Кіріспе

Электрлік құралдар

Британдық стандарт BS 7671 «Электрлік орналымдарға қойылатын талаптар. IET Wiring Regulations» – Ұлыбританиядағы электрлік орналымдар мен электрлік жүйелердің қауіпсіздігі үшін ұлттық стандарт. Ұлыбританияның электр мамандары арасында бұл стандарт «The Regs» деп белгілі.

BS 7671 СТАНДАРТЫНЫҢ ҚОЛДАНУ АЯСЫ

BS7671 стандартының ережелері электрлік орналымдарды жобалауға, таңдауға, монтаждауға және тексеруге қолданылады:

тұрғын үйлерде
коммерциялық объектілерде
қоғамдық ғимараттарда
өнеркәсіптік объектілерде
жинақталған ғимараттарда
төмен кернеулі генераторлармен
автомобиль жолдарының жабдықтарымен және көше жиһаздарымен
ваннасы немесе душы бар бөлмелерде
саунасы бар бөлмелерде
бассейндерде және басқа да су тобырларында
құрылыс және бұзу алаңдарында
ауыл шаруашылығы және бағбандалық объектілерде
көшпелі үйлер мен кемпингтерде және осы сияқты жерлерде
мариналарда және осы сияқты жерлерде
медициналық мекемелерде
көрмелерде, стендтерде және осындай шараларда
күн энергиясымен жабдықтау жүйелерінде (тұрғын және коммерциялық)
сыртқы жарықтандыру орналымдарында
төмен кернеулі жарықтандыруда
көшпелі және тасымалданатын құрылғыларда
көшпелі үйлер мен автокөліктерде
құрылымдар, ойын-сауық құрылғылары/шатырлар үшін уақытша орналымдарда, көрмелерде, саябақтарда, цирктерде және кәсіби сахна мен телехабар таратуда
жұмысшылардың өту жолдарында
еден және төбелік жылыту жүйелерінде
ішкі су кемелері үшін электрлік жағалау қосылыстарының құрлықтағы бөлімдерінде.

BS 7671 стандартының қолданылу аясынан төмендегілер алынып тасталды:

82-тарауға кірмейтін тұтынушылардың электр энергиясын тарату жүйелері
Теміржол жетегі, вагондар және сигнал беру жабдықтары
Автокөлік құралдарының жабдықтары, көшпелі үйлер немесе басқа да жылжымалы құрылғыларға қатысты ережелердің талаптары қолданылатын жүйелерден басқа
BS 8450, BS EN 60092 507, BS EN ISO 13297 немесе BS EN ISO 10133 талаптарына сәйкес кемелердегі жабдықтар
Құрал-жабдықтар мен ұшақтар
Заңмен реттелген ережелерге жататын шахталардың аспектілері
Радиокедергіні жою жабдықтары, егер ол электрлік орналымның қауіпсіздігіне әсер етпесе
BS EN 62305 талаптарына сәйкес ғимараттар мен құрылыстарға арналған молниядан қорғау жүйелері
Лифт орналымдарының BS 5655 және BS EN 81 тиісті бөліктерімен қамтылған аспектілері және эскалатор немесе жылжымалы жол орналымдарының BS 5656 және BS EN 115 тиісті бөліктерімен қамтылған аспектілері
BS EN 60204 талаптарына сәйкес келетін машиналардың электрлік жабдықтары
BS EN 60335 2 76 талаптарына сәйкес келетін электр қоршаулары
BS EN 12696, BS EN 12954, BS EN ISO 13174, BS EN 13636 және BS EN 14505 тиісті бөліктеріне сәйкес келетін катодтық қорғау жүйелерінің тұрақты тогы (DC) жағы.

BS 7671 тек IET анықтаған электр жүйелерін қамтиды:

Атаулы кернеуі 1000 В айнымалы токтан (AC) немесе 1500 В тұрақты токтан (DC) аспайтын тізбектер. Айнымалы ток үшін қоректендірудің артықшылықты жиіліктері 50 Гц, 60 Гц және 400 Гц. Басқа жиіліктерді арнайы мақсаттарда пайдалану да шектеусіз.

