо Малдун. Айға қонған екінші адам (Эдвин "Базз" Олдриннің аналогы) және Марс миссиясын дамытудағы маңызды тұлға және басқарушы. Чак Джонс. Көңілсіз астронавт (Уолли Ширра мен Малкольм Скотт Карпентердің аналогы), Жерді айналған екінші америкалық, Фил Стоунның Ай зертханасының ардагері және тағдырлы Аполлон N миссиясының командирі. Фред Майклс. 1969 жылдан 1981 жылға дейін НАСА әкімшісі, Джеймс Э. Уэббке ұқсас. Джим Дана. Астронавт, Грегори Дананың ұлы, тағдырлы Аполлон N миссиясының бас модуль пилоты. Адам Бликер. Астронавт және геолог, Ай зертханасының ардагері және Натали Йоркпен бірге "Арес" миссиясының маманы лауазымына үміткер, бірақ ұзақ мерзімді ғарыш сапарларынан жинақталған радиацияның әсеріне байланысты ұшуға жіберілмейді. Владимир Викторенко. Совет космонавты, Аполлон/Союз/Ай зертханасының ардагері, Джо Малдун мен Натали Йоркпен дос.

Natalie York. An intelligent but cynical female geologist training to become the first American female astronaut (almost parallel to Sally Ride, but she is never mentioned in the book). 'Ares' Mission Specialist. She seemingly acts as the book's protagonist and a characterised incarnation of Baxter's views of NASA and humanity's destiny in space, an all knowing archetype character used predominantly in Baxter's other novels. Phil Stone. A former male US Air Force test pilot who in this timeline, was the last to fly the X 15 rocket plane and the first pilot to ever recover from a supersonic spin. He becomes an astronaut following the Moon landings to fly the Apollo/Moonlab missions. 'Ares' Mars Mission Commander. Ralph Gershon. An African American male US Air Force pilot once involved in illegal CIA operations in Cambodia during the Vietnam War and joins NASA afterward to help develop the first Mars lander. 'Ares' MEM (Mars Excursion Module) Pilot. Ben Priest. York's love interest and fellow male astronaut, flight engineer/LEM less pilot of the doomed Apollo N mission. Gregory Dana. Male aerospace engineer and Nazi death camp survivor, responsible for the redevelopment of the Mars Mission profile. JK Lee. Male Director and Chief Engineer of Columbia Aviation, responsible for building the MEM and very dedicated (if not obsessed) to the task. Mike Conlig. In charge of developing the NERVA engine, and York's estranged boyfriend. Hans Udet. Male NASA director of the Mars project and a big supporter of NERVA, and former Nazi rocket scientist. Gregory Dana despises him for being the man in charge of the Mittelwerk where Dana was used as slave labor. Udet is a parallel of Arthur Rudolph. Bert Seger. Male NASA manager who worked for both Fred Michaels and Joe Muldoon. Joe Muldoon. The second man on the Moon (a parallel of Edwin "Buzz" Aldrin) and a prominent figurehead and manager in the development of the Mars mission. Chuck Jones. A surly male astronaut (a parallel of Wally Schirra and Malcolm Scott Carpenter) who was the second American to orbit the Earth, Phil Stone's fellow Moonlab veteran, and commander of the doomed Apollo N mission. Fred Michaels. Male NASA Administrator from 1969 to 1981, a parallel of James E. Webb. Jim Dana. Male astronaut, son of Gregory Dana, Command Module Pilot of the doomed Apollo N.
Adam Bleeker. Male astronaut and geologist in training, Moonlab veteran and contender for the position of 'Ares' Mission Specialist along with Natalie York, but taken off flight status due to concerns about cumulative radiation exposure from long duration space missions. Vladimir Viktorenko. Male Soviet cosmonaut, Apollo/Soyuz/Moonlab veteran, and friend of Joe Muldoon and Natalie York.

Бөлек өнімдер

Романның тарихи тұрғыдан алғандағы кеңістігі "Prospero One" атты әңгімеде одан әрі зерттелді, онда Бакстер 1960-шы жылдардағы британдық ғарыш бағдарламасының басқаша дамуына назар аударады – атап айтқанда, оның алғашқы және жалғыз экипажды ұшуына. Бұл әңгіме алғаш рет 1996 жылғы қазан айында "Интерзона" журналының 112-шы санында жарияланды. Джо Малдун кейіпкері Бакстердің 2018 жылғы "Ай үстіндегі көлеңке" әңгімесінде де кездеседі, онда ол Базз Олдриннің "Аполлон-11" бағдарламасы бойынша қосалқы құрамы екені нақты айтылады.