Оңтүстік Африка Конституциялық Сотының төрағасы және сот жүйесінің басшысы
Chief Justice of South Africa
Оңтүстік Африка Конституциялық Сотының төрағасы және бас судьясы – құқық жүйесінің жоғары лауазымы. Тарихы, өкілеттері мен Конституциялық өзгерістер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африка Конституциялық сотының ең жоғары судьясы және Оңтүстік Африка сот жүйесінің басшысы – Оңтүстік Африканың Бас судьясы, ол Конституциялық соттың ең жоғары судьясы және Оңтүстік Африканың сот жүйесінің басшысы болып табылады. Ол барлық соттардың жұмыс істеуі мен басқаруына қатысты соңғы билікті жүзеге асырады. Бас судья лауазымы 1910 жылы Оңтүстік Африка Одағы құрылғанда құрылды. Кейп колониясының бас судьясы, сэр (Джон) Генри де Вильерс (кейіннен 1-ші де Вильерс бароны) Оңтүстік Африка Жоғарғы сотының жаңадан құрылған апелляциялық бөлімінің алғашқы бас судьясы болып тағайындалды. 1961 жылға дейін Бас судья үкіметті басқарушы лауазымы бойынша белсенді емес комиссияны иеленді, яғни генерал-губернатор қайтыс болған жағдайда немесе қызметін атқара алмағанда Бас судья генерал-губернатордың өкілеттіктерін және міндеттерін жүзеге асыратын. Бұл комиссия 1943 жылы Н. Дж. де Вет кезінде, сондай-ақ 1959 және 1961 жылдары Л. С. Штейн кезінде қолданылды.
Most senior judge of the Constitutional Court and head of the judiciary of South Africa
The Chief Justice of South Africa is the most senior judge of the Constitutional Court and head of the judiciary of South Africa, who exercises final authority over the functioning and management of all the courts. The position of Chief Justice was created upon the formation of the Union of South Africa in 1910, with the Chief Justice of the Cape Colony, Sir (John) Henry de Villiers (later created The 1st Baron de Villiers), being appointed the first Chief Justice of the newly created Appellate Division of the Supreme Court of South Africa. Until 1961, the Chief Justice held a dormant commission as Officer Administering the Government, meaning that if the Governor General died or was incapacitated the Chief Justice would exercise the powers and duties of the Governor General. This commission was invoked in 1943 under N. J. de Wet, and in 1959 and 1961 under L. C. Steyn.
Қызмет орнының тарихы мен құрылуы
Бас судья лауазымы қазіргі күйінде 2001 жылы Оңтүстік Африка Конституциясының алтыншы түзетуімен құрылды. Бұл лауазым бұрынғы Бас судья және Конституциялық соттың президенті лауазымдарының бірігуі нәтижесінде пайда болды. Сондықтан Бас судья қазір Конституциялық соттың төрағасы болып табылады. Осының салдарынан, Апелляциялық бөлімнің мұрагері – Оңтүстік Африканың Жоғарғы апелляциялық сотының төрағасы лауазымы Жоғарғы апелляциялық соттың президенті болып өзгертілді.
The position of Chief Justice as it stands today was created in 2001 by the Sixth Amendment of the Constitution of South Africa, as an amalgamation of two previous high ranking judicial positions of Chief Justice and President of the Constitutional Court. The Chief Justice therefore now presides over the Constitutional Court. The position of the presiding judge of the Supreme Court of Appeal of South Africa, the successor court to the Appellate Division, was as a consequence renamed President of the Supreme Court of Appeal.
