Кіріспе

Австралиялық жазушы

Джеральд Мурнэйн (25 ақпан 1939 жылы туған) – австралиялық романист, әңгімелер авторы, ақын және эссеші. 1982 жылғы «The Plains» романымен ең көп танылған ол, ерекше прозасымен және естелік, жеке басы, сондай-ақ Австралия ландшафтын зерттеуімен үлкен даңққа ие болды, көбінесе көркем әдебиет пен өмірбаянды араластырып жазады. 2018 жылы «The New York Times» газеті Мурнайнды «көптеген адамдар естімеген ең ұлы ағылшын тіліндегі жазушы» деп сипаттады және ол әдетте Әдебиет бойынша Нобель сыйлығын жеңіп алар деп күтіледі.

Ерте өмір

Мурнан Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласының Кобург елді мекенінде дүниеге келген. 1969 жылы отбасы Мельбурн қаласының Макллод елді мекеніне көшкен. 2009 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін Мурнан Виктория штатының Гороке қаласына көшіп кетті.

Жұмыс

Мурнайнның алғашқы екі кітабы, «Тамариск жолы» (1974) және «Бұлттардағы өмір» (1976), оның балалық шағы мен жасөспірімдік кезеңінің жартылай автобиографиялық баянындай көрінеді. Екеуі де көбінесе өте ұзын, бірақ грамматикалық тұрғысынан дұрыс құрылған сөйлемдерден тұрады. 1982 жылы ол «The Plains» романымен толыққанды стильін қалыптастырды. Бұл роман – «ішкі Австралияға» саяхаттайтын, есімдері аталмаған кинорежиссер туралы қысқа повесть. Ол бай жер иелерінің демеуімен жазықтарды түсіруге тырысады. Роман ертегі, парабола немесе аллегория ретінде сипатталады. Бұл роман – көрініс пен шындық туралы метафизикалық парабола, сонымен қатар дәстүрлер мен мәдени көкжиекті пародикалық тұрғыдан зерттеу. Кітаптың басында Мурнайнның туындыларына тән көзқарасты білдіретін баяндаушының сөзі келтіріледі: «Жиырма жыл бұрын, алғаш рет жазыққа келгенімде, мен көздерімді ашық ұстадым. Мен пейзажда сыртқы түрінің артында жасырылған күрделі мағынаны сездіретін нәрсені іздедім. Мен тіпті белгілі бір сәтте Австралияны қалдырғанымды білдім дей алмаймын. Бірақ айналамдағы жазық жердің тек мен ғана түсіндіре алатын орын сияқты көрінген бірнеше күнді жақсы есімде сақтаймын». 2018 жылдың маусым айында оның 2017 жылғы автобиографиялық романы «Шекаралық аудандар» Майлз Франклин сыйлығына үміткер болып іріктеліп алынды. Мурнайн негізінен Австралияда белгілі болғанымен, АҚШ, Швеция және Германия сияқты басқа елдерде де оқырмандары бар. 2017 жылдың шілде-тамыз айларында «The Plains» Оңтүстік-Батыс Германия радиосының (SWR2) ең ұсынылатын кітабы болды. Оның туындылары итальян тіліне («Velvet Waters» – «Una Melodia»), неміс тіліне («The Plains» – «Die Ebenen», «Border Districts» – «Grenzbezirke», «Landscape With Landscape» – «Landschaft mit Landschaft», барлығы Suhrkamp Verlag баспасынан шыққан), испан тіліне («The Plains» – «Las llanuras», «Something for the Pain» – «Una vida en las carreras», барлығы Editorial Minúscula баспасынан шыққан), каталон тіліне («The Plains» – «Les planes», сондай-ақ Editorial Minúscula баспасынан шыққан) және швед тіліне («Inland» – «Inlandet», «The Plains» – «Slätterna», «Velvet Waters» – «Sammetsvatten», «Barley Patch» – «Korntäppa») аударылды. «Тамариск жолы» мен «Шекаралық аудандар» 2019 жылы Ұлыбританияда And Other Stories баспасынан жарық көрді.

Жеке өмірі мен қызығушылықтары

Мурнан ат жарыстарын қатты ұнатады, ол көбінесе өзінің шығармаларында метафора ретінде қолданылады. Филип Тиндалл режиссерлік еткен "Сөздер мен жібек – Джеральд Мурнайнның нақты және қиял әлемі" (1989) атты деректі фильмінде Мурнайнның балалық шағы, еңбек жолы, жазу өнеріне қатысты көзқарасы және ат жарыстарына деген қызығушылығы зерттелген. Мурнан Гороке қаласына зейнетке шыққаннан бері гольф ойнауды ұнатады. Ол Гюла Ильиестің "Пушта халқы" атты туындысын оқығаннан кейін мажар тілін өзі үйренді, бұл туралы "Періште ұлы: Неге мен өмірімнің соңында мажар тілін үйрендім" атты эссесінде былай деп жазған: «Мен әрқашан мұндай мәлімдемелерге күдікпен қарадым, бірақ осы жазбаны оқыған адам келесі сөйлемнің рас екеніне күмәнданбауы керек. "Пущтакт непе" кітабының ағылшын тіліндегі нұсқасы маған үлкен әсер етті, сондықтан кейін түпнұсқа тілін үйрендім және қазірдің өзінде оның көп бөлігін оқыдым». 2018 жылдың маусым айында Мурнан "Сөздер ретімен" атты сөздік альбом шығарды. Оның басты бөлігі – Мурнан жазған 1600 сөздік палиндром, оны ол минималистік музыкалық қосыммен оқиды. Ол сонымен қатар Томас Харди, Дежё Костолани, DEVO және Killdozer туындыларын орындайды.

Романдар

(1974) Тамариск жолы. Уильям Хайнеман Австралия, Мельбурн. (1976) Ақ бұлттардағы өмір. Уильям Хайнеман Австралия, Мельбурн. (1982) Талаң. Норстрилия баспасы, Мельбурн. (1988) Ішкі аймақ. Уильям Хайнеман Австралия, Мельбурн. (1995) Смарагд көк. McPhee Gribble, Мельбурн. (2009) Арпа жапырағы. Giramondo Publishing Company, Сидней. (2012) Кітап тарихы. Giramondo Publishing Company, Сидней. (2014) Миллион терезе. Giramondo Publishing Company, Сидней. (2017) Шекаралық аудандар. Giramondo Publishing Company, Сидней. (2019) Жер бетіндегі маусым. Text Publishing, Мельбурн. "Ақ бұлттардағы өмір" кітабының толық басылымы.

Қысқа әңгімелер жинағы

(1985) "Ландшафтпен бірге пейзаж". Норстрилия баспасы, Мельбурн. (1990) "Жұмсақ сулар". Макфи Грибл, Мельбурн. (2018) Қысқа әңгімелер жинағы. Сиднейдегі Жирамондо баспасы. АҚШ-та бір мезгілде "Stream System: Gerald Murnane-ның қысқа әңгімелер жинағы" деген атпен жарық көрді. Нью-Йорк: Фаррар, Штраус және Жиру.

Очерктер жинағы

(2005) Көрінбейтін, бірақ мәңгілік лилиялар. Сиднейдегі Жирамондо баспасы. (2021) Оқырманға соңғы хат. Сиднейдегі Жирамондо баспасы.

Өлеңдер жинағы

(2019) Жасыл көлеңкелер және басқа өлеңдер. Сидней қаласындағы Жирамондо баспасы.

Мемориал

(2015) Қайғыға демдеу: Тұрф туралы естеліктер. Мелбурн, Text Publishing.