Кіріспе
Five Dock – Сиднейдің ішкі батысында, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында, Австралияда орналасқан қалашық. Five Dock Сиднейдің орталық бизнес ауданынан батысқа қарай 10 километр қашықтықта, Канада шығанағы қалалық әкімшілік аймағында жатыр.
Орналасқан жері
Five Dock Драммойн түбегінің төменгі жағында немесе оңтүстік басында орналасқан. Нақтырақ айтқанда, Five Dock оңтүстікте Паррамата жолы мен Сити Вест Линк арасында, ал солтүстікте Паррамата өзені бойындағы Hen & Chicken Bay және Уэреемба мен Рассел Лиа елді мекендерімен шектеседі. Оның жалпы ауданы – шығысында Родд Пойнт жатыр. Хаберфилд оңтүстік-шығыстан Five Dock-қа іргелес. Iron Cove қала маңының шығыс шекарасының шағын бөлігін құрайды. Эшфилд пен Кройдон оңтүстікте Паррамата жолының ар жағында орналасқан. Канада шығанағы мен Конкорд Five Dock-тың батыс шекарасына жақын орналасқан. Бурвуд Кройдоннан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Сауда орталығының ортасынан Сиднейдің орталық бизнес ауданына дейінгі қашықтық тікелей сызық бойынша, Мартин Плейстегі Бас поштадан өлшенгенде шамамен – тең. Жолмен жүргенде бұл қашықтық шамамен – , таңдалған маршрутқа байланысты.
Rodd Point lies to the east. Haberfield adjoins Five Dock to the south east. Iron Cove forms a small section of the suburb's eastern boundary. Ashfield and Croydon lie on the other side of Parramatta Road, to the south. The suburbs of Canada Bay and Concord adjoin Five Dock's western boundary. Burwood lies just beyond Croydon, to the south west. From the heart of the shopping centre, it is approximately to the Sydney central business district, measured in a straight line from the General Post Office in Martin Place. By road, this same distance is about , depending on the route taken.
Атаудың шығу тегі
Five Dock туралы ең алғашқы жазбаша сілтеме 1805 жылғы 3 ақпан күні жарық көрген The Sydney Gazette газетінде кездеседі, онда Five Dock шығанағы айтылады. Барлық дереккөздер бұл атаудың Паррамата өзені бойындағы шығанақтың пішінінен шыққандығына келіседі. Сидней портының Теңіз қызметтері басқармасының басылымында (9-том, 3-нөмір, 1965 жылғы қыркүйек) былай делінген: «Шығанақтың солтүстік-шығыс бөлігінде кеме тоқтатуға арналған құрылымдарға ұқсас сумен ойылған бес ойыс болған, содан атауы Five Dock шыққан». Дегенмен, осы табиғи құрылымдардың қаншасы қазірге дейін сақталғаны туралы көптеген қайшылықты мәліметтер бар. Теңіз қызметтері басқармасының басылымы «бестен екеуі қалды» деген қорытынды жасаса, Эрик Расселдің «Драммойн: 1794 жылдан бергі батыс қала маңының тарихы» кітабында біреуі 1881 жылы Гладсвилл көпірі салыну кезінде жойылғаны, ал «қалғандары 1982 жылы да сақталған» делінеді. Басқа дереккөздердегі сандар мүлдем басқаша.