2-бөлім. Анықтамалар. BS7671 стандартымен қамтылған кернеулер келесідей анықталады:

Номиналды кернеу (U0). Орналымды (немесе орналымның бір бөлігін) белгілейтін кернеу. Келесі номиналды кернеу диапазондары (айнымалы ток үшін тиімді мәндер) анықталған:

Төмен кернеу. 50 В айнымалы токтан (AC) немесе 120 В тұрақты токтан (DC) аспау керек, өткізгіштер арасында немесе жерге қатысты.
Төмен. Төмен кернеуден жоғары, бірақ өткізгіштер арасында 1000 В айнымалы токтан (AC) немесе 1500 В тұрақты токтан (DC) аспау керек, немесе өткізгіштер мен жер арасында 600 В айнымалы токтан (AC) немесе 900 В тұрақты токтан (DC) аспау керек.
Жоғары. Әдетте төмен кернеуден жоғары кернеулер.

Бұл стандарт 1992 жылы 16-шы басылымы жарық көргеннен кейін ғана британдық стандарт ретінде мойындалды. Стандарт CENELEC-те қол жеткізілген келісімдердің техникалық мазмұнын ескереді. Қазіргі нұсқасы – BS 7671:2018+A2:2022 (18-шы басылым), 2022 жылы жарық көрді және 2022 жылдың 28 наурызынан бастап күшіне енді (алдыңғы нұсқа BS 7671:2018+A1:2020 2022 жылдың 27 қыркүйегінде алынып тасталды). BS 7671 Маврикий, Сент-Люсия, Сент-Винсент және Гренадиндер, Сьерра-Леоне, Сингапур, Шри-Ланка, Тринидад және Тобаго, Уганда, Кипр және өздерінің электрлік орналымдар ережелерін BS 7671 стандартына негіздеген басқа да бірнеше елдерде ұлттық стандарт ретінде қолданылады.

Жинақтау және жариялау

Стандартты IET/BSI техникалық комитеті JPEL/64, Ұлыбританияның электр желілері жөніндегі ұлттық комитеті, IET (бұрынғы IEE) және BSI бірлесіп сақтайды және жариялайды. IET және BSI үкіметтік емес ұйымдар болғанымен, ал Электр желілері жөніндегі ережелер міндетті емес болғанымен, олар Ұлыбританияның бірнеше заңдық құжаттарында сілтемеленген және көп жағдайда практикалық тұрғыдан электр желілерін орнатудың тиісті әдісі ретінде заңдық күшке ие. BSI (British Standards Institute) әртүрлі салалардағы қабылданатын жобалау, қауіпсіздік және сапа стандарттарына қатысты көптеген басылымдар шығарады.

BS 7671 және алдыңғы стандарттардың тарихы

1882 жылы «Электр жарығынан туындайтын өрт қаупін болдырмау ережелері» деген атпен жарияланды. Үшінші басылымында (1897 ж.) атауы «Электр энергиясын беруге арналған сымдаудың жалпы ережелері» болып өзгерді, бесінші басылымында (1907 ж.) – «Сымдау ережелері», ал сегізінші басылымында (1924 ж.) – «Ғимараттардың электр жабдықтарына арналған ережелер» деп бекітілді. 15-ші басылымнан бастап (1981 ж.) осы ережелер тиісті халықаралық IEC 60364 стандартына сәйкес келе бастады. 1992 жылы IEE сымдау ережелері британдық стандарт BS 7671 болып тіркелді, бұл олардың талаптарын электрмен жұмыс істеу қағидаларына және халықаралық талаптарға сәйкес орындауды жеңілдетті. Қазіргі таңда олар басқа британдық стандарттармен бірдей қарастырылады. BS 7671 Еуропалық электротехникалық стандарттау комитетінің (CENELEC) үйлестіру құжаттарымен жақындасып, олардың негізінде жасалған және техникалық тұрғыдан басқа Еуропа елдерінің қолданыстағы сымдау ережелеріне өте ұқсас.