Жаңа дәуірдегі Бас судья
1990 жылдардың басында Оңтүстік Африка демократиялық өзгерістер кезеңін басынан өткізгенде Бас судья лауазымын Кембридж университетінің түлегі және Екінші дүниежүзілік соғыс қатысушысы Майкл Корбет атқарды. Корбет 1989 жылы қызметке кірісті, алғашқы Бас судья П.Ж. Рабие 1986 жылы 70 жасқа толғандықтан зейнеткерлікке шығуы жоспарланған еді, бірақ мемлекеттік президент П.В. Бота оның өкілеттігін уақытша ұзартты. Алайда, апартеид режимінің құлауының алдында, прогрессивті көзқарасты Корбет 1989 жылы Бас судья лауазымын иеленді. Ұлттық партия үкіметі тағайындағанмен, Корбет Оңтүстік Африканың жаңа Африка Ұлттық Конгресі (АҰК) басқаратын үкіметінің өкілдері тарапынан жақсы қабылданды. 1996 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін президент Мандела Бас судьяның «әділетке деген құштарлығына», «расалық кемсітушілікке сезімталдығына», «интеллектуалдық қатаңдығына» және «ой-өрісінің айқындығына» құрмет көрсетіп, ресми мемлекеттік банкет ұйымдастырды. Апартеидтен кейінгі Оңтүстік Африканың алғашқы Бас судьясы – 1997 жылы Корбеттің орнына тағайындалып, 1998 жылы қызметке кірген Үндістан тегіндес Оңтүстік Африканың көрнекті юрисі Исмаил Магомед болды. Магомед 2000 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. 1993 жылғы Оңтүстік Африканың Уақытша Конституциясы және кейіннен қабылданған Ақырғы Конституцияға сәйкес, Бас судья лауазымының соңғы сот билігі ретіндегі маңызы жаңадан құрылған Конституциялық сот төрағасының лауазымынан уақытша төмен тұрды. Исмаил Магомед Конституциялық сот төрағасы лауазымына үміткер ретінде қарастырылғанмен, 1994 жылы президент Нельсон Мандела осы лауазымға жетекші құқық қорғаушы және Заң ресурстары орталығының директоры Артур Часкалсонды тағайындады. 2001 жылы Магомедтің қайтысынан кейін, Бас судья лауазымы бос қалғаннан соң, Оңтүстік Африка Конституциясының алтыншы түзетуі Бас судья және Конституциялық сот төрағасы лауазымдарын біріктіріп, бір Бас судья лауазымын құрды. Часкалсон жаңа лауазымға тағайындалды, бірақ оның міндеттері бұрынғыдай қалды.
At the time of South Africa's democratisation in the early 1990s, the position of Chief Justice was held by University of Cambridge graduate and Second World War veteran Michael Corbett. Corbett took office in 1989, succeeding Chief Justice P. J. Rabie, who had been scheduled to retire in 1986 at the statutory retirement age of 70, but had had his tenure in office extended on an ad hoc basis by State President P. W. Botha. However, with the fall of Apartheid imminent, the progressively minded Corbett was eventually handed the job of Chief Justice in 1989. Although appointed by the National Party government, Corbett was generally well liked by those in South Africa's new African National Congress (ANC) led government, and upon his retirement in 1996 was given a formal state banquet where President Mandela paid tribute to the Chief Justice's "passion for justice", "sensitivity to racial discrimination", "intellectual rigour" and "clarity of thought". The first Chief Justice to be appointed in post apartheid South Africa was Ismail Mahomed, a leading South African jurist of Indian descent, who was selected to succeed Corbett in 1997 and eventually took office in 1998. Mahomed held the position until his death in 2000. Under South Africa's Interim Constitution of 1993 and later the Final Constitution, the importance of the position of Chief Justice as the position of final judicial authority was temporarily relegated beneath that of the President of the newly created Constitutional Court. Ismail Mohammed had been tipped widely for the job of Constitutional Court President but in 1994, President Nelson Mandela appointed leading human rights lawyer and director of the Legal Resources Centre Arthur Chaskalson to the position. In 2001, after Mohammed's death and, consequently, with the position of Chief Justice vacant, the Sixth Amendment of the Constitution of South Africa fused the positions of Chief Justice and President of the Constitutional Court into one single job of Chief Justice. Chaskalson was subsequently appointed to the new post, although his tasks remained effectively the same.