Жергілікті атаулар
Five Dock көшелерінің көптеген атаулары қала әкімдеріне, кеңес мүшелеріне және жергілікті басқарумен байланысты тұлғаларға берілген, оның ішінде Чарльз көшесі, Корден даңғылы, Хенли Марин драйв, Хилл көшесі, Хаули көшесі, Ингем даңғылы, Керин даңғылы, Макграт даңғылы, Маккиннон даңғылы, Майлер көшесі, Престон даңғылы, Саттон көшесі, Тимбрелл драйв, Удалл даңғылы, Вест көшесі және Уильям көшесі. Тағы бір топ көшелер ертедегі жер иелерінің, учаскелеушілердің және танымал жергілікті кәсіпкерлердің құрметіне аталған, соның ішінде Рамзи жолы, Тейлор көшесі, Митчелл көшесі, Беттс даңғылы, Френд даңғылы, Харрис жолы, Гилдеа даңғылы және Беннет даңғылы. Рикард көшесі, Нобл көшесі, Хит көшесі және Аугуста көшесі Сэр Артур Рикард пен оның отбасы мүшелерінің есімімен аталады. Родд жолы, Треванион көшесі және Барнстейпл жолы Брент Клементс Родд пен оның отбасы мүшелерінің құрметіне аталған. Кейбір көшелер жергілікті тұрғындардың есімдерін алып жүреді, мысалы, Макканесс Клоуз және Лангсворт Уэй. 1908 жылдың тамызында «Ұлы Ақ Флот» Сиднейге келді, ал бірнеше жергілікті көшелердің атаулары флоттағы кемелерді еске түсіреді. Коннектикут даңғылы Коннектикут штатының атымен, Иллинойс көшесі Иллинойс штатының атымен, Миннесота даңғылы Миннесота штатының атымен, ал Нью-Джерси жолы Нью-Джерси штатының атымен аталған. Бірнеше көшелер танымал тұлғалардың құрметіне аталған: Квинс-роуд королева Викторияның, Гарфилд даңғылы американ президенті Джеймс Гарфилдтің, Кингсфорд даңғылы Чарльз Кингсфорд Смиттің, Бевин даңғылы Эрнест Бевиннің және Генри Лоусон даңғылы Генри Лоусонның есімімен аталады, ол 1922 жылы қысқа мерзімге Ұлы Солтүстік жолында тұрған. Коронация даңғылының аты король Георг VI мен королева Елизаветаның тәж кию рәсімін еске салады.
and Barnstaple Road are named after Brent Clements Rodd and members of his family. A few streets take their name from local residents, including Mackaness Close and Langsworth Way. The Great White Fleet visited Sydney in August 1908 and several local street names recall ships in the fleet. Connecticut Avenue is named after Connecticut. Illinois Street is named after Illinois. Minnesota Avenue takes its name from Minnesota. New Jersey Road takes its name from New Jersey. A few streets are named after prominent people: Queens Road after Queen Victoria; Garfield Avenue after American President James Garfield, Kingsford Avenue after Charles Kingsford Smith, Bevin Avenue after Ernest Bevin and Henry Lawson Avenue after Henry Lawson, who lived on Great North Road briefly in 1922. The name of Coronation Avenue commemorates the coronation of King George VI and Queen Elizabeth.
Шіркеулер
Сент-Албан Англикан шіркеуі – 1924 жылы салынған готикалық стильдегі, кірпіш және таспен тұрғызылған шіркеу. Ол жергілікті карьерден алынған тас қолданылып салынған, сапалы құрылысқа ие және жақсы сақталған. Бұл – мұра нысаны және Қоршаған орта және мұра департаментінің Австралия мұрасының деректер базасына енгізілген. Шіркеудің ерекше назар аударарлық сәндік элементтері – ішкі ағаш өңдемелері, 1891 жылға дейін жасалған және У. Дэвидсон салған орган, сондай-ақ әйнек суреттері. Сент-Албан пасторлығы шіркеумен бірге үлкен аумақта орналасқан, олар екеуі маңызды кешенді құрайды. Пасторлықтың негізі, шіркеу негізі сияқты, жергілікті таспен салынған. 2008 жылы шіркеу Асфилд және Хаберфилд приходтарымен бірігіп, Крист Чёрч Иннер Вест Англикан қауымын құрды.
Мектептер
Барлық қасиеттілер шіркеу мектебі, Домреми колледжі, Бес док мемлекеттік мектебі, Лукас Гарденс мектебі, Розенбанк колледжі. Бес док мемлекеттік мектебінің негізгі тасы 1858 жылы Сент-Олбанс шіркеуінің жерінде қаланды, ал ол 1861 жылы ашылды.