1-ші басылым

"Электр жарығынан туындайтын өрт қаупін алдын алу ережелері мен талаптары". Екі желілік кабель, фазалық және нөлдік, жерге қосылмаған. Қорғау үшін қайта орнатылатын сақтандырғыш қолданылған.

Уақыт шкаласы

1882 жылғы 1-ші басылым "Электрлік жарықтандырудан туындайтын өрт қауіп-қатерлерін алдын алу қағидалары мен ережелері" деп аталады, және "Сымдау ережелері" деп белгілі. 1888 жылғы 2-ші басылым "Құрылыстағы сымдау ережелері мен талаптары" деп аталады. 1897 жылғы 3-ші басылым "Электр энергиясын беруге арналған сымдаудың жалпы ережелері" деп аталады. 1903 жылғы 4-ші басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды, "Сымдау ережелері" деп аталады. 1907 жылғы 5-ші басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды. 1911 жылғы 6-шы басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды. 1916 жылғы 7-ші басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды. 1924 жылғы 8-ші басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды, "Құрылыстағы электр жабдықтарының ережелері" деп аталады. 1927 жылғы 9-шы басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды. 1934 жылғы 10-шы басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды. 3 фазалық сымдардың түстері: қызыл, ақ және жасыл, бейтарап немесе жер – қара. 1939 жылғы 11-ші басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды. 1943 жылы қайта қарастырылды, 1945 жылы шағын түзетулермен қайта басылды, 1946 жылы қосымша, 1948 жылы қайта қарастырылды, ванна бөлмесіндегі розеткаларға рұқсат берілген соңғы басылым. 3 фазалық түстер: қызыл, ақ және көк, қара – бейтарап немесе жер. 1950 жылғы 12-ші басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды. 1954 жылғы қосымшада ПВХ оқшауланған кабельдер туралы алғаш рет айтылды. 3 фазалық түстер: қызыл, ақ және көк, тұрақты сымдарда бейтарап немесе жер үшін қара. Иілгіш сымда жасыл жер. 1955 жылғы 13-ші басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды. 1958, 1961, 1962, 1964, 1966 жылдары қайта басылды. 1966 жылғы 14-ші басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды (жарықтандыру тізбектеріне жерлеуді қосады). 1968, 1969, 1969 (метриялық бірліктерде), 1970 (метриялық бірліктерде), 1972, 1973, 1974, 1976 жылдары қайта басылды. 1981 жылғы 15-ші басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды (1983, 1984, 1986 жылдары кернеуге тәуелді жердің ақаулық ағымын қорғау схемасын алып тастауға арналған түзетулер болуы мүмкін), 1987, 1988?). 1991 жылғы 16-шы басылым IEE сымдау ережелері ретінде шығарылды. 1992, 1994, 1997, 2000, 2001, 2004 жылдары түзетулермен қайта басылды. 1992 жылғы BSI стандарты Британдық стандарттар институты BS 7671 ретінде сымдау ережелерін қабылдады. 1992 жылғы заңнама Солтүстік Ирландияда электрмен жұмыс істеу ережелері толық күшіне енді. 2004 жылғы құрылыс ережелеріне енгізілді. Құрылыс ережелерінің P бөлігі ("Электр орнату талаптары") Англия мен Уэльстегі электр орнатуларға қойылатын заңды талаптарды қамтиды. Бекітілген құжаттардағы нұсқаулар BS 7671 стандартына сәйкес келудің бір жолы ретінде сілтеме жасайды. Заң күшіне енген кезде қолданылған нұсқа 2002 және 2004 жылдары өзгертілген 16-шы басылым, BS 7671:2001 болды. 2018 жылғы 18-ші басылым Энергия тиімділігінің өнімділік деңгейлері мен үдемелі қорғаныш құрылғыларын және доғалық ақауларды анықтау құрылғыларын енгізді. 2020 жылғы ақпанда өзгертілді ("No 1 түзету") Автомобильдерді зарядтау ережелеріне өзгерістер енгізілді. 2022 жылғы наурызда өзгертілді ("No 2 түзету") 2022 жылғы наурыздағы қолданыстағы стандарт.