Домреми колледжі Бес-Док
Домреми колледжі – Жанна д’Арк туған жері Домреми атындағы қыздарға арналған католик орта мектебі. Ол Бірінші даңғыл бойында, Бес док паркінің қарсы бетінде орналасқан. Мектеп 1911 жылы құрылған, бастапқыда он екі оқушысы болған. Алғаш мектепте кішкентай балалардан бастап жоғарғы сыныптарға дейін оқытылған. Кейіннен бұл білім беру деңгейі 7-ден 10-ға дейінгі сыныптармен шектелді. Бірақ 1985 жылдан бері мектеп 7-ден 12-ге дейінгі сыныптардағы қыздарды оқытады. Домреми монастыры тобы NSW Heritage Office мемлекеттік мұра тізіліміне енгізілген.
Үйлер
Five Dock тұрғын үй қоры негізінен жеке тұрғын үйлерден құралған. Сиднейдің ішкі батысындағы көптеген қала маңы сияқты, Five Dock-те Австралия Федерациясы архитектурасының және Калифорниялық бунгало стиліндегі үйлердің жақсы сақталған мысалдары бар. Дегенмен, осы үйлердің көпшілігі жөнделген, сондықтан бастапқы ерекшеліктерінің барлығы сақталмаған. Five Dock-тегі көптеген тұрғын үйлер жеке үйлер болып табылады, көбінесе кең бау-бақшалармен жабдықталған. 2011 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, қала маңындағы 3760 тұрғын үйдің 1676-сы жеке үйлер, 472-сі басқа типтегі үйлер, ал 1228-і пәтерлерден тұрады.
Сауда аймағы
Five Dock сауда және коммерциялық орталығы Лионс жолы мен Квинс жолының арасындағы Бөек Солтүстік жолының бойымен созылған дүкендер, банктер, мейрамханалар және басқа да қызметтердің ұзақ қатарынан құралған. Онда шағын жергілікті кәсіпорындардың үлесі басым. Итальяндық тағамдар сататын көптеген дүкендер бар, бұл аймақта итальяндық текті тұрғындардың көп екенін көрсетеді. Five Dock телефон станциясы 190-192 Great North Road мекенжайында орналасқан. Бұрын тәуелсіз супермаркет желісі болған Supabarn-ның орнында, енді Coles негізгі дүкендерді сатып алып, Five Dock-тағы басты супермаркетке айналды.
Саябақтар
Five Dock Паррамата өзенінің бойындағы екі бөлек, жалпы қолданысқа берілген жағалау учаскесіне ие. Осы жағалау учаскелерінің бірі – танымал 7 шақырымдық жаяу және велосипед жолының – Bay Run-ның шағын бөлігі, ол Iron Cove айналасында бірнеше басқа елді мекендерден өтеді. Екінші жағалау аймағы Hen & Chicken Bay және Kings Bay шығанақтарында орналасқан, және ол Abbotsford қабатына қарай шығанақты айналатын жаяу және велосипед жолына ие. Сонымен қатар, Five Dock аймағында бірнеше қоғамдық саябақтар бар, олардың ішіндегі ең ірілері – Timbrell Park, Five Dock Park және Halliday Park. Canada Bay кеңесіне тиесілі Barnwell Park гольф алаңының үлкен бөлігі Five Dock-те орналасқан. 1963 жылы тоғыз тесікті гольф алаңы салынды, ал 1974 жылы екінші тоғыз тесікті алаң толыққанды, алаңның көп бөлігі құрғатылған жерде орналасқан.
Тимбрелл саябағы
Тимбрелл паркі бірнеше көп мақсатты спорт алаңдары мен ыңғайлылықтар кешенін қамтиды. Бұл алаң Five Dock Falcons бейсбол командасының үй алаңы болып табылады. Сонымен қатар, Тимбрелл паркінде мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған, "Ливвидің орны" деп аталатын ойын алаңы орналасқан. Бұл бастама Канада шығанағы қаласы, "Оливияға тиген қол" қоры және Leighton Contractors компаниясының бірлескен жобасы. "Ливвидің орны" арнайы қажеттіліктері бар адамдардың қиындықтарын азайту және барлық балалардың қатарласып ойнауына мүмкіндік беру үшін құрылды. 2010 жылы Parks and Leisure Australia "Ливвидің орны" (Five Dock) елдегі үздік ойын алаңы деп танылды. "Ливвидің орнының" сыртында 2014 жылы ашылған "Ливвидің кафесі" орналасқан.
Бес док парк пен Овал
Бес Док паркі 1883 жылы үкіметтен 5000 фунт стерлингке сатып алынған 28 акр жермен қаладағы алғашқы саябақ болды. Ол NSW Heritage Office State Heritage Register тізілімінде тіркелген және The Five Dock Соғыс Ескерткішінің төңірегінде орналасқан. Ескерткіштегі тақташада негізі 1923 жылы қаланғаны көрсетілген. Ескерткіш 1987 жылы жаңартылып, қайта ашылды. Паркте сонымен қатар көптеген демалыс мүмкіндіктері бар, оның ішінде үлкен скейтбординг алаңы, боулинг клубы, теннис корты, овал (жасөспірімдер регби лигасы матчтары мен крикетке пайдаланылады), балалар бағдарламасы және иттерді тасқындауға арналған аймақ бар. 1979 жылы салынған парктің скейтборд және BMX аймағы 1980-ші жылдары өте танымал болды, бірақ уақыт өте келе тозуға ұшырады. 2002 жылы Village Voice газетінде жарияланған мақалада Ұлттық скейтбордистер қауымдастығы Five Dock скейтпаркін NSW-дегі ең нашар үш паркке кірген деп атады, себебі оның жағдайы нашар болды, ал кейінгі мақалада оны жаңарту туралы сөз болды. 2007 жылы ашылған жаңа скейтпарк "ескі шұңқырдың" қасына салынды және оны Мик Мулхолл жобалады.
Ұсынылған метро станциясы
Five Dock – Сидней метрополитенінің Батыс желісі жобасы аясында салынатын, Вестмидті қала орталығымен байланыстыратын болашақ жылдам транзит станциясы.
Демография
Five Dock – 2016 жылғы халық санағы бойынша 9 356 адам тұратын дамыған маңырауан елді мекен. Five Dock-та ең көп кездесетін ұлттық тегі итальяндықтар – 18,9%, австралиялықтар – 16,1%, ағылшындар – 15,8%, ирландтар – 7,7% және қытайлықтар – 5,8% құрады. Адамдардың 61,9%-ы Австралияда туған. Одан кейін ең көп кездесетін туған елдер Италия – 8,2%, Англия – 2,9%, Қытай – 2,8% және Жаңа Зеландия – 2,0% болды. Халықтың 61,3%-ы үйде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Үйде сөйлейтін басқа тілдердің ішінде итальян тілі – 13,4%, мандарин – 3,2%, кантон тілі – 2,4%, грек тілі – 2,1% және испан тілі – 1,6% бар. Дінге қатысты ең көп таралған жауаптар католик – 43,2% және дінсіздер – 23,3% болды.
Саясат
Федералды парламентте Five Dock Рейд округінде орналасқан, оған Драммойн, Конкорд, Родс, Бурвуд және Стратфилд секілді көршілес аудандар кіреді. 1922 жылы құрылғаннан бері Еңбек партиясының өкілдігі сақталған округ, 2013 жылғы федералды сайлауда алғаш рет Либерал партиясынан өкіл сайланды, ол 2022 жылғы федералды сайлауға дейін орын сақтады. 2022 жылдан бері Рейд округінің қазіргі депутаты – Австралия Еңбек партиясының Салли Ситу. Штаттық парламентте Five Dock, федералды округке ұқсас, бірақ Homebush, Burwood және Strathfield аймақтарын қамтымайтын Драммойн сайлау округіне кіреді. Бұл, 2023 жылғы штаттық сайлауда 12% дауыс айырмашылығына қарамастан, оны номиналды түрде Либерал партиясының орынына айналдырады. Оның қазіргі депутаты 2023 жылдан бері Канадей шығанағы қалалық кеңесінің вице-мэрі болып табылатын Стефани Ди Паскуа.